InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Kunstaardewerkfabriek Regina

Kunstaardewerkfabriek Regina

Kunstaardewerkfabriek Regina Het jaar dat de Kunstaardewerkfabriek Regina werd opgericht in 1898, was eveneens het jaar waarin Wilhelmina koningin werd. Regina betekent koningin in het Latijn. De oprichters waren Gerrit Frederic van der Want en George Antonie Barras. Bij deze fabriek werd sieraardewerk en luxe-gebruiksaardewerk gemaakt zoals vazen, serviezen, plastieken, kandelaars, lampen en klokken. Variërend van een klassieke vormgeving en decoratie van gestileerde bloem- en plantmotieven, tot een destijds moderne geometrische vormgeving en abstracte decoratie.

Fabrieksgeschiedenis

Net als de eerste Goudse aardewerkfabriek de Plateelbakkerij Zuid-Holland, produceerde de fabriek van oorsprong pijpen en gebruiksaardewerk. Regina was de eerste fabriek waar geglazuurde pijpen werden gemaakt, maar de markt hiervoor was vlak voor de eerste wereldoorlog verdwenen.

Vanaf 1915 ging de fabriek zich richten op het vervaardigen van sieraardewerk, de eigenlijke productie begon pas in 1917. In dat jaar was de Plateelbakkerij Rozenburg in Den Haag failliet gegaan, waardoor Regina zowel aardewerkmodellen als personeel (ontwerpers en schilders) kon overnemen. Vanuit de Plateelbakkerij Zuid-Holland kwamen eveneens een aantal ontwerpers bij Regina in dienst, er was dan ook geen gebrek aan kennis en ervaring.

Na de eerste wereldoorlog groeide de economie en kwam er meer vraag naar sieraardewerk. Dit duurde tot de staking van veel aardewerkfabrieken in 1928-1929 en de daarop volgende (economische) crisis van ongeveer 1932 tot 1937. Daarna ging het weer beter met de fabriek, het bedrijf bleef nog tot in 1979 bestaan.

Ontwerpers en schilders

  • Stephanus Andreas (Steef) Boers, geboren in 1897, kwam vanuit de Plateelbakkerij Zuid-Holland in 1919 bij Regina werken. Boers was plateelschilder en ontwerper, hij maakte veel unica (unieke exemplaren) die hij gesigneerde met zijn naam en met “piéce unique”.
  • Gouke Arnout Bonsel, geboren in 1890, had eerst als plateelschilder bij de Plateelbakkerij Zuid-Holland gewerkt. Tussen 1915 en 1956 werkzaam bij Regina als ontwerper en artistiek directeur.
  • Jacobus Wilhelmus (Jaap) Gidding (1887-1955), was een kunstenaar; schilder, tekenaar en ontwerper van glas, textiel en aardewerk. Rond 1925 ontwierp hij vazen voor de Plateelbakkerij Zuid-Holland en voor Regina. Verder maakte hij ontwerpen voor de NV Koninklijke Goedewaagen en De Porceleyne Fles en was hij bekend als ontwerper voor de Glasfabriek Leerdam.
  • Floris Meydam, geboren in 1919, was industrieel vormgever en glaskunstenaar. Hij werkte vanaf 1935 bij De Glasfabriek Leerdam. Tussen 1952 en 1966 ontwierp hij als freelancer voor Regina vooral serviezen en vazen.
  • Maarten Witte van Leeuwen (1924-1997), beeldend kunstenaar en keramist, was bij Regina ontwerper en bedrijfsleider. Hij werkte daar veel samen met Floris Meydam.
  • Willem Hendrik de Vries (1908-1969), werkte als ontwerper tussen 1933 en 1936 bij Regina waar hij plastieken, sier- en gebruiksaardewerk ontwierp. Meer bekendheid kreeg hij echter door zijn werk bij de Keramische Industrie Fris waar hij vanaf 1943 ontwerper en directeur-vormgeving was.
  • Antonius Albertus Redegeld (1896-1979), werkte van 1928 tot 1947 bij Regina, hij ontwierp een serie plastieken, vooral dierfiguren met zwarte en witte glazuur.
  • Adrianus (Janus) Remiëns (1890-1972), beeldhouwer, schilder, tekenaar. Hij ontwierp tussen 1930 en 1936 een aantal plastieken.
  • Ernst Schubad, ontwierp tussen 1934 en 1936 een aantal plastieken. Verder was hij interieurontwerper en meubelontwerper.
  • Leendert Hakker, plateelschilder, kwam van de Haagse Plateelbakkerij Rozenburg.

Modellen en vormgeving

Vazen

De meeste modellen hebben een klassieke vormgeving en zijn hetzelfde als die van de Plateelbakkerij Rozenburg waar veel mallen waren opgekocht. Maar er werden ook nieuwe modellen gemaakt. Opvallend van vorm (en decoratie) zijn de dekselvazen ontworpen door Jaap Gidding. Het zijn vazen van ongeveer 42 cm hoog, cilindervormig, met een ronde en getrapte vorm deksel en ronde voet.
Na de Tweede Wereldoorlog werden er bij Regina een groot aantal vazen en serviezen met een “moderne” vormgeving ontworpen door Floris Meydam en Maarten Witte van Leeuwen. Meydam ging uit van geometrische vormen, Van Leeuwen van organische en tevens strakke vormen.

Serviezen

Het bekendste en succesvolste servies was “Black Princess” van Floris Meydam, met geometrische vormen, zwart gekleurd aan de buitenkant, wit aan de binnenkant en met witte deksels. Dit zelfde servies verscheen vanaf 1958 met andere kleurcombinaties; “Sunny Princess”; wit met oranje-bruine deksels, “Charming Princess”; wit en beige, “White Princess” geheel wit en “Lucky Princess”; wit met grijs.

Plastieken

In de jaren 30 ontwierpen Willem de Vries, Alida Adriana Redegeld, Adrianus Remiëns en Ernst Schubad een aantal plastieken, kleine witte sculpturen met matglazuur meestal in de vorm van dierfiguren en soms mensfiguren. Soortgelijke plastieken werden ook bij andere aardewerkfabrieken in die periode gemaakt.

Rookstel van Kunstaardewerkfabriek Regina / Bron: VuurvliegRookstel van Kunstaardewerkfabriek Regina / Bron: Vuurvlieg

Decors en glazuur

In de eerste periode zijn de decors soms nog geïnspireerd door het aardewerk van de Plateelbakkerij Zuid-Holland, later kreeg de fabriek een eigen stijl. De kleuren verschillen per serie, heldere (vrij felle) kleuren of pastelkleuren op een ondergrond met meestal een donker van kleur, een enkele keer wit, net als het decor “P” (porselein) van Plateelbakkerij Zuid-Holland, of een ondergrond van gekleurde engobe (gekleurde kleislib).

Bloem- en plantmotieven

Er werden decors gemaakt met gestileerde bloem- en plantmotieven en deze kregen een glanzend glazuur, zoals de decors: Uni, Robur, Ada, Cordoba, Flori, Kasta en Olga. Het decor Uni was erg geliefd en werd tot in de jaren 70 gemaakt. Het heeft een donkere ondergrond, gestileerde bloemen en bladeren met voornamelijk de kleuren groen en paars en een zeer glanzend glazuur.

Vanaf 1920 ging de fabriek naast het glanzende glazuur ook matglazuur gebruiken. Decors met matglazuur zijn o.a.: Rosario, Darla, Chryso, Lydia, Argos, Osiris, Saphir, Hilda en Tagora. De meest geliefde decors met matglazuur waren “Rosario”, een ontwerp van S.A. Boers en “Lydia” van G.A. Bonsel.

Abstract

De dekselvazen uit 1925 van Jaap Gidding hebben een witte ondergrond en een abstract zwart en rood-bruinkleurig decor. Rond diezelfde tijd ontwierp Gidding ook een serie van 12 verschillende abstracte decors met de naam “Neo” die op kleinere verschillende modellen vazen werden toegepast, zoals o.a.: Neo 5, dit decor is groen en blauw, Neo 9 is geel-oranje en zwart, en Neo 12 is groen en zwart. Bijna allen hebben een witte ondergrond en een matglazuur.

De modern vormgegeven series vazen van Floris Meydam en Maarten Witte van Leeuwen hebben eveneens abstracte decors, vaak in zwart-wit of met enkele kleuren. Decor “Pinquin” uit 1955 van Van Leeuwen heeft een zwart en witte vlakverdeling. Decor “Delta” uit 1959 van Meydam heeft een decor met kleine rechthoekige vlakken in twee kleuren. Meydam maakte ook een aantal lineaire decors, bv: “Ruimte”, “Variant”, “Vira” en “Doka”, meestal op een witte, groen-grijze of zwarte ondergrond.

Crisis aardewerk

In de crisisjaren van 1932 tot 1937 moesten veel (aardewerk)fabrieken sluiten en werden werknemers, vooral plateelschilders ontslagen. Het aardewerk werd in deze tijd niet met verfijnde decors beschilderd, de versiering ontstond door het gebruik van verschillende donkere en heldere kleuren glazuur en glazuurtechnieken, o.a. druipglazuur en spuitglazuur. Hiermee kunnen bepaalde vlekken en structuren worden gemaakt. Enkele voorbeelden hiervan zijn: decor Astor, Bora, Corona, Tudor en Toledo. De glazuurdecors werden niet alleen toegepast op al bestaande modellen, maar ook op nieuwe modellen met een nogal grillige vormgeving. Vanaf 1935 tot aan de sluiting van de fabriek in 1979 werd er ook aardewerk met een “Delfts Blauw” decor geproduceerd.

Lees verder

© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
N.V. Plateelbakkerij Zuid HollandN.V. Plateelbakkerij Zuid HollandIn 1898 werd in Gouda de plateelbakkerij 'Zuid-Holland, Estié & Co' opgericht door Egbert Estié, die van oorsprong plate…
Keramiek en keramische kunstKeramiek en keramische kunstHet woord keramiek komt van het Griekse keramos wat drinkvat of aardewerkvat betekent. De naam keramiek wordt hoofdzakel…
Plateelbakkerij De DistelPlateelbakkerij De DistelJacobus M. Lob richtte in 1895 te Amsterdam een kleine aardewerkfabriek op genaamd “De Distel”. Zijn doel was het vervaa…
Opkomst, bloei, neergang en nieuw leven Delfts aardewerkOpkomst, bloei, neergang en nieuw leven Delfts aardewerkAardewerk uit Delft is over de hele wereld bekend. Naast fabrieksmatig vervaardigd Delfts blauw, waaronder veel kitsch p…
De Eerste Steenwijker Kunst Aardewerk Fabriek; E.S.K.A.FDe Eerste Steenwijker Kunst Aardewerk Fabriek; E.S.K.A.FIn 1919 werd er door Hildebrand Ras en Hendrik Krop in Steenwijk de “NV Eerste Steenwijker Kunst-Aardewerk Fabriek” opge…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Vuurvlieg
  • http://www.reginapottery.com/
  • http://www.goudadesign.co.uk/reginapottery.html
  • “Gouds Plateel”, Karin Gaillard
  • "Van decor naar design, kunstenaars in de Goudse aardewerkindustrie", Waanders Uitgevers Zwolle
  • Afbeelding bron 1: Vuurvlieg

Reageer op het artikel "Kunstaardewerkfabriek Regina"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Wilma, 07-09-2017 14:46 #2
Heb het rookstel de vuurvlieg met drie potjes. Wat is er de waarde van? Zou het graag weten.

Jacqueline, 20-06-2017 13:27 #1
Ik heb een delfsblauw vaasje en bonbonschaaltje ofzoiets gegeerd van mijn moeder… ik zou graag weten of dit van waarde is. Kunt u mij helpen?
Met vriendelijke groet
Jacqueline

Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 21-09-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Special: Nederlands sieraardewerk
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 2
Schrijf mee!