Boekrecensie: De dageraad - Elie Wiesel

De dageraad van Elie Wiesel maakt deel uit van een trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). In tegenstelling tot 'De nacht' is deze novelle niet autobiografisch. Het handelt over een Joodse man, Elisja, die na de oorlog deel is gaan uitmaken van de Beweging die zich met geweld verzet tegen de Britse overheersing van Palestina. Elisja krijgt de opdracht een Britse officier te executeren uit wraak voor de ophanging van David ben Mosje, een lid van de Beweging.

Gegevens

• titel: De Dageraad
• auteur: Elie Wiesel
• uitgeverij: Gooi & Sticht
• jaar: 1987 (1960)
• ISBN: 90 304 0378 0

Over de auteur Elie Wiesel

Meer informatie over Elie Wiesel kunt u lezen in het artikel: Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel.

Inhoud 'De dageraad'

Elisja moet, als lid van de Beweging die strijd tegen de Britten in Palestina, een doodvonnis voltrekken. De Beweging heeft besloten om de ophanging van David ben Mosje (lid van de Beweging) te wreken. Daarvoor heeft de Beweging een Britse officier, John Dawson, ontvoerd en zal deze nu doden. Elisja heeft deze lastige taak van de Leider gekregen. Elisja heeft zelf de dood voor ogen gehad tijdens de Tweede Wereldoorlog in het kamp Buchenwald en nu moet hij dus zelf iemand doden. Na de oorlog is hij door Gad benaderd om lid te worden van de Beweging die strijd voert tegen de Engelse overheersing van Palestina. De Beweging laat een nieuwe toekomst zien waarbij de Jood zich niet meer laat vervolgen, maar weerstand biedt. Elisja heeft al eerder mensen gedood maar dat was in een gevecht, nu komt hij oog in oog te staan met zijn slachtoffer en dat is toch heel wat anders. Hij wordt gekweld door twijfel en de lezer wordt geconfronteerd met Elisja's gedachte over de dood. Uiteindelijk besluit Elisja het slachtoffer voor diens dood te bezoeken en met hem te praten. Zullen zijn twijfels er uiteindelijk toe leiden dat hij ook inderdaad het doodvonnis gaat uitvoeren?

Mening Etsel over 'De dageraad'

De dageraad is een fantastisch novelle (87 bladzijde) van Elie Wiesel. Het verwijst duidelijk naar de Irgoen verzetsgroep (Etsel) die tegen de Britse overheersing van Palestina vocht. Irgoen liet zien dat de Joden niet meer straffeloos vervolgd konden worden en dat geweld noodzakelijk was. Maar het geweld had natuurlijk ook een keerzijde. Nu moesten de Joden zelf mensen gaan doden, iets wat ze tweeduizend jaar lang niet meer hadden gedaan. Wiesel heeft een fantastische zet gedaan door een oorlogsslachtoffer als hoofdpersonage te kiezen die zelf geconfronteerd werd met de dood en die nu de taak heeft om een mens (soldaat) te doden. Hij beschrijft op meesterlijke wijze de twijfel die bij Elisja ontstaat om een ander mens te doden. Enerzijds was het gerechtvaardigd omdat de Britten één van hun mannen hadden opgehangen, anderzijds was deze soldaat ook maar een mens en waarom moest deze man nu juist het slachtoffer worden van het Britse beleid? Met het doden van een ander mens wordt de mens als God die bepaalt over leven en dood, schrijft Wiesel.

Het thema van het boek is het onoplosbare dilemma tussen slachtoffer en beul. Naast het persoonlijke dilemma van Elisja (dat nooit opgelost wordt), speelt op de achtergrond het dilemma van het Joodse volk een rol. Na tweeduizend jaar vervolgd te zijn, hebben de Joden nu weer een eigen land en kunnen zichzelf verdedigen. Daarmee zijn de Joden geworden als de rest van de wereld. Maar eigenlijk ook weer niet omdat Israël meer kritiek te verduren krijgt dan wie dan ook. De wereld heeft moeite met het feit dat de Joden geen slachtoffers meer zijn, maar de 'beulen' zijn geworden. Eigenlijk is Israël in dat opzicht ook weer slachtoffer geworden. Het is slachtoffer geworden van haar eigen verdediging.

Het boek is erg goed geschreven, evenals het eerste boek 'De nacht'. Omdat het verhaal in de ik-persoon wordt verteld kan de lezer de twijfels van Elisja meevoelen. En daar draait het om in dit boek: twijfelen tussen slachtoffer en beul.

Meer boeken van Elie Wiesel te lezen in mijn special: Boeken van Elie Wiesel.

Meer informatie in onze special Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel III).