Boeken: literatuur & lectuur - Wat is leuker om te lezen?

Formeel is er een onderscheid tussen lectuur en literatuur. De verschillen hebben betrekking op onderwerp, personages, stijl, intrige en afloop. Globaal genomen kent literatuur géén voorschriften, terwijl lectuur wel bepaalde genre eisen stelt. Sommige mensen moeten niets van lectuur hebben, anderen hebben juist een hekel aan literatuur. Het is een kwestie van smaak. In dit artikel aandacht voor de verschillen en antwoord op de vraag wat leuker om te lezen is.

Verschillen tussen literatuur en lectuur

Wanneer we kijken naar het onderwerp dan zien we dat bij literatuur geen beperkingen of eisen gesteld worden. Vaak gaat het om het conflict tussen het individu en de samenleving. Maar dit hoeft niet per se. Kijken we naar lectuur dan hebben we het over verschillende genres: liefdesverhalen, detectives, sciencefiction, horror, etc.

Een ander op vallend verschil is de stijl. Literatuur kenmerkt zich door weerbarstigheid en eigenzinnigheid. De taal is sober en heeft vaak taalkundige hoogstandjes. Bij lectuur gaat het om een vaak boeiende stijl; het verhaal moet goed te volgen en zeer effectief zijn.

Wat de personages betreft zien we bij literatuur dat de hoofdfiguren in conflicten verwikkeld zijn. Bij lectuur hangen de personages af van het genre. Hierbij gelden strenge eisen die per genre weer verschillen. verschillende genres zijn: oorlogsboeken, spionage romans, liefdesverhalen, detectives en sciencefiction.

Ook het plot en de afloop verschillen. Bij literatuur loopt het tragisch af (de held schiet tekort). Bij lectuur gaat het juist om de goede afloop (de goede personen winnen van de kwade personen).

Voorbeelden van literatuur en lectuur

Een voorbeeld van literatuur is het boek 'De ruimte van Sokolov' van Leon de Winter. Duidelijk is dat de hoofdpersoon verwikkeld is in een conflict: hij leeft een morele standaard na maar pleegt uiteindelijk een moord. Hij schiet dus tekort op menselijk vlak.

Sokolov had een hele fles achter de kiezen maar zijn lichaam gehoorzaamde zonder mankeren. Hij kleedde zich aan en nadat hij de deur op een kier had geopend en niemand over de overloop had aangetroffen glipte hij naar buiten en haastte zich de trap af.
Strak liep hij door de eerste avondschemer naar Regov Etsel. Door de open ramen zag hij de starende donkere mensen die glommen in het licht dat uit de beeldbuis straalde. Bijna overal was dat het enige licht in huis. De mensen dier in de buurt lazen geen boeken en in de keuken voldeed een tl-buis. Op de erven slopen katten rond smerige vuilnisbakken zonder deksel. Fluisterend gaven kinderen elkaar een brandende sigaret door, ergens was een verliefd paar in gesprek gewikkeld dat de wereld zou veranderen.

Een voorbeeld van lectuur is het boek 'Mila 18' van Leon Uris. Dit betreft een oorlogsboek waarbij strenge eisen worden gesteld. Hoewel de afloop niet echt goed is, gaat het toch om de goede personen die tegen de kwade vechten. Het boek is boeiend geschreven maar bevat geen taalkundige hoogstandjes.

"Hier is Emanuel Goldman voor u, Herr Doktor."
"Laat hem binnenkomen."
"Ik heb met de Kommissar gesproken. Ik heb hem er van kunnen overtuigen, dat een aparte vereniging voor Joodse sociale zorg de beste oplossing zou zijn voor alle partijen. Uw Raad zal worden gemachtigd toestemming voor deze vereniging te verlenen."
Goldman knikte.

Wat is leuker om te lezen literatuur of lectuur?

Bij ons is niet echt een voorkeur voor literatuur of lectuur. Het hangt helemaal van het verhaal af of het boeit of niet. We lezen zowel literaire boeken als lectuur. Literaire boeken kunnen over alle mogelijke onderwerpen gaan. Bij lectuur richten we ons vaak op spionage romans, thrillers en oorlogsboeken. Het gaat ons bij de lectuur vooral om de spanning. Vaak verschilt de kwaliteit van de lectuur nogal. Het liefst lezen we boeken van bekende schrijvers die al naam hebben gemaakt, zoals Leon Uris (oorlogsboeken) of Jonathan Kellerman (psychologische thrillers). Over het algemeen is lectuur wat makkelijker om te lezen dan literatuur. De gedachtegangen zijn makkelijker te volgen. Hoewel bij detectives en psychologische thrillers ook wel wat denkwerk vereist is om na te gaan wie bijvoorbeeld een moord heeft gepleegd. Bij literatuur draait het veel meer om de motieven, het thema, etc. Het is wat lastiger te lezen. Vaak wanneer we recensies of boekverslagen over een bepaald literair boek lezen dan valt op hoe ingewikkeld het boek eigenlijk in elkaar zit en hoeveel lagen het heeft. Er wordt over motieven gesproken die we tijdens het lezen niet eens opgemerkt hebben. Maar dat mag ook bij literatuur omdat iedere lezer weer iets anders in het verhaal ziet.

Over het niveauverschil willen we geen oordeel geven. Vaak wordt op lectuur wat neergekeken. Dat is ons ziens onterecht. Het is gewoon een ander vakgebied. Vaak zijn schrijvers van lectuur hoog opgeleide mensen of vakmensen die veel verstand hebben van een bepaald genre. Jonathan Kellerman is bijvoorbeeld een gepromoveerde psycholoog en kan vanuit zijn vakgebied goede lectuur schrijven.

Ook zegt het verschil in taalgebruik ons weinig. De taalkundige hoogstandjes bij literatuur zijn mooi, maar als het verhaal verder niet boeit dan maakt het verder weinig indruk.

Wanneer we een keuze zouden moeten maken dan kiezen we het liefst voor literaire thrillers. Deze vormen eigenlijk een combinatie van literatuur en lectuur. Bij veel literaire verhalen missen we vaak de spanning en bij lectuur is het vaak te recht toe recht aan. Wanneer een thriller element in het literaire verhaal wordt gestopt, hebben we precies de perfecte combinatie.