Erik van Muiswinkel debuteert in Scrooge

Op vrijdag 23 december 2011 beleefde de kerstproductie Scrooge haar première in de Stadsschouwburg van Haarlem. De zaal was geheel uitverkocht en na afloop kregen de spelers een staande ovatie. Vooral Erik van Muiswinkel oogstte met zijn rol als Scrooge veel lof. Voor hem was dit het debuut van zijn toneelcarrière. Of hij het moeilijk vond om zijn rol te leren? “Welnee”, sprak van Muiswinkel na afloop van de première nonchalant. “Het leren van teksten is eigenlijk het allergemakkelijkste van toneelspelen. Je hoeft slechts 4 a 5 A4 uit je hoofd te leren. Voor mijn cabaretshows zijn dit er doorgaans 40 a 50. ‘’

Stadsschouwburg Haarlem

Waar anders kon het toneeldebuut van Van Muiswinkel plaatsvinden dan in de Stadsschouwburg van Haarlem? Van Muiswinkel is niet alleen een geboren Haarlemmer, ook de sfeer van dit theater is uniek. Van Muiswinkel: ‘’Dankzij zijn ronde vorm hangt er een mooie intieme sfeer. Hoe ver en hoe hoog de toeschouwers ook van het toneel vandaan zit, toch zitten ze steeds dichtbij.”
Hoe hij zich na afloop voelde? ‘’Ongelooflijk moe. Ik heb weliswaar 30 jaar ervaring als cabaretier achter de rug, maar toneelspelen is ongelooflijk zwaar. Het maakt een heel verschil of je alleen of met een grote groep optreedt. Aan Scrooge deden heel veel mensen mee, volwassenen en kinderen, enkele professionele acteurs en vooral zeer veel amateurs. Vooral in het begin verliep het soms moeilijk en moeizaam. We moesten nog aan elkaar wennen.’’

Amateurs

Voor de amateurs zelf was het een hele eer om met Van Muiswinkel te spelen. Zo vertelde Suzette Medden, die de rol van de geest van het verleden speelde, verrukt: ‘’Het was fantastisch om met hem samen te spelen. Hij speelt heel ernstig maar ook heel komisch. Ook wij moesten vaak met hem lachen. En door zijn enorme theaterervaring weet hij situaties die mis dreigen te lopen, goed op te vangen.”

Onder de genodigden waren ook bekende Nederlanders, zoals Brigitte Kaandorp. Zij was vol lof over haar collega. Ook Boudewijn de Groot genoot. ‘Het was mooi maar ook emotioneel. Scènes waarin het kerstgevoel duidelijk voren kwam grepen me echt aan. Knap gedaan door Van Muiswinkel, maar ook door de anderen. Het mogen dan amateurs zijn, het is wel een hechte groep. Nu ze over de drempel van de première gestapt zijn, zal alles steeds soepeler verlopen.”

Oerrol

Ondanks zijn debuut speelde Van Muiswinkel meteen de hoofdrol van de vrek Scrooge. ‘’Een van de oerrollen van het toneel’, noemde hij het zelf. ‘Scrooge is een archetype zoals dat heet. Een akelige naarling. En dat is heel erg leuk om te spelen: een enorme etter die ook wel eens grappen maakt. Hele zure grappen, maar ik probeer ze wel aan te laten komen.

Daarnaast maakt Scrooge een complete bekering door, bijna zoals Paulus in de bijbel het licht ziet. In dat opzicht is het een heel dankbare rol om te mogen spelen. Als acteur is het interessant om die ommekeer geloofwaardig te maken.”

Cabaretier

Met dertig jaar theater ervaring vormt een dragende rol in een kerstproductie een nieuwe uitdaging voor de cabaretier. “Ik doe geen typetje, alle emoties moeten geloofwaardig overkomen. Scrooge moet een bestaand personage lijken, binnen de kaders van het sprookjesachtige verhaal.

Daarnaast ben ik als cabaretier gewend om van het begin tot het einde bij alle aspecten van een voorstelling betrokken te zijn. Dat moet je als acteur bij een dergelijke grote productie als dit kunnen loslaten en overlaten aan mensen die daarvoor zijn. Ik hoef me alleen maar te bemoeien met de scènes waarin ik speel. Af en toe overleg ik met Bruun (Bruun Kuijt, regisseur van Scrooge) ook over de tekst in de voorstelling.”

a Christmas Carrol

Scrooge is een bewerking van a Christmas Carol van Charles Dickens uit 1843. Volgens het script is Scrooge een ‘graaiende hebzuchtige grijsaard. Maar diep van binnen zit een ander mannetje, dat zich naar buiten probeert te vechten.’
Op kerstavond bezoeken drie geesten de gierigaard. Zij tonen hem delen van zijn levensverhaal. Het meest angstaanjagende moment is de komst van de derde geest. Hij toont Scrooge zijn miserabele einde.
Meesterlijk vertolkt van Muiswinkel de ommekeer die dan plaatsvindt. De zwaarte van de rol maakt plaats voor lichtvoetigheid. Vanuit een enorm inlevingsgevoel speelt van Muiswinkel zijn rol overtuigend, oprecht en levensecht.

Krankzinnige bedragen

Volgens van Muiswinkel laat het verhaal zich gemakkelijk vertalen naar deze tijd. ‘’Inkomensongelijkheden zijn er nog steeds. In Amerika en landen als China en Zuid Afrika nog veel; sterker dan hier. Ik vraag me af: hoe werkt dat in de hoofden van mensen die krankzinnige bedragen verdienen? In Dickens tijd stonden de verschillen tussen arm en rijk net zo scherp.”

Ondanks dat het verhaal zich uitstekend leent voor een moderne versie, koos regisseur Kuijt voor de klassieke versie. Van Muiswinkel: ‘’Het is de bedoeling dat het een traditie wordt. Voor deze eerste keer willen we het verhaal graag helemaal klassiek met alles erop en eraan brengen, geschikt voor de hele familie,”licht van Muiswinkel toe.

Of zo’n intensieve rol zijn eigen kerstfeest in het gedrang bracht? ‘’Beslist niet. Ik ben aan het werk in een ontzettende fijne kerstsfeer en bezorg mensen een vrolijk anderhalf uur. Eigenlijk is dat voor mij een ideale kerst.”