InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Castel del Monte: een achthoekig gevormd kasteel

Castel del Monte: een achthoekig gevormd kasteel

Castel del Monte: een achthoekig gevormd kasteel Op een afgelegen plek in Apulië, een regio in het zuidoosten van Italië, staat op een kleine berg 'Castel del Monte', oftewel 'Kasteel op de berg'. Dit middeleeuws kasteel valt op vanwege de achthoekige vorm met acht achthoekige torens. Castel del Monte werd gebouwd rond het jaar 1240 in opdracht van de opmerkelijke figuur koning en keizer Frederik ІΙ van Hohenstaufen.

Frederik II

In 1194 werd Frederik II geboren. Sinds zijn derde jaar was hij koning van Sicilië en Zuid-Italië (w.o. Apulië) en werd hij in 1215 koning van Duitsland en in 1229 koning van Jeruzalem. Daarnaast was hij keizer van het 'Heilig Roomse Rijk'. Hij groeide op in Sicilië waar tijdens de heerschappij van de Noormannen verschillende nationaliteiten en culturen bestonden. Men sprak er Arabisch, Latijn en Grieks, en aan het hof Frans. Frederik sprak deze talen vloeiend, in totaal beheerste hij zelfs negen talen.

Plattegrond / Bron: Travus (processing of scan), Wikimedia Commons (Publiek domein)Plattegrond / Bron: Travus (processing of scan), Wikimedia Commons (Publiek domein)
Ook op andere gebieden had hij talent en hij was zeer breed ontwikkeld. Hij was dichter, schrijver en filosoof, hield van wiskunde en natuurwetenschap, interesseerde zich voor astronomie en bestudeerde veel dieren en was valkenier. Frederik stimuleerde de wetenschap en de kunst, stichtte de eerste staatsuniversiteit en liet in Apulië honderden kastelen bouwen.

Zijn tijdgenoten noemde hem Stupor Mundi et immutator mirabilis; 'de verbijstering van de wereld en haar wonderbaarlijke veranderaar', al stond hij eveneens bekend als wrede tiran.

Ligging

Het kasteel ligt vrij geïsoleerd, het staat op een berg van ongeveer 540 meter hoog, het hoogste punt in de weide omgeving. Alleen het klooster Santa Maria del Monte waar het naar vernoemd werd ligt dicht in de buurt. Andria is de dichtstbijzijnde stad die op ongeveer 17 kilometer ten noorden van het kasteel ligt.

Exterieur

Behalve dat het kasteel een achthoekige vorm heeft, staan er acht achthoekige torens op de acht hoeken van het kasteel. De muren die zijn gemaakt van zandkleurig-wit kalksteen uit de omgeving, ze zijn acht voet dik (8 voet is 2,44 meter) en tachtig voet hoog (24,38 meter). Volgens andere bronnen zijn de muren 25 meter, en de torens 26 meter hoog. In de muren van de torens bevinden zich verticale schietgaten. De doorsnede van het kasteel is 56 meter.

Dak

Het gebouw heeft twee verdiepingen (begane grond en eerste verdieping). Het dak lijkt niet geheel te zijn voltooid, misschien waren er oorspronkelijk drie verdiepingen gepland. Vóór 1970 lag er een grote hoeveelheid puin aan de voorzijde van het kasteel waarbij o.a. delen muur zijn aangetroffen.

Hoofdingang / Bron: Vic15, Retouched by AM, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Hoofdingang / Bron: Vic15, Retouched by AM, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Ingangen

Er zijn twee ingangen, de hoofdingang bevindt zich in het oosten, de zogenaamde dienstingang in het westen. Een dubbele trap leidt tot de hoofdingang, een toegangspoort van breccia rossa (rood gesteente) met elementen en ornamenten in een Grieks/Romeinse, Romaanse en Gotische stijl; kleine zuilen met daarbovenop leeuwen, pilasters (halfzuilen), architraaf (dwarsbalk) en timpaan (driehoekige vorm boven het portaal). De andere ingang in het westen heeft eveneens een dubbele trap, maar is verder vrij onopvallend.

In het midden van het kasteel is een achthoekige binnenplaats waar vermoedelijk een achthoekige fontein stond, net zoals bij een Arabisch fort of paleis. Boven in de hoeken van de binnenplaats bevinden zich waterspuwers.

Interieur

Ook in het interieur zijn verschillende bouwstijlen gecombineerd: Grieks, Romeins, Romaans, Arabisch, Byzantijns en Gotisch, al is er vanwege plunderingen door de eeuwen heen weinig van het interieur bewaard gebleven. De wanden van de kamers en het binnenhof waren met verschillende soorten marmer bekleed, de vloeren waren bekleed met mozaïeken waarvan in een kamer nog delen aanwezig zijn. De plafonds bestaan uit kruisribgewelven, de ribben van de gewelven worden elk ondersteund door drie verbonden smalle marmeren zuilen die tegen de wanden staan. Het bovenste gedeelte van de zuilen (kapiteel) is versierd met gestileerde acanthusbladeren. Daar waar de ribben samenkomen bevindt zich een klein ornament.

Kamers

Zowel op de begane grond als op de bovenverdieping zijn acht trapeziumvormige kamers. Drie kamers op de begane grond hebben een deur die naar de binnenplaats leidt. Ook op de bovenverdieping hebben drie kamers een deuropening gericht op de binnenplaats, deze leidden waarschijnlijk tot een houten balustrade die rondom de binnenplaats liep. De meeste kamers zijn d.m.v. een deuropening met elkaar verbonden.

Elke kamer heeft kleine ramen gericht op de binnenplaats, de kamers beneden hebben een één-bogig raam gericht naar buiten en die op de bovenverdieping allen een twee-bogig raam gericht naar buiten. Alleen de kamer op het noorden heeft een drie-bogig raam. De grote ramen en deuropeningen zijn gemaakt van breccia rossa. In een paar kamers, waarvan men aanneemt 'kleedkamers', was stromend water aanwezig (fonteinen) en in vijf kamers waren haarden, hiervan zijn nog restanten zichtbaar.

Torens

In drie van de acht torens bevindt zich een wenteltrap die linksom naar boven loopt, dit terwijl in de middeleeuwen een rechtsdraaiende trap gebruikelijk was. Bij een rechtsdraaiende trap konden eventuele aanvallers die naar boven wilden, moeilijker hun wapen hanteren aan de smalle rechterkant van de trap. Andersom hadden de verdedigers van bovenaf de trap meer bewegingsvrijheid.

De andere torens dienden voor verschillende functies, o.a. als badkamer. Een geavanceerd sanitair systeem zorgde dat het regenwater gebruikt kon worden voor de fonteinen en wc's. De torens bevatten tanks voor het verzamelen van regenwater dat ook deels naar een grote tank onder de binnenplaats liep. Op de plafonds van de torens bevinden zich eveneens ribgewelven, die worden 'gedragen' door gebeeldhouwde menselijke figuren.

Binnenplaats / Bron: Marcok / it.wikipedia.org, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)Binnenplaats / Bron: Marcok / it.wikipedia.org, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Volgorde

Omdat niet alle kamers met elkaar verbonden worden door een deuropening, zal een bezoeker die alle kamers wil zien een bepaalde, nogal ingewikkelde route moeten lopen. Op de bovenverdieping is alleen de kamer boven het hoofdportaal niet verbonden met een naastliggende kamer, om deze te kunnen bereiken moet men een omweg maken. Het is niet duidelijk waarom deze volgorde is bedacht. Was het bedoeld om het indringers moeilijk te maken, of had het te maken met de verschillende doeleinden van de kamers?

Functie

Tot op de dag van vandaag is niet bekend wat de functie van Castel del Monte was, waarom Frederik het kasteel liet bouwen met een achthoekige vorm, en waarom het getal acht zo veel in het gebouw voorkomt. Wel bestaan hierover diverse vermoedens en theorieën.

Wellicht was Frederik geïnspireerd door andere achthoekige gebouwen die hij kende, zoals de Rotskoepel in Jeruzalem, de Paltskapel van de Dom van Aken of de San Vitale in Ravenna.

Fort of jachthuis

De ligging op een berg en de torens met schietgaten lijken erop te wijzen dat Castel del Monte diende als vesting of fort. Maar daarvoor ontbreken een aantal belangrijke onderdelen, zoals beschermende muren, grachten en een ophaalbrug. Bovendien zouden de schietgaten door hun ongebruikelijk lengte niet praktisch zijn en de linksdraaiende trap evenmin. Dat het gebouw diende als jachthuis is niet erg aannemelijk, omdat er geen keuken, stallen en verblijven voor bedienden of valkeniers waren.

Kroon

De plattegrond van Castel del Monte lijkt door de achthoekige vorm met torens op een kroon, daarom werd het kasteel soms de Kroon van Apulië genoemd. Men dacht dat het kasteel de keizerskroon moest voorstellen die eveneens achthoekig is, en symbool stond voor Frederiks macht.

Zonnewijzer of astronomische kalender

Mogelijk diende Castel del Monte als zonnewijzer. Door de achthoekige vorm en de ligging van het kasteel schijnt de zon op de bovenverdieping twee keer per dag in elke kamer, via een raam in de buitenmuur of via een raam in de binnenplaatsmuur. Op de begane grond schijnt de zon één keer per dag in elke kamer en alleen tijdens de zomer. Een andere theorie is dat het gebouw diende als een astronomische kalender.

Het getal acht

Volgens de esoterische leer vertegenwoordigt het getal acht de oneindigheid en staat het voor het kosmische evenwicht. De achthoekige vorm van het kasteel wordt ook wel gezien als de verbindende figuur tussen een vierkant, die de aarde symboliseert en een cirkel, de hemel.

Opvallend is verder dat het hoofdportaal is berekend naar de 'gulden snede', dit is een natuurlijke (perfecte) verhouding. Frederik hield erg van wiskunde en was bevriend met de Italiaanse wiskundige Leonardo van Pisa (1170-1250) bekend als Fibonacci, die met een bijzondere rij van getallen kwam. Deze rij van Fibonacci vormt de rekenkundige basis voor de gulden snede.

Duidelijk is in elk geval dat het getal acht, de geometrische vormgeving en de ligging de belangrijkste rol spelen in de functie van Castel del Monte.
© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De gulden snedeAls we iets bijzonder mooi vinden, zit daar vaak de wiskundige gulden snede achter. De vormenrijkdom in de kosmos houdt…
De gulden snede en de eenderde regel in de fotografieIedereen heeft er wel eens van gehoord: de gulden snede en de eenderde regel. Maar wat betekenen deze begrippen nu preci…
De Heilige GeometrieDe Heilige GeometrieOver dit onderwerp valt erg veel te vertellen. Onze voorvaderen waren al bekend met de Heilige Geometrie. Volgens vele o…
Beleggen en FibonacciBeleggen en FibonacciSlim beleggen, Forex en daytrayden; doet u dat met de de regels van Fibonacci? Fibonacci en zijn Gulden Snede zijn al he…
Monte Gordo, een sfeervolle badplaats in de Oost-AlgarveMonte Gordo is een sfeervolle badplaats en ligt slechts op enkele kilometers van de Spaanse grens. Monte Gordo betekent:…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: BjoernEisbaer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • http://www.castel-del-monte.de/reisebericht.htm
  • http://www.g21.de/friedrichII.html
  • https://de.wikipedia.org/wiki/Castel_del_Monte
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Castel_del_Monte%2C_Apulia
  • http://stupormundi.net/?cat=frederik-II&subcat=artikelen&article=castel-del-monte
  • http://www.belpaese.nl/B2SGESFR.HTML
  • http://www.italyheaven.co.uk/puglia/castel-del-monte.html
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Frederick_II,_Holy_Roman_Emperor
  • 'Man uit Apulië', Stern Horst
  • Afbeelding bron 1: Travus (processing of scan), Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Vic15, Retouched by AM, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Marcok / it.wikipedia.org, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Reageer op het artikel "Castel del Monte: een achthoekig gevormd kasteel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 14-05-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 13
Schrijf mee!