Boekrecensie: The Age of Turbulence - Alan Greenspan

Voor bijna 20 jaar was Alan Greenspan, als hoofd van de Amerikaanse Centrale Bank (FED), de meest machtige economische centrale planner die de wereld ooit gekend heeft. Wat deed hij? Ruwweg twee keer per jaar moest hij een belangrijke beslissing nemen over of de rentetarieven in Amerika te verhogen, te verlagen of op hetzelfde niveau houden. Met zijn boek 'The Age of Turbulence -Adventures in a New World' geeft Greenspan zijn visie op zijn periode als voorzitter van de FED.

Gegevens

Titel: The Age Of Turbulence - Adventures In A New World
Auteur: Alan Greenspan
ISBN10: 0713999829 | ISBN13: 9780713999822
Uitgeverij: Penguin Books Ltd
Jaar: 2007

Een recensie naar aanleiding van een artikel in The Los Angelos Times over het boek en een interviews met Alan Greenspan in NRC.Next van 17 september en The Washington Post.

Rentetarieven

Waarom is het nemen van zo'n beslissing belangrijk? Het verlagen van de rentetarieven maakt de toekomst meer waardevol met betrekking tot de huidige tijd; het verhogen van de rentetarieven maakt de toekomst minder waardevol. Wanneer de toekomst waardevoller is, richten meer mensen zich op de economie en meer acties vinden plaats die effect zullen hebben op de toekomst: het bouwen van fabrieken, investering in onderzoek, de bouw van huizen en appartementen. Het verlagen van de rentetarieven betekent het verschuiven van de economische aandacht van het heden naar de toekomst. Het verhogen van de rente betekent de balans terugschuiven.

Vrije markt

Is dit niet vreemd? Hebben we geen markt economie? Waarom moet een centrale planner de rentetarieven uitzetten? De enige reden is dat dit systeem blijkbaar minder slecht werkt dan de alternatieven die we hebben uitgeprobeerd. Institutionele en menselijke psychologie laat financiële markten heen en weer springen tussen weelderige hebzucht en catatonische angsten. Tijden van angst genereren hoge werkloosheid. Tijden van hebzucht zijn waarschijnlijk tijden van destabiliserende inflatie. Economieën lijken beter te functioneren wanneer ervaren technocraten de boel coördineren met enige aanmoediging door lage rentetarieven.
Greenspan bleek erg goed en gelukkig te zijn in die rol. Naar schatting heeft hij 36 keer een beslissing over de rentetarieven genomen. Een aantal keren zat hij er naast. Dat is een verbazingwekkend record.

Protectionisme

Er is een toenemende hang naar protectionisme. In een interview van NRC.Next van 17 september 2007 zegt hij hierover: "Protectionisme is een vorm van populisme. De oorzaak ervan ligt in de kern van het kapitalisme: de cruciale aanjager van rijkdom is concurrentie. En concurrentie is moeilijk voor velen, ze scheidt de goeden van de niet-zo-goeden. Mensen houden niet van de stress die daarbij hoort. Dat is jammer. Want de resultaten van kapitalisme zijn echt indrukwekkend, echt fantastisch."

Niet in de markt ingrijpen derhalve. Toch gruwt Greenspan in zijn boek van de oplopende inkomensverschillen in de Verenigde Staten. In hetzelfde interview met NRC.Next zegt hij dat je de steun nodig hebt van de grootste groep bewoners om de maatschappij in stand te houden. "Ik geloof dat de markt de beste inkomensverdeling schept. Maar wanneer de inkomensverdeling te scheef wordt, volgen er wezenlijke spanningen en valt de steun van de bevolking voor de vrijemarktsamenleving weg. Als ik vast wil houden aan de vrijemarkteconomie, moet ik aanvaarden dat deze niet zo volmaakt is als ik zou willen. Is de grotendeels vrije samenleving in Amerika, Europa en andere delen van de wereld perfect? Nee. Maar het is veel beter dan helemaal niet. Ingrijpen in een te scheve inkomensverdeling is dus geen tegenstelling, het is een compromis."

Drie boeken in één

Zijn boek heeft hij samen met Peter Petre geschreven. Aan de ene kant jammer omdat het niet Greenspans eigen stem is, maar aan de andere kant wel goed omdat Greenspan nu duidelijk overkomt wat hij anders nooit deed.

Het eerste boek gaat over Greenspan zelf. De verhalen zijn prachtig: van een professionele jazz klarinetspeler die zijn partijen speelt en in de pauzes economische boeken leest; van een wiskundige verslaafde die geïnspireerd raakt door filosofische werken; van een economische adviseur die onderwijst, dient en leidt onder de presidenten Nixon, Ford, Reagan, Bush senior, Clinton en Bush junior; en van het uitnodigen van NBC nieuwscorrespondent Andrea Mitchell die nu zijn vrouw is.

Het tweede boek geeft Greenspans visie over de wereld. Het is het minst geslaagde deel van zijn boek. Hij probeert technocratische ideeën over de wereldeconomie uit te leggen voor het brede publiek.

Het derde boek heeft het meeste aanleiding tot reacties gegeven. Hij vindt dat de Republieken de verkiezingen niet mogen winnen. Hij heeft veel kritiek op Bush en de Republikeinse partij die het centrale conservatieve principe van financiële terughoudendheid hebben verlaten. In NRC.Next zegt hij over Bush dat hij in hem teleurgesteld is. Er was een begrotingsoverschot – maar daarna is er iets grondig verkeerd gegaan. "De ploeg van Bush was alleen maar echt geïnteresseerd in machtsbehoud, niet in het uitvoeren van beleid. Als gevolg daarvan is het ze gelukt het begrotingsoverschot te laten omslaan in een tekort, en de politieke meerderheid te verliezen. Ik probeerde geen gesprekken met de president, met welke president dan ook, te voeren. Niet dat ze geen respect hadden voor de onafhankelijkheid van de centrale bank, maar het monetair beleid wilde ik aan mij houden. Ik maak me op termijn wel ongerust over de politieke druk op de bank. Ik heb gemengde gevoelens over de toekomst. Ik vind wel dat de president veel meer van zijn vetorecht gebruik had moeten maken om de bestedingsdrift van zijn eigen Congres aan banden te leggen. Hij had de breed gedeelde gedachten, door zijn vader zelf ontwikkeld, over het beperken van uitgaven moeten blijven aanhangen. Daarin ben ik teleurgesteld.""

Hypotheek- en kredietcrisis

Sommige economen verwijten Greenspan dat zijn eerdere renteverlagingen bij vorige crises hebben bijgedragen aan de huidige hypotheek- en kredietcrisis. In NRC.Next weerlegt hij dit. "Het fascineert me dus hoe wijdverbreid dat verwijt is. Het grootste probleem dat ik daarmee heb is dat je exact hetzelfde fenomeen van excessief stijgende huizenprijzen in dertig andere landen aantreft. Onze zeepbel was in geen geval de grootste ter wereld. Vanaf de lente van 2004 zijn we met de Federal Reserve (FED) de rentetarieven gaan verhogen – juist om de hypotheektarieven ook omhoog te krijgen en zo de druk op de woningmarkt te verlichten. Toen gebeurde er iets wat ik nog nooit gezien heb: de hypotheekrente werd niet hoger, maar daalde verder. Het duurde nog een jaar voordat die hypotheektarieven aantrokken. We hebben het dus wel geprobeerd, maar we hebben gefaald. Hoe belangrijk de Federal Reserve (FED) ook is voor de wereldeconomie, tegen de kracht van de vrije markt kunnen we niet op."

Oorlog Irak draaide om olie

In de Washington Post verklaart Greenspan de opmerking in zijn boek dat de oorlog om Irak om olie draaide. "Whatever their publicized angst over Saddam Hussein's 'weapons of mass destruction,' American and British authorities were also concerned about violence in an area that harbors a resource indispensable for the functioning of the world economy," schijft Greenspan in zijn boek.

In de Washington Post zegt hij dat de beveiliging van de wereldolievoorraden "not the administration's motive" was. "I was not saying that that's the administration's motive," Greenspan said. "I'm just saying that if somebody asked me, 'Are we fortunate in taking out Saddam?,' I would say it was essential."
Over zijn discussies met Bush en Cheney zegt hij "I have never heard them basically say, 'We've got to protect the oil supplies of the world,' but that would have been my motive." © 2007 - 2009 Etsel, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 21-09-2007, laatst gewijzigd op 20-06-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Alan Greenspan het orakel: Alan Greenspan was vele jaren een van de machtigste mannen in de wereld. Dit voorjaar werd hij 81 jaar oud en nog steeds wegen zijn woorden zwaar.
• Leidt kritiek op Greenspan en Wolfowitz tot antisemitisme?: Nu Amerika te kampen heeft met de hypotheekcrisis en de moeizame Irakoorlog, wordt al snel naar een zondebok gezocht. De Irakoorlog zou gepland zij…
• Recessie lijkt onafwendbaar: Een recessie betekent het tegenovergestelde van economische groei. Als gevolg van een recessie vinden vaak meer reorganisaties, faillissementen en ontslagen plaats. Werkloosheid…
• CD recensie: Screenplaying - Mark Knopfler: Voor wie de beste filmsongs van Mark Knopflers eerste vier albums wil beluisteren is Screenplaying een waardevol album. Werkelijk de meest aansprekende liedjes sta…
• Er is leven na Nick Oliveri: Onder het motto ‘vriendschap en roem zijn vergankelijk’ verliet bassist Nick Oliveri in 2004 de Queens of the Stone Age (QOTSA). Hoewel QOTSA altijd al een draaideur van muzikant…

Bronnen en/of referenties

• The Los Angelos Times - J. Bradford DeLong
• NRC.Next
• The Washington Post