Boekrecensie: Geografische gids bij de Bijbel – J. Negenman

Geograaf Johan Negenman die 'Bijbels Milieu' doceerde aan het Radboud Universiteit van Nijmegen heeft in 1981 het boek 'Geografische gids bij de Bijbel' geschreven. Een praktisch en handzaam naslagwerk waarbij in alfabetische volgorde 72 plaatsen en streken die in de Bijbel voorkomen worden beschreven. Hij heeft zich niet beperkt tot de Tenach, maar ook het Nieuwe Testament komt aan de orde. Aardige achtergrondkennis over de leefwereld ten tijde van de Bijbel.

Gegevens

• titel: Geografische gids bij de Bijbel
• auteur: Johan Negenman
• jaar: 1981
• uitgever: Katholieke Bijbelstichting, Boxtel
• ISBN: 90 6173 286 7

Inhoud van het boek 'Geografische gids bij de Bijbel'

De Geografische gids bij de Bijbel wil hulp bieden aan de Bijbellezers door de directe en alledaagse omgeving van de Bijbelse plaatsen en streken te schilderen door middel van een beschrijvende stijl zodat makkelijker een voorstelling kan worden gemaakt van hoe de mensen vroeger leefden. De spil van het boek zijn 72 plaatsen en streken. Hiervan wordt eerst de ligging weergegeven en de identificatie besproken. Vervolgens worden klimaat, watervoorziening, bodemgesteldheid, verbindingswegen en veiligheid besproken. Op het einde wordt een historische schets gegeven. Een groot aantal plaatsen en streken worden binnen de genoemde 72 plaatsen en streken behandeld om herhalingen te voorkomen. Feitelijk worden dus veel meer plekken besproken dan deze 72.

Hoewel het boek in eerste instantie zich richt op de Bijbellezers, lijkt het boek ook geschikt voor mensen die het Midden-Oosten (Israël) vaak bezoeken. Ook niet-Bijbelse plaats- en streeknamen zijn toegevoegd.

Mening van Etsel

Dit boek geeft een aardig geografisch beeld van hoe men in Bijbelse tijd leefde. De hantering van een alfabetische volgorde is praktisch. Toch had het boek misschien op een heel andere wijze opgezet moeten worden. Zo heeft de Israëlische geograaf Menashe Har-El het boek 'Landscape Nature and Man in the Bible' geschreven waarin een veel betere relatie wordt gelegd tussen mens en natuur. In plaats van plaatsen en streken afzonderlijk te beschrijven wordt op basis van Bijbelteksten aangegeven hoe het Joodse volk constant in gevecht was met de natuurlijke elementen van het landschap. Er worden verschillende onderwerpen aangesneden die verbonden zijn met het natuurlijke landschap en hoe de Joodse pioniers daarmee omgingen. Het voordeel van zo'n benadering is dat het landschap in z'n geheel onder de loep genomen wordt en de lezer een veel beter beeld krijgt van hoe de Joodse pioniers leefden. Zo wordt gekeken hoe met waterbronnen werd omgegaan, hoe landbouw werd bedreven, hoe bomen gebruikt werden, wat voor soort nederzettingen er waren, waar de grenzen lagen, welke relatie de Joodse stammen met de omliggende landen hadden, hoe handel werd bedreven, welke oorlogen er gevoerd werden, wat voor soort wilde dieren er leefden, wat voor soort pelgrimstochten werden gehouden, etc.

Het nadeel van het boek van Negenman is dat weliswaar een aardig beeld wordt geschetst van plaatsen en streken maar dat het grotere plaatje ontbreekt. De lezer krijgt nu niet echt goed in de gaten wat voor soort samenleving de Joodse maatschappij nu precies was. En om de Bijbel te begrijpen is juist dat nu wel van belang. De auteur had dit probleem kunnen voorkomen door eerst een hoofdstuk te wijden aan het Oude Israël als geheel. Nu moet je eerst het hele boek doornemen alvorens een beetje een indruk te krijgen hoe het Oude Israël eruit zag. Ook had de geograaf veel meer gebruik moeten maken van Bijbelteksten (citeren, niet verwijzen) en deze toelichten. Zo zou bijvoorbeeld aandacht gegeven hebben kunnen worden aan de hongersnood in de tijd dat David koning was aan de hand van Bijbelteksten Zo krijgt de lezer een mooi beeld van de situatie in het land zoals die toen was. En dan krijgen de Bijbelteksten ook veel meer betekenis.

Het boek van Johan Negenman is zeker niet slecht te noemen. De beschrijvingen zijn goed, maar een echt beeld van het land als geheel ten tijde van de Bijbel krijgt de lezer niet. Wel is het boek handig om als naslagwerk te gebruiken voor Bijbellezers die snel iets willen opzoeken over een bepaalde plaats of streek.

Meer informatie: Geografische boeken over Israël.

Lees verder

• Boekrecensie: Israël (regionale geografie) – drs. W. Smit
• Boekrecensie: Israel, a regional geography – Yehuda Karmon
• Boekrecensie: Israël, land van verleden en toekomst-A. Gonen
• Boekrecensie: Guide to the Golan Heights - Aviva Bar-Am
• Israël-steden en streken 1: cultuurlandschap geografie