Dode dichteressen Anne Sexton

In de reeks 'Dode dichteressen' of anders gezegd, boegbeelden in een toch wel literaire mannenwereld, wordt een licht geworpen langs vrouwelijk oogpunt, op waarom net deze dames trendsetters waren in hun schrijven.

Anne sexton (1928 in Newton, Massachussets)

is iemand van een nieuwe generatie dichters die kwam opzetten aan het einde van de jaren 1950, en vooral schreef vanuit het oogpunt van persoonlijke biecht en psyhische introspectie. Deze dichters werden wel eens de ‘confessional poets’ genoemd of smalend ‘the madhouse muses’.

Mij intrigeert dit omdat het redelijk haaks staat op hoe ik zelf schrijf. Natuurlijk zit er steeds een deel van de persoonlijkheid van de schrijver in zijn teksten, maar strikt persoonlijke emoties neerpennen en daarmee naar buiten komen lijkt mij zoiets als ‘je nog kwetsbaarder opstellen’, en net dat vind ik sterk. Waarschijnlijk omdat dat een aspect van mezelf is dat graag intern gehouden wordt. Hoewel ikzelf wel een buikschrijver ben zal ik zelden uit persoonlijke emotie een natte tekst naar buiten brengen. Er is m.i. een wezenlijk verschil tussen ‘je intens inleven in een emotie en/of een situatie’, of daadwerkelijk vanuit eigen net beleefde persoonlijke beleving schrijven en daar dan ook nog eens mee naar buiten komen. Dit laatste zal ikzelf dus uiterst zeldzaam doen of het staat er nadrukkelijk bij vermeld. De intieme emotieafschrijvende gedichten blijven dan ook diep in een schuif. Wat wel kan is dat ze na verloop van tijd bovengehaald worden om al dan niet deels te herwerken naar een ander perspectief, maar dan moet de afstand al groot zijn hoor.

Gedichten waarvan men na drie regels al weet dat ze louter verse gevoelens bevatten die men van zich afschreef, zullen mij en de meeste lezers (soms) wel raken, maar veelal zijn ze te emotioneel om poëtische indruk te maken.

Anne Sexton is voor mij een voorbeeld, niet door haar hectische persoonlijke leven (gespekt met een aaneenschakeling van neuroses, manische depressie, fobieën en overdreven drankgebruik,…) maar door het feit dat zij ondanks dit alles, het ver gebracht heeft met wat begon als een therapie na een psychotische schok. Als lezer voelt men het mens zijn doorheen de woorden.

Sexton brengt erg vrouwelijk poëzie, en daar hou ik wel van. Dat de aanleiding daartoe soms te vinden was in verboden erotiek heeft niets met mij als lezer te maken. Dat gaf gaat mij niet aan, ik geniet enkel van de woorden zoals ze daar staan, zoals ik ze interpreteer.

Toen Anne 32 was, debuteerde ze met haar bundel’ To bedlam and Part Way Back’ en die was meteen de aanzet voor een opmerkelijke dichterscarrière die haar geen windeieren op literair gebied gelegd heeft.

Wat ik vooral super vind aan haar is dat zij er in slaagde om in 1967 de Pulitzer Prize voor haar bundel ‘Live or Die’ te verdienen. Die titel leverde haar verschillende eredoctoraten op en uiteindelijk een hoogleraarschap aan de universiteit van Boston, maar dat is dan weer een ander verhaal.

Als vrouw die aanzien wordt als een van de ‘Madhouse muses’ een Pullitzer winnen met een dichtbundel, daar neem ik graag mijn hoedje voor af.

in oktober 1974 maakte zij helaas een eind aan haar leven.

In 2001 publiceerde vertaalster Katelijne de Vuyst een omvangrijke bloemlezing uit het werk van Sexton onder de titel Kreupel Hart bij uitgeverij Wagner & Van Santen.

Op de vraag, ‘heb ik iets met mystieke vrouwen’ mag ik dus gerust een volmondig ja antwoorden. Het intrigeert me hoe mensen aan woorden komen, hoe ze omgaan met bepaalde situaties, emoties, …

Een apetizer betreft een extract uit het gedicht ‘Blootsvoets’ van deze potente dame

Blootsvoets
Van me houden met mijn schoenen uit
is houden van mijn lange bruine benen,
de lieverds, zo degelijk als lepels;
en mijn voeten, twee kinderen die
in hun nakie buiten mogen spelen. …

En dan nog een extract

Hier heb ik gekozen voor een niet typisch vrouwelijk gedicht, maar voor een gedicht waarin zij verwoord, wat woorden voor haar betekenen.

Anne Sexton ‘een gedicht uit de bundel ‘Kreupel hart’

Zei de dichter tegen de therapeut
Ik werk met woorden. Woorden zijn als labels,
of munten, of liever, als zwermende bijen.
Ik beken: alleen de bron der dingen kan me breken;
woorden tel je niet als dode bijen op een mansarde,
waarvan de gele ogen en droge vleugels zijn losgereten.
Ik moet voorgoed vergeten hoe het ene woord het andere
uitkiest, het andere zin geeft, tot ik iets krijg
dat ik had kunnen zeggen...
maar niet zei.
Het is jouw werk op mijn woorden te letten. Maar ik
geef niets toe. Zo haal ik het beste uit mezelf...

Bundels

Selected Poems of Anne Sexton
by: Anne Sexton; Diane Wood Middlebrook (Edited by); Diana Hume George (Edited by)

• Mariner Books
• ISBN-13/EAN: 9780618057047; $16.00
• ISBN-10: 0618057048
• Trade Paperback; 304 pages
• Publication Date: 06/20/2000
• Trim Size: 5.50 x 8.25
• Carton Quantity: 42

Links

Artikel uit Gazet on line : http://www.jhu.edu/~gazette/1999/apr2699/26sexton.html
rereading Anne Sexton : http://www.goucher.edu/x10423.xml © 2007 - 2009 Salu, gepubliceerd in Taal (Kunst en Cultuur) op 12-05-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Dode dichteressen : Nel Benschop: In de reeks ’Dode dichteressen’ of anders gezegd, boegbeelden in een toch wel literaire mannenwereld, wordt een licht geworpen langs vrouwelijk oogpunt, op waarom net deze d…
• Nantes, stad van Anne van Bretagne: Als een modern Mesopotamië tussen Tigris en Eufraat, lag de havenstad Nantes genesteld tussen de Loire en haar zijrivieren, de Erdre en de Sèvre. Zij was begiftigd met dez…
• De Dode Zee, laagste zee ter wereld: Iedereen heeft al gehoord van de twee bijzonderheden van de Dode Zee. Het is de laagste Zee ter wereld en je blijft er gewoon op drijven. Hieronder geven we de Dode Zee i…
• De kastanjeboom van Anne Frank: Het dagboek van Anne Frank hebben haar gemaakt tot een “legende”. Dat wij haar na de oorlog nooit meer in levende lijve hebben mogen aanschouwen, was voor velen een groot gemi…
• Vanessa Anne Hudgens: De wereld is een babe rijker. Haar naam is Vanessa Anne Hudgens. Van deze Amerikaanse schone gaan we nog veel zien. In dit artikel maken we nader kennis met Vanessa aan de hand van een…