Youp van ‘t Hek en de Tweede Viool: wakker worden in 2012!

Voor de oudejaarsconference van 2011 werd Youp van ‘t Hek ingehuurd. Naar goede traditie nam hij de Nederlandse samenleving op de hak en zorgde hij voor een dik uur stevig vertier van de bovenste plank.

Traditie


Nederland heeft een schitterende traditie: op oudejaarsavond brengt een bekend cabaretier zijn visie op de actualiteit van het afgelopen jaar. 
In een ver verleden stonden Wim Kan en Seth Gaaikema op de oudejaarsplanken. 
Recent verzorgden Freek de Jonge en Youp van ‘t Hek afwisselend het spektakel. Met ‘De Tweede Viool’ kwam Van ‘t Hek voor de achtste keer aan bod, dit keer door de VARA uitgezonden vanuit de stadsschouwburg van Groningen.

Thema


Daar waar de Belg Geert Hoste zich tevreden stelt met het aaneenrijgen van een reeks grappen over hoofdzakelijk Belgische toestanden in een reeks eindejaarsvoorstellingen, hangt de Nederlandse oudejaarsconferencier zijn kijk op het voorbije jaar aan de kapstok van ‘de toestand van het land’. In het geval van Van ‘t Hek is de rode draad de veranderde mentaliteit van de Nederlander. De liberale, menslievende Nederlander van weleer, gewaardeerd over de hele wereld, heeft plaats geruimd voor een egoïstisch, chagrijnig en bang mannetje, gesymboliseerd door een politicus met een Noors kapsel. 
Van ‘t Hek werkt zijn ongenoegen om de gang van zaken in zijn land uit via een gesprek met een kamermeisje (Dominique Strrauss-Kahn!) in het hotel waar hij inspiratie zoekt voor zijn conference.

Kortetermijngeheugen


De oudejaarsconference is een nationaal evenement waarnaar heel Nederland uitkijkt. Als niet-Nederlander weet je het best een en ander af van Nederlandse politieke toestanden en wat er zoal passeert op de buis. Wie namen als Kees De Jager, Maxime Verhagen, Keith Bakker of Henk Bleeker niet kan thuisbrengen en niet weet waarvoor ze staan, ziet heel wat humor aan zijn neus voorbijgaan. De overgang van het vooruitstrevende Nederlandse samenlevingsmodel naar een egoïstisch, onverdraagzaam land, wijt Youp aan het verlies van het kortetermijngeheugen, gesymboliseerd door het veelvuldig gebruik van multimediatoestellen als de smartphone (iPhone) en de iPad en internettoestanden als Facebook, Twitter, Google. “Dingen die je wist zaten in je kop, nu in je mobieltje. Waar woon je? TomTom weet het.” Heb je geen bereik, dan weet je het niet. We hebben ons kapotgegoogled. “Vergeten is volksziekte nummer één.”



Oppervlakkigheid is steeds meer troef en makkelijk entertainment voert de hoofdtoon: reality tv en emo tv bevuilen de ether en verdringen kwaliteitsvolle programma’s. Tv is dat “kastje met diarree. We slurpen het leeg met de afstandbediening.”


De kunsten in het defensief


In het jaar van de eurocrisis kan het failliet van een land niet onopgemerkt voorbijgaan. Zoals zovele eurolanden heeft Nederland geen geld meer, zodat het land internationaal de tweede viool speelt, wat de regering noodzaakt besparingsmaatregelen te nemen die ten koste gaan van de kunst. Er is geen geld meer voor muziek, literatuur, schilderkunst. “Het is mooi, maar we kopen er niets voor. Een schilderij is opgedroogde verf, proza-poëzie, het brengt mensen alleen maar in de war.”


Als Van ‘t Hek naar huis terugkeert na een avondje discussiëren over de eurocrisis op café, wordt hij geconfronteerd met een violiste die op straat om den brode speelt. Het is Emmy Verhey, de grande dame van Nederlandse klassieke muziek. Zij speelt ‘de tweede viool’ doorheen het hele programma. Zij staat symbool voor het aan de kant schuiven van alles wat mooi is, het dumpen van hetgeen een toegevoegde waarde aan het leven biedt.
 “Asfalt moeten we hebben, daarmee komen we vooruit. Grote kantoorgebouwen, ook al staan ze leeg, dat geeft aanzien. Vierhonderd plofkippen stoned met de antibiotica. Natuurlijk worden we er ziek van, dat weten we ook wel. Natuurlijk krijgen we er allemaal kanker van, maar dan houden we weer een mooi gala op tv en dat is ook leuk.” 
Het wegdrukken van alles wat mooi en aangrijpend is, heeft bij hem een aantal emoties doen verstenen: “Ik wist niet dat ik nog kippenvel kon krijgen, dat mijn ogen nog konden branden van ontroering.”

Het geval Mauro


Op oudjaar moet je een positieve sfeer scheppen, stelt de conferencier, en moet je dus de discussie over het wegsturen van een jonge Angolees, die Nederland wekenlang in de ban hield, niet herhalen. Toch kan Van ‘t Hek niet nalaten om het geval Mauro even aan te kaarten en als hét voorbeeld van een steeds onverdraagzamer wordend land aan te wijzen. “We dienen ons te schamen dat we zo ver gekomen zijn dat we als land op democratische wijze hebben besloten dat we kinderen over de grens sodemieteren.”


Het vermanend vingertje

Niet alleen politici geeft hij een veeg uit de pan vanwege de domme en kortzichtige dingen die ze doen als Afghaanse politieagenten opleiden met Playmobil of het aanstellen van een topvrouw bij het Centraal Orgaan voor Asielzoekers die een gigantisch salaris binnenrijft, paradeert in een goudkleurige Mercedes en door medewerkers omschreven wordt als een despoot en zonnekoningin, terwijl asielzoekers vaak in de armoe terechtkomen.


Ook nationale instituten als de Nederlandse Spoorwegen krijgen de wind vanvoren omdat ze nieuwe treinen in dienst nemen zonder toilet en dan met een ‘plaszak’ dé oplossing beweren gevonden te hebben.


Maar ook de mentaliteit van de gewone burger neemt Van ‘t Hek op de korrel met zijn verhalen over in kleine warme kamertjes weggestopte bejaarden en homokoppels die worden weggepest.

Op het randje


Uiteraard kan een sneer naar de buitenechtelijke avonturen van prins Bernhard niet ontbreken en balanceert Youp op het randje met grappen over de Noorse koele killer Breivik (“Noem hem maar Anders. Je weet nooit hoe het loopt”) die hij cynisch verwijt geen gamer te zijn geweest waardoor de teller van zijn reality game is blijven steken op slechts 68 slachtoffers binnen anderhalf uur, daar waar Van ‘t Hek dat makkelijk kan verbeteren. Immers, aan het einde van de voorstelling gaan de mensen staan en wat met die vioolkist achter hem?

De heilende bom

Misschien is één grote bom, ontstoken door Koningin Beatrix, wat we nodig hebben. “Dan zie je gedurende 10 seconden licht over het hele land en wordt het land weer positief, zodat we weer met elkaar kunnen praten zonder Twitter, dat er bij Ajax gewoon weer wordt gevoetbald, dat banken geld bewaren zonder dat er mannen met grote zakken naar buiten lopen, directeurs met hun bonus, vaders ook langs de lijn van de velden staan en roepen ‘Hé, naar voren! Leuk!‘ en we zijn opeens weer een land met aardige mensen en niemand, rechts noch links, komt op het gore idee om op democratische wijze kinderen aan 130 kilometer per uur over de grens te sodemieteren.”


Leerzaam en moralistisch


In het spoor van zijn illustere voorgangers slaagt Youp van ‘t Hek erin de lachers op zijn hand te krijgen en voor een avondje prima entertainment te zorgen, traditioneel leerzaam voor wie goed luistert en er op de weg terug eens rustig wil over nadenken.
 Zoals het past bij een leerzame voorstelling eindigt de cabaretier met een leerzaam advies: vooral niet inslapen, Nederland!

Wakker worden, wakker worden
Alle blinden, alle doven

Een beetje eerlijk delen met elkaar
Wakker worden, wakker worden

Ik wil me nooit meer schamen voor de politiek

En wat blijft, dat is muziek