Boekrecensie: Opkomst en ondergang van DSB - Volkskrant

Eén van de grootste financiële debacles in de Nederlandse geschiedenis was die van de DSB Bank van Dirk Scheringa. De Volkskrant heeft de hele affaire minutieus bijgehouden en er een boek overgeschreven: 'Opkomst en ondergang van DSB'. Het handelt over het financiële imperium van Scheringa waartoe ook de voetbalploeg AZ en het Scheringa museum behoorden. Is hij door buitenstaanders kapot gemaakt of leed hij aan grootheidswaan?

Gegevens

• titel: Opkomst en ondergang van DSB
• auteur: redactie economie de Volkskrant
• jaar: 2009
• uitgeverij: Conserve
• ISBN: 978 90 5429 298 2

Inhoud boek 'Opkomst en ondergang van DSB'

Het boek geeft een overzicht van het leven van Dirk Scheringa en de opkomst en ondergang van de DSB bank.

In vogelvlucht:

Dirk Scheringa
Op21 september 1950 wordt Dirk Scheringa in Grijpskerk geboren. Hij gaat in Wolverga naar de mulo die hij niet afmaakt. Hij wordt vervolgens leerling-handzetter bij Germs in Damwoude. In 1970 en 1971 zit hij in militaire dienst. Daarna wordt hij assistent-accountant bij Germs in Damwoude. Vanaf 1972 tot 1977 is hij werkzaam bij de Rijkspolitie. Hij trouwt in die periode met Baukje de Vries. Ze verhuizen naar Opmeer.

Buro Frisia
Daar richt hij het Buro Frisia op in 1975 waar hij vanaf 1977 fulltime voor gaat werken. Baukje en Dirk krijgen twee zonen: Willem en Harry (zelfde namen als de zonen van prins Charles en prinses Diana). Vanaf 1990 wordt Frisa shirtsponsor bij AZ. Het kantoor van Frisia verhuist naar Agnesklooster in Wognum. In 1991 wordt Scheringa vice-voorzitter van AZ. Zijn bedrijf Frisia overschrijdt dan inmiddels een omzet van 1 miljard gulden. In 1993 wordt Frisia hoofdsponsor van AZ en Dirk voorzitter van de voetbalclub. In 1994 breekt Scheringa met belangenvereniging VFN. In 1996 wordt AZ kampioen van de eerste divisie. Een jaar later wordt het Frisia (later Scheringa) museum voor Realisme opgericht en degradeert AZ al weer uit de eredivisie.

houdstermaatschappij DSB
Frisia wordt in datzelfde jaar onderdeel houdstermaatschappij DSB. AZ wordt ondertussen opnieuw kampioen van de eerste divisie. Vanaf 1998 worden voor het eerst de advertenties van DSB door de Consumentenbond misleidend genoemd. Maar Frisia gaat door en wordt een jaar later sponsor van met marathon schaatsen. DSB blaast in 2000 op het laatste moment een beursgang af. Het wordt wel sponsor van het langebaan schaatsen. In 2001 sluit Scheringa een principeakkoord met de gemeente Alkmaar over de bouw van een nieuw stadion voor AZ. Ook wordt Scheringa nu voor de rechter gedaagd vanwege misleidende reclames. In 2003 wordt het nieuwe hoofdkantoor DSB in Wognum geopend. In 2004 stelt de RKK de methode DSB aan de kaak. Ed Nijpels wordt commissaris van DSB en AZ vijfde in de eredivisie. In 2005 haalt AZ zelfs de halve finale UEFa Cup. De voetbalploeg wordt een NV met Scheringa als enige aandeelhouder. Scheringa slaat de eerste paal voor het nieuwe DSB-stadion.

bankvergunning
In 2006 krijgt DSB van de Nederlandsche Bank een 'officiële bankvergunning' en AZ eindigt tweede in de competitie. In 2007 wordt het opnieuw tweede door op de laatste dag van Excelsior te verliezen. In 2007 wordt Gerrit Zalm bestuurslid van de DSB bank. In 2008 wordt Scheringa uitgeroepen tot CEO van het jaar. Hij is in dat jaar de ster tijdens hoorzittingen van de Tweede Kamer van bankiers over de economische crisis. In april 2009 stelt Radar de DSB praktijken aan de kaak en interviewt later Hans van Goor.

AZ kampioen van Nederland / DSB failliet verklaard
AZ wordt ondertussen in april kampioen van Nederland. Op 1 juli 2009 legt AFM de DSB bank een boete op. De Tweede Kamer debatteert in september 2009 met minister Bos die provisies DSB 'idioot' noemt. Op 1 oktober 2009 roept Pieter Lakeman DSB-klanten op hun geld weg te halen bij de bank. De website van de bank wordt platgelegd. Bestuurders van DSB leggen een reddingsplan voor aan DNB. DNB verklaart dat liquiditeit en solvabiliteit DSB voldoen aan de eisen. Scheringa biedt excuses aan op televisie. Hij moet wel aftreden en al zijn aandelen verkopen. DSB kondigt overeenkomst aan met Stichting Steunfonds. DNB perkt daarna kredietfaciliteit DSB in. Scheringa maakt vervolgens in paniek spaargeld over naar andere bank. Het akkoord met Steunfonds wordt uitgesteld, maar later is er toch een akkoord. De uitstroom van spaargelden vermindert tot 3 miljoen euro per dag. DNB vraagt een noodregeling aan bij de rechter. Die komt er na een tweede verzoek. Bewindvoerders nemen macht bij DSB over. Scheringa zegt een koper te hebben, maar deze is niet serieus. Scheringa krijgt nog 1 dag van de rechter om overname te regelen. Dit lukt niet. Minister Bos weigert dan steun voor Plan B. DSB wordt vervolgens failliet verklaard. Er komt een onderzoekscommissie. Scheringa gaat weg als voorzitter van AZ. Stadion AZ is niet meer van DSB.

Mening Etsel over het boek 'Opkomst en ondergang DSB'

Bij het lezen van het boek is me niet duidelijk geworden wie volgens de Volkskrant nu voor de ondergang van DSB verantwoordelijk is. Het lijkt erop dat zowel buitenstaanders als Scheringa er verantwoordelijk voor zijn. Buitenstaanders, met name DNB, hebben fouten beslissingen genomen (zoals een officiële bankvergunning) nadat al duidelijk was dat Frisia c.q. Scheringa misleidende reclames maakte. Toen al had er een lichtje moeten gaan branden en strenge maatregelen getroffen moeten worden. Misschien was het latere drama dan te voorkomen geweest. Op zich kunnen mensen wel respect opbrengen hoe Scheringa, als selfmade man, de DSB bank heeft groot gemaakt. Maar bij zijn handelwijzen kunnen wel zeer grote vraagtekens gezet worden gezet. Tevens lijkt Scheringa de indruk te wekken toch wel erg op macht verzot te zijn. Hij regelt zaken graag alleen of met mensen die helemaal achter zijn werkwijze staan. Zijn verlangen naar macht komt vooral tot uitdrukking in de manier waarop hij 'bezit' heeft genomen van AZ: als voorzitter, als sponsor, als financier van het nieuwe stadion, als enige aandeelhouder. Wat me opviel is dat er zoveel grote coryfeeën met hem mee hebben gedaan, met name van de VVD: Ed Nijpels, Gerrit Zalm, Robin van Linschoten en Frank de Grave. Alleen die laatste realiseerde zich tijdig dat de werkwijze van Scheringa niet helemaal deugde.

Scheringa heeft aangekondigd een boek te gaan schrijven of een film te maken over het drama. Dat lijkt niet erg verstandig. Daarmee wordt alleen maar opnieuw met modder gegooid. Beter is om met zijn ervaring helemaal opnieuw te beginnen en het DSB verleden achter zich te laten. Scheringa is een doorzetter – hij heeft verschillende schaatsmarathons uitgereden alsook de Elfstedentocht. Zo'n doorzetter kan makkelijk met iets nieuws beginnen. Ondanks de vele kritiek die hij te verduren kreeg, zijn er ook veel mensen (vooral oud-werknemers) die achter Scheringa zijn blijven staan. Ze kunnen elkaar steunen door gezamenlijk met iets nieuws te komen. Zaak is wel dat Scheringa zich dan door goede mensen bij laat staan. Misschien moet hij ook wat minder de macht naar zich toetrekken. Uiteindelijk is veel geld verdienen ook niet echt zaligmakend.