Versvormen: Tanka

Hier diepen we even een Japanse versvorm uit die zijn bloeitijd kende tussen de 12de en de 15de eeuw. De tijd dat samen schrijven een van de edelste bezigheden was bij de hoge hofhoudingen. Een versvorm die menselijke objectiviteit en gemoedstoestanden mocht inhouden. Een goede reden om even dichter te kijken.

Wat is Tanka?

De Tanka is een manier van dichten in samenspel, gebonden aan een schema. De Tanka is niet onderhevig aan enig rijmschema en is ook niet onderhevig aan een metrum. Maar is een lyrisch gedicht geschreven in 31 lettergrepen over 5 regels.

De regels worden zo geplaatst:

• 5
• 7
• 5
• --
• 7
• 7

De eerste strofe bestaat uit de 3 eerste regels, en wordt geschreven door de eerste dichter. De eerste strofe wordt de ‘Hokko’ genoemd. Deze strofe geeft de aanzet tot de tweede.

De tweede strofe wordt geschreven door een tweede dichter, die de eerste dichter van antwoord dient met een vers van 2 regels van 7 lettergrepen (Syllaben). De twee verzen moeten op elkaar aansluiten qua gevoel en als dusdanig een geheel vormen. In de 2de strofe moet een verwijzing zijn naar een seizoen (dit woord noemt men Kigo) en is een van de specifiekigheden van een Tanka. Dat woord MOET dus.

Tussen de twee strofen hoort een wending.

Twee voorbeelden van Sabine Luypaert

1. Ontdaan
reuzenhaag verminkt
van scheut en wildgroei ontdaan
priemend naar hemel

als ware het veel ogen
van ontelbare doden

2. Smachtoffer
borrelend water
uitstekende conditie
glad in plooi gelegd

als dat oude folkliedje
gebraakt met te hese stem

Tankaweetje

• Ook het Tankadicht is een voorloper van de Haiku, met dit verschil, dat in de Haiku objectiviteit beoogt wordt, en in een tanka menselijke emoties opdraven. Een tanka is als het ware een broertje van het Europese minisonnet
.

• Wist je trouwens dat de Tanka onder geliefden werd geschreven,
  er werd een Haiku gestuurd 5-7-5 en geantwoord werd met 7-7
• De kokinshu met Ono no Komachi ; de grootste dichteres in de liefde -> Zo mooi zo tragisch (dank zij M.royen) --> De kokinshu met Ono no Komachi

© 2007 - 2010 Salu, gepubliceerd in Taal (Kunst en Cultuur) op 02-08-2007, laatst gewijzigd op 15-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Versvormen: Renga: De Renga is in feite een combinatiegedicht dat door minstens 2 verschillende mensen gemaakt wordt. Een Renga gedicht kan bestaan uit wel honderd strofes. Maar, elke strofe is onderhevig aa…
• Versvormen: Limmerick: Een van de meest gekende en populaire versvormen is ongetwijfeld de Limmerick. Hij is onderhevig aan een gezellig rijmschema, en mag ondeugende tot scabreuze inhoud hebben. Net dat maa…
• Versvormen: Haikai, Haiku en Senryu: De haiku is een uitloper van de Haikai. Of men kan ook zeggen dat de Haikai de voorloper was van de Haiku. In elk geval, de Haiku is zo’n beetje de volwassen versie van d…
• Versvormen: de Clerihew: Een kleine reeks met een verduidelijking in begrijpbare taal over verschillende versvormen. Vele schrijvers onder ons worden er wel eens met geconfronteerd, en het is lang allemaal…
• Versvormen: Ollekebolleke!: Een van de moeilijkste versvormen aller tijden is het Ollekebolleke. In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden is deze versvorm onderhevig aan veel telwerk en regeltjes. Ma…