Alea iacta est, de teerling is geworpen

Latijnse uitdrukkingen worden vaak onvertaald gebruikt in het Nederlands. In het artikel “Latijnse uitdrukkingen in het Nederlands” legden we uit waarom dit gebeurt en we gaven 3 voorbeelden. Hier volgt nog een vaak gehoorde Latijnse zegswijze in het Nederlands.

Alea iaca est!

De dobbelsteen is geworpen!

Caesar en de Rubicon

De Rubicon is een rivier in het noorden van Italië die ten tijde van Iulius Caesar de grens vormde tussen de staat en Gallia Cisalpina, of Gallië “aan deze zijde van de Alpen”, wat een bezet gebied was. In de staat zelf werden normaal geen legers gestationeerd.

Om veiligheidsredenen mocht een leger niet zomaar de Rubicon oversteken. Caesar besliste dit toch te doen, hoewel hij wist dat hij hierdoor in conflict zou komen met de senaat.

Bij die gelegenheid zou hij dus deze beroemde woorden hebben gesproken, betekenend: Vanaf nu kunnen we niet meer terug!

Oorsprong van de zegswijze

Volgens historici citeerde Caesar hiermee zijn favoriete Griekse toneelschrijver Menandros, waarvan het grootste deel van het werk verloren is gegaan.

Alternatieve uitdrukking

De Rubicon oversteken.
Met deze uitdrukking wordt bedoeld dat men iets doet, dat niet evident is en ook niet door iedereen zal worden geaccepteerd, maar waarbij geen terugweg mogelijk is.

Nog een alternatieve uitdrukking

Een verwante uitdrukking is het Franse: Rien ne va plus! Niets kan nog! Deze uitdrukking komt van de roulettetafel in het casino.

Bij het roulettespel mag iedereen op de vakken van de tafel inzetten, zelfs nadat de bal aan het rollen is. Op een bepaald moment beslist de spelleider dat inzetten niet meer kan, omdat de uitslag van het balletje stilaan voorspelbaar gaat worden. Het geld of de chips die op tafel liggen, mogen niet meer worden verplaatst en niets mag nog worden bijgelegd.

Hier dus ook, betekent de uitdrukking: wat gebeurd is, is onomkeerbaar. © 2008 - 2009 Salilus, gepubliceerd in Taal (Kunst en Cultuur) op 17-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salilus is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Nederlandse Zegswijzen: Zegswijzen zijn op zichzelf staande uitdrukkingen. Deze kunnen in tegenstelling tot gezegden wel een zin vormen en hebben geen onderwerp nodig om duidelijk te maken waar het om gaat.
• Latijn: Een stervende taal: Alhoewel niet veel gesproken toch een van de meest bekende talen. Latijn wordt vaak in de kunst gebruikt en heeft een aparte en lastige vorm. In dit artikel beschrijf ik de oorspr…
• Latijnse uitdrukkingen in het Nederlands: Latijnse uitdrukkingen worden vaak midden in Nederlandse teksten aangetroffen. Steeds minder mensen hebben echter een Latijnse vorming gehad en het kan dan soms heel…
• Julius Caesar – veni, vidi, vici: Het derde deel van het Romeinse Rijk gaat over de bekende Gaius Julius Caesar die lange tijd aan de macht was in het Rijk. Julius Caesar is de geen die Frankrijk veroverde e…
• Morituri te salutant: Latijnse uitdrukkingen worden vaak onvertaald gebruikt in het Nederlands. In het artikel “Latijnse uitdrukkingen in het Nederlands” legden we uit waarom dit gebeurt en we gaven 3 voorbe…