Vroegere Aziatische culturen: De Japanse beschaving

In het 6e millennium v. Chr. leefden er al mensen in Japan. De vroegste bewoners waren waarschijnlijk de Ainoes, mensen met een blanke huid, waarvan de afstammelingen nu op het eiland Hokkaido wonen. Een ander volk, dat de voornaamste groep zou worden, was Mongoloïde. In de 2e eeuw v. Chr. kwamen zij vanuit Korea naar het zuidwesten van Japan. Zij brachten een taal uit Noordwest-Azië mee. In deze tijd begon men ook met het verbouwen van rijst en met de visserij in de kustwateren.

Koreaanse invloed

De nabijheid van Korea, slechts enkele honderden kilometers verwijderd van de zuidelijke eilanden van Japan, bevorderde het contact met de daar wonende volkeren. De Japanners leerden het gebruik van ijzeren en bronzen gereedschappen van de Koreanen, en ook ontleenden zij ideeën aan de Koreaanse religie, waarin de natuur en de voorouders vereerd werden. Gedurende lange periodes van afzondering zouden de Japanners deze godsdienst op unieke wijze ontwikkelen. Uiteindelijk verschafte het Shintô ('de Weg van de Geesten') een religieuze achtergrond voor de keizers die als de afstammelingen van de zonnegod Amaterasu werden beschouwd. Het oude Japan werd geregeerd door stamhoofden die als vertegenwoordigers van hun stamgoden optraden. In de 5e eeuw na Chr. oefenden deze leiders een feodale macht uit. In deze tijd was er ook al een stamhoofd naar voren gekomen dat als keizer over de anderen heerste. Met de gecombineerde macht van de feodale legers onderwierp Japan Zuid-Korea.

Chinese invloed

Gedurende de Japanse bezetting van Korea die tot 633 duurde, kwamen zij in contact met Chinese denkbeelden en technieken. Chinezen en door Chinezen onderwezen Koreanen reisden naar Japan, waar zij de verbeterde methodes van metaalbewerking, de vervaardiging van zijde en pottenbakken invoerden. Er kwamen Chinese schrijvers, en in de 8e en 9e eeuw was het Chinese schrift aangepast aan het schrijven in de Japanse taal. De Japanse schilders, beeldhouwers en architecten werden gestimuleerd en beïnvloed door de stijl van de Tang-periode. Boeddhistisiche monniken en geleerden van het vasteland bekeerden vele belangrijke Japanners tot het boeddhisme, en er werden grote boeddhistische kloosters gebouwd. Rivaliteit tussen het traditionele Japanse shintoïsme en het boeddhisme werd voorkomen door shintô-goden als boeddha's voor te stellen. Religie en staat werden losgekoppeld en vanuit China werden twee nieuwe sektes meegebracht door Japanse monniken, Tendai en Shingon, die de pijlers werden waarop het Japanse boeddhisme opgebouwd werd.

De Fujiwara-periode

De Japanse keizers versterkten hun gezag door belangrijke onderdelen van het Chinese bestuur over te nemen, zoals de civiele diensten, de belastinginning en zelfs de wetten. In zeker opzicht versterkten deze maatregelen inderdaad de centrale regering, maar in 858 greep een krachtige familie, de Fujiwara's de macht en de keizer werd niet meer dan een stroman. Tijdens het Fujiwara-bewind werden er geen afgezanten meer naar China gestuurd. Tot de 12e eeuw sloot Japan zich af. Machtige families en keizers kregen en verloren de macht in burgeroorlogen, tot in 1192 een centraal militair bestuur in Kamakura werd gevestigd. De keizer, woonachtig in de hoofdstad Kyoto, was in naam verantwoordelijk voor burgerlijke en religieuze zaken, maar de werkelijke macht was in handen van militaire despoten die shoguns genoemd werden (van Seiidaisshogoen, dat 'barbaren onderwerpende grote generaal' betekent). Kyoto bleef van 794 tot 1868 de hoofdstad van het land. De stad herbergt veel shintô-tempels en heiligdommen.

Mongoolse aanvallen

De opkomst van militaire heersers in Japan kwam net op tijd. Een nieuwe invloed van buitenaf zou al spoedig zijn stempel drukken op het eilandenrijk. In 1280 verwachtten de Mongolen, die al heersers over China waren, dat de Japanners vrijwillig hun onderdanen zouden worden. De Mongoolse afgezanten naar Japan werden echter terechtgesteld. In 1281 stuurden de Mongoolse veroveraars 150.000 man tegen deze brutale eilandbewoners. Te land was het grootste voordeel van de Mongoolse ruiters altijd hun beweeglijkheid geweest, maar op zee waren de Japanners in hun kleine schepen heer en meester. De aanvallers, inmiddels door de Japanse schepen verslagen, waren genoodzaakt zich helemaal terug te trekken toen een storm het grootste deel van hun vloot uiteenjoeg. Dit was een schitterende overwinning voor de Japanners, maar tot 1333 hadden de Shoguns grote moeilijkheden om de druk te boven te komen die de economie was opgelegd door de verdediging van het land. In 1331 maakte een burgeroorlog een einde aan het 'Eerste Shogunaat', en Japan begon een 200 jaar durende periode van feodaal bestuur met slavernij en anarchie.

Eenwording en bloeiperiode Japan

De eenwording werd tenslotte tot stand gebracht door de Shogun Ieyasu Tokugawa (zie afbeelding inleiding), die een efficiënt feodaal bewind over de eilanden instelde. De jaren 1600 tot 1868, die bekend staan als de Tokugawa-periode, kenmerkten zich door vrede en voorspoed. Handel en verkeer bloeiden en er ontstond een grote middenstandsklasse. Rijk geïllustreerde boeken werden gedrukt en in het theater ontwikkelde zich uit het formele Noh-spel en het lyrische drama uit vroegere eeuwen een meer actief toneelspel, Kabuki genaamd. Vele tradities die uit China en Indië zijn overgewaaid en in die landen zijn vergeten, leven in het eilandenrijk Japan nog steeds voort.