Vroegere Aziatische culturen: De islam in Indië

Omstreeks het jaar 1000 had het hindoeïsme zoveel boeddhistische elementen in zich opgenomen dat een permanent verval van het boeddhisme in Indië (het huidige India) begon. Het hindoeïsme zou echter niet de enige godsdienst van het land worden. De islam stond, gewapend en wel voor de deur. Eerst kwamen de Turkse Afghanen en namen het noorden van het land in bezit. Later stichtten de Mongolen er hun rijk. Toch hield de hindoe-cultuur stand.

Turkse aanvallen

In het begin van de 8e eeuw hadden islamitische Arabieren zich in de zuidwestelijke Indus-vallei (Sind) gevestigd, en voerden nu en dan overvallen in naburige gebieden uit. Over het algemeen werden zij door de hindoes genegeerd. Vroeg in de 11e eeuw deed een Turkse heerser vanuit Afghanistan 17 vernietigende aanvallen in het noorden van Indië. Hij verwoestte tempels en paleizen en keerde met slaven en afgodsbeelden, goud en juwelen naar zijn hoofdstad Ghazni (in het zuidoosten van Afghanistan) terug. Desondanks bleven de koninkrijken in het noorden zich rustig met hun eigen twisten bezighouden.

Een andere Turkse heerser in Afghanistan, Mohammed van Ghor, voerde in 1192 een groot leger over de Gomalpas in Noord-Afghanistan (Pakistan bestond nog niet). Deze keer verenigden de hindoe-koninkrijken zich om de moslims het hoofd te bieden. Met hun krijgsolifanten en hun ouderwetse tactiek waren de Indiërs echter niet opgewassen tegen de Turken en Afghanen die, galopperend op hun snelle paarden, slag leverden. De overwinnaars stichtten het sultanaat Delhi dat Noord-Indië tot de 16e eeuw in zijn macht zou houden. In 1325 besteeg de Turkse sultan Mohammed Tugluk de troon, en maakte plannen om het zuiden van het schiereiland bij zijn rijk te voegen. Zijn middelen kwamen niet overeen met zijn visioenen van grootheid. Nog voor hij stierf in 1351 waren zelfs zijn eigen belastinginners tegen zijn hardvochtige regering in opstand gekomen en ging het zuiden van Indië verloren.

Mongoolse overheersing

Nog geen 50 jaar later stormde een nieuwe islamitische veroveraar, de Mongool Lenk Timoer, door het noorden. Hij doodde 100000 hindoe-gevangenen, plunderde Delhi, installeerde een gouverneur in de noordwestelijke provincie de Punjab, en trok vervolgens verder om belangrijkere veroveringen te doen in westelijke richting. Terwijl een nieuw koninkrijk werd opgezet door Timoers vertegenwoordiger in de Punjab, vochten voormalige provincies van het ondergegane sultanaat Delhi om hun onafhankelijkheid te herwinnen. Het resultaat van Timoers korte verblijf van een jaar in Indië was trouwens een algehele decentralisatie van de macht, waardoor de zuidelijke provincies niet meer zo bedreigd werden door de Turken en de Afghanen.

Het Mogol-rijk

Toen begingen in het begin van de 16e eeuw Afghaanse edelen in het noorden een fatale vergissing. In de hoop een tiran van een sultan uit Delhi te verdrijven, verzochten zij een afstammeling van Timoer om steun. Babar ('Tijger') stemde er minzaam in toe om Noord-Indië binnen te vallen. Het gevolg was dat hij in 1526 een Mongools rijk opzette (Mongools = 'Mogol' in Indië) dat zich concentreerde op de vruchtbare noordelijke vlaktes. Omtrent de 17e eeuw hadden de Mogols heel Indië -op het uiterste zuiden na- verenigd. In dit zuidelijke deel hadden de plaatselijke heersers altijd hardnekkig gevochten om hun oude traditie van onafhankelijkheid te bewaren. Zij hielden de Mogols met evenveel succes op een afstand als zij in de eeuwen daarvóór de aanvallen van andere veroveraars uit het noorden hadden afgeslagen.

Op zijn hoogtepunt stond het Mogol-rijk onder zware druk. De Portugezen en Engelsen hadden op sommige plaatsen langs de kust van Indië handelskolonies gesticht, en de machtige hindoe-heersers, de Maratha's, waren te sterk om te verslaan. Ook de Sikhs vormden een bedreiging. Deze godsdienstige groepering die het kastenstelsel verwierp, was gesticht door de goeroe ('leraar') Nanak (1469 - 1538). Nanak leerde dat de God van de moslims en de goden van de hindoes in wezen slechts één God was. Tegen de 18e eeuw waren de Sikhs een onverzoenlijke militaire groep geworden.

Samenleving van hindoes en moslims

Tegenstellingen
Op dat moment bestonden het hindoeïsme en de islam naast elkaar, zij het niet zonder wrok. De omstandigheden hadden het voor de Turkse heersers noodzakelijk gemaakt iets toleranter tegenover de hindoes te staan, want zij hadden ze nodig om in het leger te dienen. De hindoes beschouwden de kasteloze moslims echter als 'onreine barbaren'. Op hun beurt vonden de moslims de hindoes verachtelijke vereerders van afgodsbeelden, en zo af en toe werden hindoe-tempels geschonden.

Uitwisseling van kennis en gewoontes
Gedurende de acht eeuwen van islamitische politieke macht vermeden de twee religies meestal met elkaar in conflict te komen, terwijl er in gewoontes, architectuur en taal een uitwisseling plaatsvond. Groot respect verwierf de Mogol-heerser en moslim Akbar de Grote bij zijn hindoe-onderdanen door zijn huwelijk met een hindoe-prinses (zie foto inleiding). De hindoes van hoge kaste namen bijvoorbeeld de islamitische gewoonte van de poerdah over, en isoleerden hun vrouwen, die niet in het openbaar mochten verschijnen. Zowel de hindoes als de moslims veranderden van kleding, zodat een moslima, als zij dit wilde, een lange hindoe-rok kon dragen, terwijl een hindoe uit het noorden zich in de wijde pantalon van de Perzen of de Turken kon hullen. Een nieuwe taal, het Urdu kwam tot ontwikkeling, waarin Perzische en Arabische woorden gebruikt werden en een spraakkunst die overeenkwam met het hindi. Kunstenaars en architecten vermengden de Perzische en Indische stijl, schiepen respectievelijk subtiele miniaturen in rijke kleuren en bouwwerken met Perzische bogen en fijnbewerkte Indische versiering. Misschien is het mooiste voorbeeld van islamitische architectuur waar ook ter wereld wel de Taj Mahal, gebouwd tussen 1632 en 1653. Het is een mausoleum dat de Mogol-heerser Sjah Jahan voor zijn favoriete vrouw liet bouwen. Zowel de lyrische liefdespoëzie als het gebruik van snaarinstrumenten die met een strijkstok bespeeld of getokkeld worden, werden geïntroduceerd door de Perzen, die mettertijd aspecten van de Indische wiskunde en astronomie overnamen.