InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Meubelstijl: Biedermeier

Meubelstijl: Biedermeier

Meubelstijl: Biedermeier In Duitsland en Oostenrijk ontstond rond 1815 een stroming binnen de meubelkunst, literatuur en beeldende kunst genaamd “Biedermeier”, die bleef bestaan tot ongeveer 1848 en zich tevens in Zwitserland, Nederland en in de Scandinavische landen openbaarde. De Biedermeier stijl is sober en eenvoudig maar elegant, meubels moesten in huis een behaaglijk gevoel geven. Dit was een reactie op de voorgaande “Franse” hofstijlen, die nogal pompeus en decadent waren zoals de statische en strenge Empirestijl van Napoleon, nu kreeg de gegoede burgerij invloed op de meubelkunst.

Herkomst naam

Pas aan het einde van de 19de eeuw noemde men deze stijl “Biedermeier”, ontleend aan het door Ludwig Eichrodt en Adolf Kußmaul bedachte figuur “Gottlieb Biedermaier”. Onder deze naam, die weer ontstaan was door de samenstelling van de titels van twee gedichten: “Biedermanns Abendgemütlichkeit” en “Bummelmaiers Klage” van Joseph Victor Scheffel, gaven zij rond 1855 diverse ironische gedichten uit in het tijdschrift “Fliegenden Blättern”. Dit waren ten dele parodieën op de poëzie van de (echt bestaande) volksdichter en schoolmeester Samuel Friedrich Sauter. Het figuur Gottlieb Biedermaier stond voor een brave, saaie, degelijke burgerman. Verder betekent het Duitse woord “bieder” trouwhartig, eenvoudig of degelijk.

Vormgeving en meubelsoorten

Typische Biedermeier meubelsoorten zijn vooral kleine meubels zoals een commode, naaitafel, étagère en nachtkastjes. Bepaalde grotere meubels die populair waren zijn o.a. een secretaire, een sofa en een ronde of ovale tafel. Meubels kregen wat vaker rondere en gebogen vormen.

Biedermeier sofa, foto: VuurvliegBiedermeier sofa, foto: Vuurvlieg

Zit- en rustmeubelen

Stoelen hebben licht gebogen poten, meestal een rechthoekige maar licht naar achter gebogen rugregel en armleuningen eindigen in een grote krul. Duidelijk is hieraan te zien dat de Biedermeier stijl deels was beïnvloed door de Engelse meubelstijl. De sofa of canapé heeft een golvende rugleuning, één of twee zijwanden die aan de bovenzijde licht gekruld naar buiten lopen, net als de poten. Het Franse ledikant in “bootvorm” dat tijdens de Empire veel voorkwam blijft ook in de Biedermeier periode geliefd, maar is soberder uitgevoerd. Het heeft een even hoog hoofd- en voeteinde die licht gekruld naar buiten lopen.

Tafels en werkmeubelen

Men had dikwijls een ronde of ovale tafel op één zware balustervormige poot en tafels met een rechthoekig blad op twee x-vormige poten. Secretaires bleven in gebruik; een rechthoekige kast met onderaan twee deuren en boven een klep die uitgeklapt als schrijftafel kon dienen. De kap (bovenkant) heeft afgeronde hoeken. In de (boven)kast bevinden zich vele kleine laden en vakjes. De poten zijn rond van vorm. Daarnaast kwam de schrijftafel in deze tijd meer in gebruik, met twee laden en staande op x-vormige poten.

Biedermeier kast, foto: VuurvliegBiedermeier kast, foto: Vuurvlieg

Bergmeubelen

Commodes en chiffonnières (lage en hoge ladekasten) kwamen vaker in gebruik, net als het penant- of wandkastje. Behalve een paar rond gevormde onderdelen, lijkt de vormgeving nog erg op de Empire stijl.

Grote kabinetten werden niet meer gemaakt, wel een ander type grote kast, meestal gemaakt van mahoniehout. Deze bestaan uit twee deuren en daarboven of daaronder een lade en staan op gedraaide (bol)poten. Aan de binnenzijde bevinden zich een aantal legplanken en twee kleine laden. De hoeken van de kap en de hoekstijlen lopen rond.

Materiaal en versiering

Tijdens de Biedermeier gebruikte men vooral lichte houtsoorten zoals: essen-, berken-, kersen-, beuken- en eikenhout, in Noord-Duitsland en Nederland ook wel mahoniehout. Veel meubels werden gefineerd en gepolitoerd.

Het gebruik van meubelbeslag is op Biedermeier meubels beperkt, verguld bronsbeslag verdween, kenmerkend zijn bv. sleutelplaatjes van been, verdekte scharnieren en ingelegde koperen of houten biezen bv. rond een lade.

Sommige meubels werden nog versierd met Classicistische ornamenten en motieven, zoals zuilen, zwanen, een harp, lier, palmet en medaillons, alleen op een minder opvallende manier. Zitmeubelen waren bekleed met trijp (een soort fluweel) of stof van gevlochten paardenhaar. Na 1840 kwam er eveneens borduurwerk op zitmeubelen.

Gebogen meubels

Michael Thonet (1796-1871), de Duits-Oostenrijkse meubelmaker uit de Biedermeier periode werd bekend toen hij een manier ontwikkelde om massief (beuken)hout te buigen. Hiermee kon hij eenvoudige, maar sierlijke meubels maken.

Lees verder

© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Thonet stoelen S43, S43f en S43kDe Thonet S43 bestaat al bijna een eeuw. Het is een immens populaire stoel, die niet alleen lekker comfortabel zit, maar…
Chesterfield-meubelen in een moderne woonkamerChesterfield-meubelen in een moderne woonkamerDe Chesterfield banken en stoelen zijn weer helemaal hip. De karakteristieke meubelen combineren prima met een moderne k…
Thonet introduceert design 'aankleed'fauteuil GRTZThonet introduceert design 'aankleed'fauteuil GRTZEnkele jaren nadat de stoel GRTZ opviel als inzending voor de Thonet Mart Stam Prijs, is de stoel in productie genomen.…
Koffiehuisstoel, Brahms zat er al opDe “stoel der stoelen”, zo wordt de houten koffiehuisstoel, het zogenaamde model 214, genoemd. Honderdvijftig jaar geled…
Meubelstijl: EmpireMeubelstijl: EmpireVanaf ongeveer 1804 ontstond er door Napoleon Bonaparte in Frankrijk een kunststijl, die later 'Empire' (keizerrijk) wer…
Bronnen en referenties
  • “Vijf eeuwen binnenhuis en meubels in Nederland”, Prof. Willem van der Pluym
  • “Antiek”, Jan Pieter Glerum
  • https://de.wikipedia.org/wiki/Biedermeier
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Biedermeier

Reageer op het artikel "Meubelstijl: Biedermeier"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Gepubliceerd: 28-04-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Special: Meubelgeschiedenis
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!