Recensie 'Suiker', een toneelstuk van Hugo Claus

Dit artikel beschrijft mijn persoonlijke blik op het toneelstuk Suiker, van Hugo Claus. Dit is naar mijn mening één van zijn mooiste werken, daarom dat het dus ook een apart artikel van mij verdient.

Het levensverloop van Hugo Claus

Hugo Claus werd geboren in 1929. In 1947 trok hij als 18-jarige jongen als seizoensarbeider naar Noord-Frankrijk waar hij in de suikerfabrieken moest werken tijdens de suikerbietenoogst. Daar schreef hij enkele verhalen, die hij telkens zo realistisch en zakelijk mogelijk probeerde weer te geven. Maar dat lukte pas echt goed in “Suiker”. Hij had veel inspiratie voor dit verhaal omdat hij zijn eigen ervaringen kon gebruiken en dus heel goed wist waarover hij vertelde. Het toneelstuk dateert uit 1958, maar hij schreef het verhaal al enkele jaren eerder. Het is een naturalistisch en dramatisch verhaal.

Suiker

“Suiker” speelt zich af in de Noord-Franse stad Verrières tijdens de suikerbietenoogst in 1947. Over enkele dagen is het suikerseizoen voorbij en de Vlaamse arbeiders kunnen dan terug naar huis. Maar de vriendschap tussen de twee hoofdpersonages Max en Kilo wordt flink op het spel gezet door Malou, een hoertje dat elke man rond haar vinger weet te winden. Zij werkte het jaar ervoor, toen Kilo niet in Verrières werkte, namelijk als prostituee voor Max. Nu is zij terug en probeert ze Kilo voor zich te winnen wat ook lukt. Ze belooft Kilo dat ze met hem naar zijn woonplaats in het Vlaamse Evergem zal gaan. Ze vertelt Kilo een hoop leugens en raakt verstrikt in haar eigen leugens. Tot Max haar verraadt en Kilo de waarheid te weten komt van de relatie en de geschiedenis van Max en Malou. Hij is heel boos op Malou, Max en de anderen, omdat iedereen de waarheid kende behalve hij en niemand het hem vertelde. Tijdens hun laatste avond in Verrières vindt Max Malou dronken terug in de barak van de Polen waar ze werkte als hoer. Op het einde van het verhaal is er een gesprek tussen Malou en Kilo en dromen ze van een mooie toekomst samen.

Thema's

Eén van de thema’s is duidelijk het werk als seizoensarbeider in de suikerindustrie. Het zware werk in erbarmelijke omstandigheden. Maar het gaat ook over de vriendschap die ontstaat tussen de arbeiders ondanks de ellende en de moeilijke omstandigheden. En natuurlijk is liefde en het zoeken naar geluk een thema.

Titel

De titel “Suiker” verwijst natuurlijk naar de suikerfabriek en het werken in de vuilheid en de slechte omstandigheden in “de suiker” zoals de arbeiders het zelf ook wel noemen. Maar ook naar de zoetheid en het mooie van het leven, de vriendschap en de liefde.

Soort verhaal

Het is een heel Vlaams verhaal. De personages zijn hardwerkende Vlaamse mannen die niets liever willen dan gewoon terug naar hun thuis in Vlaanderen gaan. Ze praten ook af en toe over hun woonplaats Evergem en het leven daar en de kermis die er zal zijn als ze thuis komen en hoe ze daar naar uitkijken.. En één van de personages, Jager, is een oud-wielrenner en praat heel vaak over de koers en zijn leven toen. Dat is zeker iets wat wijst op het typisch Vlaamse karakter en de afkomst van de personages. Er wordt niet echt een bepaald dialect gebruikt in het verhaal, maar er worden soms wel echte Vlaamse woorden of uitspraken gebruikt.

De eenheden van Aristoteles

Bij het toepassen van de eenheden van Aristoteles is er een eenheid van handeling. Alles is gebaseerd op het leven van de seizoensarbeiders in de suikerfabrieken en meer bepaald op hun vriendschap en de problemen rond het hoertje Malou. Er is geen eenheid van tijd want het verhaal is verspreid over enkele dagen. Namelijk de laatste werkdagen in de suikerfabriek. Er is ook geen echte eenheid van plaats. Het toneelstuk is ingedeeld in zes taferelen, drie daarvan spelen zich af in de barakken en de andere drie in het sproeihok. Hoewel heel het stuk zich wel afspeelt in dezelfde stad en hetzelfde fabriek. In dat opzicht is er wel een eenheid van plaats.

Personages

De personages zijn allemaal redelijk duidelijk uitgewerkt. We weten wat we wel en niet van hun moeten verwachten. Ze zijn op zich dus wel geloofwaardig. Maar aan de andere kant zijn ze ongeloofwaardig door hun karakters. Malou en Max zijn bijvoorbeeld niet te vertrouwen en oneerlijk tegenover Kilo. Dat schaadt hun geloofwaardigheid wel.

“Suiker” is een eenvoudig maar zeer realistisch verhaal over het werk als seizoensarbeider in de fabrieken. Claus geeft heel goed weer hoe de personages zich voelen en wat hen bezighoudt.