Vroegere Aziatische culturen: Het Mongoolse Rijk

Op de steppen van Midden-Azië, honderden kilometers ten noordwesten van de Grote (Chinese) Muur, woonden de Mongoolse en Turkse nomaden. Deze ronddolende groepen analfabeten zouden, zodra zij zich eenmaal verenigd hadden, meer van de wereld veroveren dan alle andere veroveraars vóór hen, en dat in een periode van minder dan honderd jaar.

Het dagelijks leven van de Mongolen

Door de ligging van de gebieden waar zij thuishoorden, werden deze nomaden hard en krijgslustig. Zij leidden een zwervend bestaan in een gebied afgegrensd door hoge bergketens in het zuiden en door de Siberische wouden in het noorden. Een groot gedeelte van dit land is te droog of te koud om geregeld voor landbouw gebruikt te worden. Water en weidegrond waren er genoeg om de rondtrekkende Mongoolse herders te onderhouden. Hun kuddes (schapen, kamelen en rundvee) konden voorzien in de meeste van hun behoeften: vlees en melk, warme kleren, transport, en ook onderdak, want hun cirkelvormige tenten waren gemaakt van wolvilt. Voor de jacht en het voeren van oorlog vertrouwden de nomaden op hun snelle paarden. Ze waren befaamd als meesterlijke ruiters en boogschutters.

Mongoolse invallen

Door de eeuwen heen hadden Azië, Europa, het Midden-Oosten en Indië geleden van de overrompelingsaanvallen, gevolgd door een snelle terugtocht, van de nomadische Hunnen, Turken, Tibetanen en anderen. In al deze gebieden hadden ze de naam gekregen zeer wreed te zijn. Er moet echter ook opgemerkt worden dat zij aanvankelijk niet aan deze tochten begonnen alleen om aan hun brute lusten te voldoen. Wanneer de weiden opeens droog werden of er een epidemie onder hun dieren uitbrak, moesten zij wel op roof uitgaan om in leven te blijven. Gewoonlijk trokken de Mongoolse nomaden zich na hun strooptochten weer terug, of zij gingen op in de volkeren bij wie zij waren binnengevallen.

Dzjengis Khan's Mongoolse rijk

In de 13e eeuw echter begon een Mongoolse krijgsheer, Temüjin genaamd, aan een reeks veroveringen om wille van het veroveren zélf. Nadat hij alle stammen in zijn omgeving had overwonnen, nam hij in 1206 de naam Dzjengis Khan ('Zeer Machtige Koning') aan. Hij was als beneveld door zijn veroveringen. Zijn leger was klein, maar grondig georganiseerd en gedisciplineerd, en hij was zelf een briljant militair strateeg. Onder zijn aanvoering bestormden de geharde nomadenkrijgers de beschaafde wereld: Noord-China, Noord-Perzië, en Zuid-Rusland. Dzjengis Khan (zie afbeelding inleiding) stierf in 1227, gedurende de belegering en inname van de hoofdstad van Xi Xia, een rijk ten noorden van China. Twee opvolgers van Dzjengis Khan, de 'Grote Kahn' Ogodei (1229 - 1241) en Kublai (1260 - 1294) deden de naam van de Mongolen weergalmen van zee tot zee. Het Chinese Song-rijk bood vier en en half jaar weerstand tegen Kublai, maar viel eindelijk in 1273. Toen Song-China er aan toegevoegd was, strekte het Mongoolse rijk zich uit van de Stille Oceaan tot de Zwarte Zee.

Verdeling van het rijk in khanaten

Het Mongoolse Rijk bereikte zijn grootste omvang gedurende de regering van Kublai Khan. Het was zó uitgestrekt dat de Mongolen het in vier delen, khanaten, splitsten. Kublai, de Grote Khan, heerste vanuit Cambaluc (Peking) over de Oostaziatische landen. De drie andere khanaten, die bestuurd werden door khans die de Grote Khan verantwoording schuldig waren, waren: Afghanistan en Turkestan; Perzië en andere veroverde gebieden in het Nabije Oosten; en West-Azië, Rusland en de Oekraïne (dit laatste khanaat stond bekend als de Gouden Horde). In alle khanaten vestigden de Mongolen geordende regeringen die geleid werden door een enorm apparaat aan civiele diensten.

De Yuan-dynastie

De Grote Khan was ook keizer van China. Kublai was de eerste keizer van deze nieuwe dynastie in China, de Yuan-dynastie (1280 - 1365). Kublai komt uit de geschiedenis naar voren als een humane, intelligente man. De andere Mongolen verachtten de intellectuelen echter en vervolgden hen. De Chinezen in het bijzonder werden gediscrimineerd. In hun eigen land waren zij wettelijk minderwaardig aan Perzen, Turken, Arabieren en anderen, volgens het door de Mongoolse heersers ingestelde kastesysteem. Toen heel Midden-Azië door één sterke macht geregeerd werd, begonnen de handel en het verkeer tussen Oost en West toe te nemen. Een reiziger uit Venetië, Marco Polo, diende Kublai 17 jaar lang van 1275 tot 1292 en reisde in opdracht van hem door China, Zuidoost-Azië en Zuid- Indië. Zijn verslagen over de pracht van Oost-Azië verbaasden de Westerse wereld.

Ondergang van het Mongoolse rijk

Het Mongoolse rijk bleef nog geen eeuw bestaan. In het westen voerden de khans veldtochten tegen elkaar. In het Oostaziatische khanaat werd de macht van de Mongoolse heersers verzwakt door moeilijkheden over de opvolging. In 1371 werd de Yuan-dynastie door een nieuwe Chinese dynastie ten val gebracht en de Mongolen werden teruggedrongen. Terwijl deze gebeurtenissen zich in China afspeelden, was een krachtige Mongool uit Turkestan bezig de andere khans in zijn macht te krijgen. Deze 'Vorst der Verwoesting', Timur Lenk (Tamerlan), slaagde er haast in om het Mongoolse rijk weer onder één heerser te herenigen. Maar zijn dood in 1405, terwijl hij onderweg was naar China, maakte hier een eind aan.