Alea iacta est, de teerling is geworpen

Latijnse uitdrukkingen worden vaak onvertaald gebruikt in het Nederlands. In het artikel “Latijnse uitdrukkingen in het Nederlands” legden we uit waarom dit gebeurt en we gaven 3 voorbeelden. Hier volgt nog een vaak gehoorde Latijnse zegswijze in het Nederlands.

Alea iaca est!

De dobbelsteen is geworpen!

Caesar en de Rubicon

De Rubicon is een rivier in het noorden van Italië die ten tijde van Iulius Caesar de grens vormde tussen de staat en Gallia Cisalpina, of Gallië “aan deze zijde van de Alpen”, wat een bezet gebied was. In de staat zelf werden normaal geen legers gestationeerd.

Om veiligheidsredenen mocht een leger niet zomaar de Rubicon oversteken. Caesar besliste dit toch te doen, hoewel hij wist dat hij hierdoor in conflict zou komen met de senaat.

Bij die gelegenheid zou hij dus deze beroemde woorden hebben gesproken, betekenend: Vanaf nu kunnen we niet meer terug!

Oorsprong van de zegswijze

Volgens historici citeerde Caesar hiermee zijn favoriete Griekse toneelschrijver Menandros, waarvan het grootste deel van het werk verloren is gegaan.

Alternatieve uitdrukking

De Rubicon oversteken.
Met deze uitdrukking wordt bedoeld dat men iets doet, dat niet evident is en ook niet door iedereen zal worden geaccepteerd, maar waarbij geen terugweg mogelijk is.

Nog een alternatieve uitdrukking

Een verwante uitdrukking is het Franse: Rien ne va plus! Niets kan nog! Deze uitdrukking komt van de roulettetafel in het casino.

Bij het roulettespel mag iedereen op de vakken van de tafel inzetten, zelfs nadat de bal aan het rollen is. Op een bepaald moment beslist de spelleider dat inzetten niet meer kan, omdat de uitslag van het balletje stilaan voorspelbaar gaat worden. Het geld of de chips die op tafel liggen, mogen niet meer worden verplaatst en niets mag nog worden bijgelegd.

Hier dus ook, betekent de uitdrukking: wat gebeurd is, is onomkeerbaar.