InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Biografie > Geologische abstractie: kunst van Lambertus (Bart) de Jong

Geologische abstractie: kunst van Lambertus (Bart) de Jong

Geologische abstractie: kunst van Lambertus (Bart) de Jong Lambertus (Bart) de Jong (1919-2005) werd in Amsterdam geboren als zoon van een kleermaker. Al op jonge leeftijd wilde hij kunstschilder worden. Hij begon zijn loopbaan als huisschilder in Rotterdam, waarna hij rond 1940 als autodidactisch kunstschilder aan de slag gaat.

Jeugd

Rond zijn vierde jaar wist De Jong al dat hij kunstschilder wilde worden. Korte tijd erna komt hij in een jongensinternaat op de Veluwe te wonen. Als achtjarige jongen ziet hij daar in de bossen voor het eerst het zonlicht door de dennen uiteenvallen in vele kleurschakeringen. Dit beeld zal hem in zijn latere leven inspireren tot tal van kleurrijke, abstracte schilderijen.

Loopbaan

Voor het echter zover is, gaat hij eind jaren dertig eerst als huisschilder in Rotterdam aan de slag om zo in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. In zijn vrije tijd schildert hij landschappen en portretten, die hij aan kunsthandelaren verkoopt. De Jong is op schildergebied autodidact. Zonder scholing aan een kunstacademie begint hij zijn schilderscarrière.

In 1940 vlucht hij – midden in het bombardement op Rotterdam – naar Amsterdam; de mogelijkheden om zijn werk te verkopen zijn er beter. Hoewel hij gevaar loopt omdat hij joods is, duikt hij niet onder en schildert hij door onder zijn pseudoniem. Ook de verkoop van zijn werk aan het buitenland gaat gewoon door. Zijn Joods-Portugese moeder en een groot aantal familieleden worden in de oorlog gedeporteerd, meer wilde de kunstenaar daar nooit over kwijt.
Als kunstschilder krijgt hij steeds meer bekendheid met zijn bos- en heidelandschappen, waarna hij zich in zeegezichten gaat specialiseren. Vooral die categorie wordt onder de signatuur Bart de Jong aan een internationale klantenkring verkocht.

Anonimiteit

Bijna vijftig jaar lang leidde De Jong een anoniem kunstenaarsbestaan. Hij kan goed leven van zijn kunst en heeft dan ook nooit een kunstenaarsuitkering nodig gehad. Terwijl de tijdgeest steeds meer de kant van abstractie opging, blijft hij trouw aan zijn figuratieve, realistische werk. Wel volgt hij de ontwikkelingen in de abstracte kunst, zonder zich er verder iets van aan te trekken.
Pas rond zijn vierenvijftigste begint De Jong zelf abstract te werken. Hoewel in de jaren tachtig van de vorige eeuw realisme en figuratie terugkeren in de schilderkunst, kiest hij radicaal voor de abstractie en werkt hij in het geheim aan een heel ander oeuvre.

Geologisch abstract

Met zeker vijftienhonderd kwasten experimenteerde hij jarenlang om zijn Veluwse jeugdervaringen op het doek te krijgen. De breking van het licht wordt een terugkerend thema in zijn abstracte werk. Hij treedt hiermee in de voetsporen van kunstschilders als Vincent van Gogh, die het publiek als een van de eerste kunstenaars attent maakte op de boerenarbeiders, de aardappeleters, en Jozef Israëls, die als eerste de ellende van het vissersbestaan vastlegde.
Lambertus wijst als eerste kunstenaar de toeschouwers op alles wat flonkert en schittert in de natuur. Hiermee volgt hij zijn uitspraak: “Een schilder is pas een schilder als hij de mensen iets kan laten zien wat ze normaliter over het hoofd zien.” Hij tekent zijn werk niet langer met Bart de Jong, maar signeert zijn abstracte werk simpel met Lambertus.

Op negenenzestigjarige leeftijd acht Lambertus de tijd rijp om het publiek met zijn nieuwe werk kennis te laten maken en is de broodschilder is een echte kunstenaar geworden. Hij exposeert met doeken waarop iets van een landschappelijke of misschien kosmische setting is te herkennen. Naast de breking van het licht zijn ook de structuren van mineralen erin terug te vinden. Lambertus noemt zijn werk daarom geologisch abstract. Eigenlijk kan ieder naar eigen fantasie een invulling aan de werken geven.

Eigenzinnig en kritisch

Lambertus verstopte zijn ateliers, hij woonde en werkte in een schamel ingericht bedrijfspand in Amsterdam. Lange tijd had hij twee ateliers. In het ene maakte hij zijn figuratieve werk voor de verkoop; hier liet hij mondjesmaat handelaren toe. In het andere atelier was alleen zijn echtgenote welkom. Heel wat schilderijen, die waardevol waren als experiment, voldeden niet aan zijn kritische maatstaven. Hij verstopte ze en hield ze weg voor het publiek.

Lambertus bekeek het werk van zijn kunstzinnige collega’s behoorlijk kritisch. Naar zijn mening misten de kunstenaars uit zijn tijd de kennis en het doorzettingsvermogen om doorwrocht werk te maken. Voor zijn zeegezichten, zijn specialisatie in de jaren vijftig, heeft hij veel studie verricht en er veel tijd aan besteed. Dat is ook de reden waarom hij er altijd van heeft kunnen leven.

In de begintijd was hij onder de indruk van hetgeen de Cobra-groep presteerde, later vond hij het werk van Appel maar een ‘kladderzooi’. Zijn eigen kennis ontleende hij aan de bestudering van de kleurenleer en de compositieleer.
Ook vond Lambertus dat jongere kunstenaars tekortschoten in hun kennis over verf. Olieverf, zijn materiaal, is lastig om mee te werken en vergt heel wat oefening.

Privé

Dat het Lambertus wel lukte om kennis en inzicht te vergaren is onder meer te danken aan het feit dat hij zich goed kon afzonderen. Aan gezelschap en gezelligheid had hij niet zoveel behoefte; schilderen is dan ook een eenzaam vak.

Over zijn privé-leven wilde hij nooit veel kwijt, dat stond volkomen los van zijn werk. Lambertus hield niet van kunstenaars die hun privé-leven een bijna grotere rol toebedelen dan hun kunstwerken.
Alleen binnen de muren van zijn ateliers was hij kunstenaar. Eenmaal buiten was hij kunstenaar af. Hij had een afkeer van het zogenaamde kunstenaarsleven. Eigenlijk haatte hij schilderijen en galeries; hij hield alleen verschrikkelijk veel van het schilderen.

Stichting

De laatste jaren van zijn leven schilderde Lambertus alleen maar abstract; tot op hoge leeftijd nog dagelijks. In zijn werk binden symmetrie en chaos de strijd met elkaar aan. Elk schilderij toont het gevoel van de kunstenaar voor kleur en zijn oog voor detail.

Lambertus besloot zijn enorme productie aan abstract werk in een stichting onder te brengen, teneinde de collectie bij elkaar te houden; de Stichting Lambertus werd hiertoe in het leven geroepen. De stichting wist – een aantal jaar na het overlijden van de kunstenaar – toestemming te krijgen om het werk van Lambertus te verkopen, op voorwaarde dat de opbrengst aan een goed doel ten goede komt.
In 2014 hield de stichting op te bestaan. De collectie van Lambertus werd ondergebracht bij een veilinghuis. De opbrengst van de verkopen behield daarbij een ideële bestemming.
© 2009 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Lambertus van Erp, burgemeester van RosmalenLambertus van Erp, burgemeester van RosmalenSinds 1996 is de Rosmalen onderdeel van de gemeente 's-Hertogenbosch. Vóór die tijd was Rosmalen een zelfstandige gemeen…
Naamdagen in september, Maria-geboorte, LambertusNaamdagen in september, Maria-geboorte, LambertusMaria-geboorte is het feest dat de katholieke kerk viert ter ere van de geboorte van de moeder van Jezus Christus. Zij w…
Abstractie in beeldende kunst, muziek en literatuurIs beeldende kunst beter als het beter te begrijpen is? Is het niet belangrijk dat zoveel mogelijk mensen begrijpen wat…
Düsseldorf is een leuke stad voor een korte stedentripDüsseldorf is een leuke stad voor een korte stedentripDüsseldorf is een stad die gelegen is aan de Rijn, niet zo ver van de Nederlandse grens. Deze stad leent zich uitstekend…
Wil Lof, kunstschilderSinds 1997 is Wil Lof fulltime kunstschilder. Haar schilderijen zijn abstract en figuratief, maar heel warm van kleur. D…

Reageer op het artikel "Geologische abstractie: kunst van Lambertus (Bart) de Jong"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Therese Hirsch, 09-04-2017 00:38 #6
L.S.,

Lambertus de Jong is de oom van mijn echtgenoot Salomon Hirsch. Zijn moeder is Marietje de Jong, zus van Lambertus. Wij hebben oom Bart enige malen opgezocht in Amsterdam. Salomon woont niet in Nederland. Wij hebben diverse schilderijen, die oom Bart aan zijn zus en ons heeft geven. Anderen (zgn. nichten) hebben ons niets over overlijden, noch nalatenschap laten weten. Gebeurt vaker. Wij hebben een fijne en mooie herinnering aan oom Bart.

Arthur, 02-05-2016 21:18 #5
Ik heb enige tijd geleden twee schilderijen van deze schilder gekocht, ze vielen mij op door het speciale kleuren en licht gebruik. Op het moment dat ik dit schrijf heb ik de schilderijen tegen de muur staan en ik kan mijn ogen er maar niet vanaf houden. Ik heb veel schilders voorbij zien komen, veel stijlen gezien en heb een sterke voorkeur voor bepaalde schilders… maar dit werk is heel bijzonder, ik voel door de verf heen de liefde voor het vak. Graag zie ik meer werk van hem in mijn huis, graag zelfs.

Roland Witte, 23-04-2016 16:26 #4
Bart was vaste klant in ons café OERWOUD, Haarlemmerdijk 165 (1981-1989), naast 'De Movies'. Meestal kwam hij in de vroege avond en we hebben heel wat over kunst gesproken. Het was een schat van een man, zeer gepassioneerd met zijn kunst bezig. Hij heeft zelfs in ons café geëxposeerd met zijn 'mineraalschilderijen'. Er zijn 6 polaroidfoto`s van deze expositie in mijn bezit. Een mineraalschilderij heb ik van hem kado gehad. Het hangt boven mijn bureau, zo denk ik dagelijks nog aan hem.

Esther Reitsma-Spoor, 12-07-2015 23:47 #3
Ik woonde vroeger daar in de buurt en dronk met vrienden regelmatig in een cafe op de Marnixstraat een borrel. Vaak was Bart daar ook voor een borreltje, ik kwam vaak met hem in gesprek, 18 was ik toen. Hij stelde me voor een paar portretschilderijen van mij te maken en de schilderijen mocht ik zelf houden.
Ben een aantal keren bij hem geweest, een kleine man was het en heb er een aantal uurtjes doorgebracht. Als herinnering heb ik deze 2 schilderijen, 1 was nog niet helemaal af, en kreeg er ook nog een zeeschilderijtje bij.
Hoop hier nog een reactie op te krijgen, groet Esther Reitsma Spoor Reactie infoteur, 04-09-2015
Wat een mooie reactie, Esther, dank je wel.
Misschien kun je proberen contact te leggen met de - inmiddels weliswaar opgeheven - Stichting Lambertus. Die bestond uit vrienden, en tevens liefhebbers, van het werk van Bart de Jong/Lambertus.

B. Riesenbeck, 10-10-2013 08:00 #2
Ik ben zelf ook in het bezit van een leuk schilderij een zeegezicht van L. de Jong heeft hij zelf gesigneerd. Heb ik gekregen van mijn tante en oom, die bevriend waren met L. de Jong.
Ben hier heel blij mee. Een grotere versie van dit schilderij zou volgens mijn oom hangen bij de heer Heineken de bierbrouwer.

Marijke Hauwert, 27-08-2011 22:31 #1
Ik kan het gedeelte over de oorlogstijd aanvullen, mijn oom Bart woonde een tijdlang ondergedoken bij mijn grootvader Piet de Jong, de broer van Bart zijn vader, zijn zusje Mientje de Jong woonde daar eveneens. Mijn grootvader heeft hem een geldbedrag geleend voor een studiereis naar Noorwegen, daar is hij tot het einde van de oorlog gebleven. Ik heb het mooiste schilderij in bezit, een waterval (niet gesigneerd) De laatste jaren voor zijn dood hadden we regelmatig telefonisch contact en zou hij nog eens langskomen om het alsnog te signeren. Maar eigenlijk had hij het te druk met de verzorging van zijn ex-vrouw die in Amstelveen woonde. In de jaren vijftig ging ik als kind zemmen en daarna een kopje thee drinken bij hem op de Marnixkade. Mijn neef bezit 2 van de mineraalschilderijen en ik ben ook besmet met de passie voor schilderen, maar dat is pure hobby. Ik vond het leuk om een beetje van de geschiedenis tijdens de oorlog aan te vullen, wellicht leuk voor degene die het interesseert. is getekend Marijke Hauwert, dochter van Louis Hauwert en Geertje de Jong

Infoteur: Sierkunst
Laatste update: 07-06-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Biografie
Reacties: 6
Schrijf mee!