Vroegere Aziatische culturen: De Gupta-cultuur in Indië

Omstreeks 320 na Chr., vijf eeuwen na de ineenstorting van het Maurya-rijk, begon een nieuwe Chandragupta een rijk in het noorden van Indië op te zetten. Door een aantal militaire overwinningen en een gunstig huwelijk kreeg Chandragupta de macht over een groot gedeelte van de Gangesvallei. Dit gebied werd verder uitgebreid door zijn kleinzoon en omvatte uiteindelijk heel Noord-Indië (zie kaartje). Dit tweede grote Indische rijk, geregeerd door de Gupta-dynastie, bleef bijna 200 jaar bestaan.

Tweede grote Indische rijk

Evenals de Maurya-dynastie was het de Gupta's gelukt een veelvoud van kleine staten tot één geheel te maken. In tegenstelling tot hun voorgangers slaagde de Gupta-dynastie er echter nooit in een sterke centrale macht over deze koninkrijken uit te oefenen. Vele van de gebieden onder de invloed van de Gupta's bleven onder het bestuur van hun eigen vorsten, en sommigen betaalden alleen belasting. Zelfs de vorsten die regelrecht onder controle van de koning stonden, mochten hun eigen rijken besturen, mits zij de hulp en het advies van de ambtenaren van de koning accepteerden. Van deze leenmannen, samanta's genaamd, werd tevens verwacht dat zij troepen leverden en aan staatsplechtigheden van de koning meededen.

Tijd van voorspoed en vrede

Economie
Onder de Gupta-dynastie beleefde Indië een tijd van grote voorspoed en vrede. De landbouwproduktie nam sterk toe door de aanwinst van enorme stukken pas gewonnen land in de Gangesvallei en het hoogland van Dekan in centraal Indië. De handel bloeide; het ging de kooplieden en ambachtsgilden goed; en grote steden als Pataliputra, Arodhja en Kausambi namen snel toe in rijkdom en omvang. Uit de verslagen van een Chinese boeddhist, Fahsein genaamd, die in ± 405 na Chr. naar Indië reisde, weten we dat Indië in de 5e eeuw tevens profiteerde van de voordelen van een rechtvaardige regering, betrekkelijk vrij was van oorlog, en zich verheugde in een opmerkelijke religieuze tolerantie. Het boeddhisme, het hindoeïsme en het jainisme bestonden er naast elkaar zonder dat dit conflicten opleverde.

Kunst en cultuur
Ook in andere opzichten was het een gouden eeuw. Onder de bescherming van kooplieden en vorsten schreven dichters verzen in klassiek Sanskriet, waarbij zij de natuur en de liefde verheerlijkten, de lof van koningen zongen, en -soms met humor- zedenlessen gaven. De allerbelangrijkste dichter en dramaturg van die periode was Kalidasa (ca. 400 - 455). Zijn toneelstuk Shakuntala, een blijspel over de romance tussen een koning en de dochter van een nimf, wordt nog altijd als een meesterwerk beschouwd. In deze tijd werden ook imposante bouw- en beeldhouwwerken geschapen. Boeddhistische ambachtslieden hakten fijnbewerkte tempels en kloosters uit de massieve rots in Ajanta en Ellora. In het noorden richtten Hindoe-bouwmeesters heiligdommen en tempels met gewelfde zijkanten op. In het zuiden bouwden zij echter rechthoekige piramides, waarvan iedere trede voorzien was van ingewikkeld beeldhouwwerk waarin de geschiedenis van de een of andere Hindoe-god werd verteld. Levendige muurschilderingen, in de grotten van Ajanta en elders, vertellen eveneens verhalen in tableaus vol levensechte figuren: prinsen en bedelaars, olifanten en pauwen, terwijl bovendien vele goden afgebeeld worden.

Wetenschap
In de tijd van de Gupta's werd er op het gebied van de medicijnen en de abstracte wetenschappen eveneens grote vooruitgang geboekt. De kennis van de bouw van het menselijk lichaam en de techniek van het stellen van een diagnose gingen vooruit. De astronoom/wiskundige Aryabhata (geboren in 476) kwam met de theorie dat de ronde aardbol om de zon draaide. De wiskundige Brahmagupta (geboren in 588) breidde de kennis van algebra en driehoeksmeting uit. Ongeveer in 600 ontwikkelden Indiase wiskundigen ook een numeriek stelsel van negen cijfers met een nul, en begonnen decimalen te gebruiken Dit stelsel, dat later door Arabieren werd overgenomen, bereikte mettertijd het Westen en vormt nog steeds het fundament van ons rekensysteem.

Ontwikkeling Hindoe-filosofieën
Het esthetische en mystieke aspect van de Indische gedachtenwereld kwam tot uitdrukking in nieuwe filisofieën. De Vedanta, één van de belangrijkste Hindoe-filosofieën, verwierp de hele wereld als een object, en stelde dat de fysieke wereld slechts een droom was en dat in Brahman, de 'Ziel van de Wereld', de enige ware werkelijkheid school. Het doel van yoga, een andere Hindoe-ontwikkeling, was zich vrij maken van het eigen lichaam door het geheel in bedwang te krijgen. Slechts op deze wijze kon men uiteindelijk verenigd worden met de universele ziel.

Einde Gupta-dynastie

Gedurende de 5e eeuw vielen Hunnenstammen uit het noordwesten herhaaldelijk Indië binnen. Als gevolg van deze invasies viel de Gupta-dynastie in ongeveer 500. Toen de Hunnen tenslotte in de 6e eeuw uit Indië verdreven werden, kwam er geen sterke Indische leider naar voren om het rijk weer op te bouwen. De Gupta-cultuur bleef echter voortleven, en zelfs bloeien, tot de 11e eeuw. Toen begonnen de moslims hun strooptochten over de bergpassen van het noordwesten. Dit was een voorbode van de invasie die de loop van de Indische geschiedenis zou wijzigen.