De Tibetaanse samenleving onder Chinees gezag

Sinds 1950, toen het Chinese leger Tibet binnenviel, staat het land onder gezag van China. De Dalai Lama probeerde in eerste instantie met de Chinese machthebbers samen te werken, maar sinds 1959 leeft hij met zijn gevolg in ballingschap in India. Van daaruit zoekt hij steun bij de internationale gemeenschap voor het lot van zijn volk. Tibet zelf is inmiddels een autonome Chinese regio waarin de eigen, rijke Tibetaanse cultuur is verdrongen door de Chinese en protesten worden onderdrukt.

Uitbanning van de Tibetaanse cultuur

Na de inlijving van Tibet door China in 1951 wilden de bezetters de Tibetaanse cultuur zoveel mogelijk uitbannen. De Tibetanen moesten gaan leven als Chinezen. Van 1966 tot 1976 vond in China de Culturele Revolutie plaats, die o.a. als doel had de politieke oppositie tegen partijleider Mao Zedong uit te schakelen. In Tibet had dat tot gevolg dat alles wat met de Tibetaanse religie, cultuur of traditie te maken had, werd vernietigd. Boeddhistische kloosters en tempels werden verwoest en veel monniken werden gedood. De Tibetanen werden verplicht om hun geloof en de Dalai Lama af te zweren. De Chinezen vonden dat de Tibetanen die tijd die ze besteedden aan hun godsdienst beter konden gebruiken om te werken. In de Tibetaanse boeddhistische traditie is bidden belangrijker dan geld verdienen. Honderdduizenden etnische Chinezen (Han-Chinezen) werden gedwongen om van de stad naar het Tibetaanse platteland te verhuizen. Het Chinees werd in Tibet de officiële taal, ook in het onderwijs. Tijdens de Culturele Revolutie zijn veel Tibetanen omgekomen door honger en geweld. Een groot deel van het Tibetaanse culturele erfgoed is in deze periode verwoest. Vanaf 1977 werd de Chinese overheid soepeler, maar de onderdrukking bleef. In 1989 was er nog een grote opstand in de hoofdstad Lhasa. Gedurende de jaren 80 kwam er wel steeds meer vrijheid ten aanzien van religie en cultuur. Er mocht weer Tibetaans worden gesproken, religieuze boeken werden herdrukt en Tibetaanse muziek werd erg populair. Honderden kloosters en tempels werden herbouwd en opnieuw in gebruik genomen. De nieuwbouw was vaak geïnspireerd op de traditionele Tibetaanse architectuur.

De sinificatie of 'verchinezing' van Tibet

Nog steeds leven er veel Tibetanen in ballingschap. In eigen land vormen ze heden ten dage een minderheid. Velen zijn uit hun land gevlucht om aan de Chinese onderdrukking te ontkomen en de Han-Chinezen worden nu met subsidies en belastingvoordelen naar Tibet gelokt. In tegenstelling tot in China zelf, mogen degenen die naar Tibet verhuizen meer dan één kind hebben. Op elke Tibetaan in Lhasa wonen er nu drie Chinezen. De Tibetaanse cultuur wordt steeds meer verdrongen door de Chinese. Dit leidt tot 'verchinezing' en bewuste sinificatie van Tibet door de machthebbers in Beijing. Op de naar schatting 2,5 miljoen Tibetanen wonen er nu evenveel Chinezen in Tibet, niet meegerekend de 200.000 Chinese soldaten. Buiten de Chinese Volksrepubliek wonen nog eens ruim 100.000 Tibetanen. Officiële aantallen verstrekt de Chinese overheid niet.

De leefomstandigheden van de Chinezen in Tibet is aanmerkelijk beter dan dat van de Tibetanen zelf. Zij hebben betere huisvesting en betere banen. Ook krijgen Chinese zakenlieden bijvoorbeeld makkelijker een bouwvergunning of toestemming om een winkel of bedrijf te beginnen dan de Tibetaanse inwoners. China heeft veel geïnvesteerd in de infrastructuur. Vóór de Chinese inlijving waren er geen wegen in Tibet. Men reisde te voet, te paard of per jak of over het water. De aanleg van wegen is vooral bedoeld voor de eigen Chinese bevolking en om delfstoffen af te voeren. Sinds 1977 is Tibet ook weer toegankelijk voor buitenlanders. Daardoor heeft het gebied ook de interesse van veel Chinese investeerders getrokken, die hopen geld te verdienen aan de toeristen. Kloosters worden weer herbouwd en opgeknapt en de Chinese bestuurders verwachten van de boeddhistische monniken dat zij als gids voor de toeristen dienen.

Internationaal georganiseerd verzet

Elk jaar vinden er in Tibet demonstraties plaats. Hoewel het meestal gaat om vreedzame acties, worden de demonstranten toch vaak opgepakt en gevangen gezet. De Dalai Lama kreeg in 1989 de Nobelprijs voor de Vrede vanwege zijn principes van geweldloos verzet. Hij probeert al jaren de steun van de internationale politiek te krijgen en blijft geloven in een betere toekomst voor zijn volk. Veel regeringsleiders van democratisch bestuurde landen weigeren echter de hoogste geestelijk leider van de Tibetanen te ontvangen uit angst voor handelsbeperkingen met China. Er zijn internationaal honderden organisaties die strijden voor een vrij Tibet. In ons land zet de Tibet Support Groep Nederland zich in voor het behoud van de Tibetaanse cultuur en religie. Diverse regeringen hebben inmiddels wel druk uitgeoefend op de Chinese machthebbers om de mensenrechten van het Tibetaanse volk te respecteren. De Dalai Lama streeft inmiddels niet meer naar onafhankelijkheid van zijn land, maar desondanks weigert China zijn terugkeer naar Tibet. Het is verboden zijn naam te noemen, te publiceren of in het bezit te zijn van afbeedlingen van hem.