The turn of the screw door Henry James

Een fantastisch verhaal voor wie houdt van klassieke horror. Geschreven in een ander tijdsscharnier, zijnde 1898 en daar bovenop een klassieker in zijn genre. Of dat nog niet genoeg is bezit deze parel ook een titel die gehele verhaallijn dekt. Meeslepend, vlot, mysterieus, spannend, meeslepend,... en ga zo maar door. Hoge tijd dus voor een kijkje dichterbij.

Wanneer men de titel letterlijk vertaald; ‘The turn of the screw’ leest men, ‘Het aandraaien van de schroevendraaier, vaster draaien, en dat is nu echt het gevoel dat men krijgt als lezer eens in dit geweldige boek meegesleept te zijn. Een titel die duidelijk de lading dekt dus.

Het verhaal

Het verhaal Speelt zich af aan het einde van de negentiende eeuw op het landgoed Bly, tijdens de kerstperiode, waar een groepje gezellen spannende verhalen vertelt aan de haard en heeft een verloop dat een tijdspanne overschrijdt van dik anderhalf jaar.
Het hoofdpersonage in dit verhaal is de auteur zelf, die in de huid van de gouvernante het verhaal brengt als zijnde echt gebeurd circa tien jaar geleden. Diegene die het verhaal effectief vertelt aan het haardvuur zweert het uit eerste mond gehoord te hebben, zijnde de gouvernante ter zake, en hij vertelt het dan ook vanuit de gouvernante. Aangezien die gouvernante nu zogezegd een tiental jaar overleden is, vindt hij het gepast haar verhaal te brengen. En haar verhaal bestrijkt een periode van een dikke zestig jaar.

Opgevallen

Er is sprake van twee ik personen hier, de ik persoon die het verhaal verteld en de ik persoon zijnde de gouvernante. Soms een beetje verwarrend, maar net dat maakt de verhaallijn speciaal. Vooral dan wanneer je het tijdsbeeld bekijkt waarin het verhaal geschreven werd, zijnde 1898.
Met deze tijdlijn voor ogen, is het onmogelijk de gemaakte curven als cliché af te doen.

De naam van de gouvernante wordt echter mysterieus achter gehouden. Wel komt men veel te weten over de persoonlijkheid van deze dame, evenals dat ze veel over heeft voor de twee pupillen die aan haar hoede toevertrouwd zijn, dat ze eerlijk en dapper is, … De twee pupillen zijn Miles en Flora en kom pas onder de hoede van de zorgzame gouvernante wanneer die de leeftijd van twintig lentes telt, wanneer ze op een advertentie ingaat. . (tot hiertoe een lichte gelijkenis met de film 'Secret Garden’‘ uit 1993 ) De kinderen zijn wees en worden opgevangen door een oom die eigenlijk in Londen woont en hen niet veel ziet. Wel zorgt hij er voor dat het de kinderen aan niets maar dan ook niets ontbreekt.

Het verhaal is geschreven vanuit ‘ik-perspectief’ en blijft over de gehele lijn in een waas van mysterie gehuld, wat het geheel een zalige nasmaak geeft.

De kinderen worden door hun omgeving als engelachtig ervaren, wat het allemaal een beetje te mooi maakt. Redenen te over dus voor de gouvernante om voorzichtig te zijn. Haar misschien iets te rijke fantasie zorgt er wel voor dat haar zintuigen geprikkeld worden en zij krijgt het prangende gevoel haar pupillen te moeten beschermen tegen een tot dan toe nog onvatbaar iets. Ze neemt haar job ernstig en deinst er dan ook niet voor terug op onderzoek uit te trekken. Er waren vreemde geesten rond. Als lezer voelt men een beklemmende sfeer, en er komen steeds vragen bij. De kinderen worden geteisterd door geesten en er wordt enkele malen vreemde verschijningen ontwaard op een toren en wanneer ze Mrs. Grose er over aanspreekt besluiten ze de verschijning naderbij te onderzoeken. Die wordt later geïdentificeerd als een kamerdienaar en haar voorgangster die eigenlijk vorig jaar overleden zijn. De lijnen zijn gezet, het speurwerk en de intriges kunnen nu echt van start gaan. Met een beetje seffens worden alle betrokkenen meegesleept in de bizarre wereld, en de gouvernante wil de kinderen koste wat kost redden. Van wat, is duidelijk en niet, het blijft in een waas, als een schroef die steeds strakker aangedraaid wordt in een steeds hopelozere toestand, om tenslotte catastrofaal …

Wat is waar, wat is gedroomd, wat is te wijten aan de fantasie van de gouvernante, en zelfs op het einde komt men niet tot een besluit. Volgens mij is dit een van de voorlopers van het magische realisme. De kern wordt vastgehouden, liefde voor kinderen staat gecentraliseerd, maar het zijn niet altijd brave engeltjes, soms zelfs ronduit ettertjes.

Indruk

Huiveringwekkend, beklemmend, spannend (bekeken in de periode waarin het verhaal geschreven werd), huiveringwekkend, vlot leesbaar, erotisch getint,…

Een echte aanrader voor wie houdt van dit genre.

Meer over de schrijver

: Henri James

Henry James (1843-1916) was een begenadigd schrijver. Hij liet een rijk oeuvre na van:

• 20 novels,
• 112 stories,
• 12 plays
• a number of literary criticism

The turn of the screw1898 werd vertaald door Annelies Hazenberg bij Het Spectrum in 1978 onder de titel ‘In de greep’

Andere uitvoeringen

Dit verhaal werd verfilmd en is goed op weg een van de evergreens in het klassieke horrorgenre te worden De film

En dit verhaal werd ook uitgebracht als reisopera http://opera.stanford.edu/reviews/turnofscrew.html © 2007 - 2009 Salu, gepubliceerd in Recensies (Kunst en Cultuur) op 16-10-2007, laatst gewijzigd op 16-10-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• CD recensie: Ozark Henry 'Birthmarks': Birthmarks is het derde album van de artiest Ozark Henry. Het werd uitgebracht op 11 september 2001 door Sony Music Entertainment (Belgium).
• James Bond van verzinsel tot held: James Bond is wereldberoemd en haast iedereen heeft wel eens van hem gehoord. Als geheimen agent van M16 is hij een echte mensen redder maar waar kent hij nou eigenlijk de…
• The Portrait of a Lady: Henry James is één van de voornaamste schrijvers uit de Amerikaanse literatuur. Hij wordt vaak in eenzelfde adem genoemd met zijn collega's Jane Austen en Fanny Burney, maar ondersche…
• Uitvinders & James Watt: James Watt is iemand wiens naam onmiskenbaar verbonden is met de stoommachine en de eenheid van vermogen, de Watt. Een zeer opmerkelijke uitvinder passeert hier de revue.
• Biografie James Morrison: Vaak wordt hij vergeleken met mede-Brit James blunt die ongeveer op hetzelfde moment doorbrak als hij. James wordt er knettergek van en wil voor eens en altijd van die vergelijking…