InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Glaskunst van de familie Daum

Glaskunst van de familie Daum

Glaskunst van de familie Daum Eind 19de eeuw nam Jean Daum de eerste glasfabriek in Nancy over, een stad in het noordoosten van Frankrijk. Al snel volgde de nieuwe generatie Daum als eigenaars, die van gebruiksglas naar sierglas overstapten en daarmee veel succes en bekendheid kregen. Door het veranderen van de mode en door het wisselen van generatie en dus van eigenaar, veranderde de stijl van het glaswerk door de tijd heen telkens mee. Van kleurrijk en sierlijk gedecoreerd glaswerk tot kleurloos kristal zonder decoratie. Het bedrijf gebruikte verschillende technieken en ontwikkelde eveneens een paar nieuwe technieken.

Jean, Auguste en Antonin Daum

Nadat de in 1875 opgerichte glasfabriek “Verrerie Saint Catherine” al na een jaar in financiële moeilijkheden kwam, nam Jean Daum (1825-1885) die het bedrijf had gefinancierd, de fabriek over als betaling van de schuld. Hij gaf de fabriek de naam: “Verrerie de Nancy”. Al snel kreeg hij hulp van zijn oudste zoon Auguste Daum (1853-1909). Na de dood van Jean Daum kwam ook zijn andere zoon Antonin Daum (1864-1930) bij het bedrijf. Auguste werd zakelijk directeur en Antonin ging over de productie.

Bron: Jean Pierre Dalbéra, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Bron: Jean Pierre Dalbéra, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
De fabriek produceerde in het begin nog traditioneel gebruiksglas (tafelglas) van helder glas, vaak versierd met gouden decoraties, maar dit veranderde toen zij het werk van Émile Gallé leerde kennen, de toen al wereldbekende glaskunstenaar uit Nancy. De broers waren erg onder de indruk, en stapten in 1891 geheel over op het maken van sierglas (kunstglas) in de art nouveau-stijl en naar voorbeeld van Gallé. Ook sloten Auguste en Antonin zich aan bij de kunstbeweging “École de Nancy” die Gallé in 1901 oprichtte. Hoewel de broers Auguste en Antonin sterk beïnvloed werden door het werk van Gallé, ontwikkelden zij toch een eigen vormgeving binnen de art nouveau-stijl.

Ontwerpers

Auguste en Antonin waren opgeleid als advocaat en hadden geen ervaring op artistiek gebied, daarom trokken zij voor het ontwerpen van het glaswerk kunstenaars aan o.a.: Louis Majorelle, Henri Bergé, Edgar Brandt, Almaric Walter en Jacques Grüber. Veel van hen waren lid van de École de Nancy.

Technieken

Voor het decoreren van het glaswerk gebeurde door middel van verschillende technieken; emailleren (beschildering met verf gemaakt van glaspoeder), graveren, etsen (met zuur) en tevens combinaties hiervan. Ook ontwikkelde Daum een paar nieuwe technieken met het gebruik van glaspoeder.

Camee-techniek

De meest gebruikte techniek in de periode 1890-1920 was de camee-techniek. Hierbij werd de vaas opgebouwd uit meerdere lagen glas in verschillende kleuren, daarin sleep of etste men een patroon of afbeelding waardoor een soort dieptewerking ontstond.

Een andere door Daum ontdekte manier om dieptewerking te verkrijgen, was een decoratie aan te brengen tussen de glaslagen (van camee-glas) én op het oppervlak. Dit wordt de intercalaire (tussenlaag)techniek genoemd.

Glaspoedertechniek

Bij de glaspoedertechniek rolde men heet glas door gekleurd glaspoeder dat zich aan het glas hechtte en versmolt, dit resulteerde in een gespikkelde buitenlaag. Hier bedacht Daum rond 1893 nog een variatie op, het zogenoemde “jade-glas”; het hete glas werd over een patroon van gekleurd glaspoeder gerold (en daarbij soms stukjes bladgoud), waardoor het gevlekte oppervlak op halfedelsteen zoals jade leek.

Pâte-de-verre-techniek

Verder ontwikkelde Daum de eeuwenoude pâte-de-verre-techniek, die rond 1900 herontdekt werd door de Franse beeldhouwer Henri Cros. Daum gebruikte deze methode vanaf 1906 regelmatig voor het maken van sculpturen (zoals dierfiguren) en vazen. Men maakte een pasta van glaspoeder, bindmiddel en pigmenten en bracht dit met een spatel aan in een mal van gips. Vervolgens versmolt de pasta in de oven. De pâte-de-verre-techniek maakte het mogelijk gedetailleerde sculpturen te maken en kleuren precies op de juiste plaats te krijgen.

Bron: Antonin and Auguste Daum, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Bron: Antonin and Auguste Daum, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Art nouveau-stijl

Het eerst geproduceerde sierglas waren vooral vazen, in art nouveau-stijl; sierlijke vormen en kleuren geïnspireerd door de natuur. Er bestonden drie soorten decors, waarbinnen veel verschillende thema's:
  • Landschappen; o.a. met een seizoensthema zoals een herfstlandschap of bv. een haven met boten.
  • Bloemen en planten; korenbloemen, narcis, krokus, edelweiss, iris, zonnebloemen, fuchsia, of paddenstoelen.
  • Dieren; o.a. bijen, vlinders, libelle, vogels of pinguïns.

Lampen

In 1898 ontwierp Antonin een serie tafellampen van camee-glas in art nouveau-stijl, waarbij zich zowel in de kap als in de voet, een lamp bevond. De kappen waren er in drie verschillende vormen, de voeten hadden allen dezelfde vorm. Met deze tafellampen won Daum de hoofdprijs bij de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs. De fabriek groeide vanaf dat moment, er kwamen meer werknemers en de productie steeg.

Paul Daum

Tijdens de Eerste Wereldoorlog stopte de fabriek met het produceren van sierglas, en werd alleen nog medisch glas gemaakt. Daarna zette Paul Daum (1888-1944) het bedrijf voort, dit was één van de zoons van Auguste, die sinds 1909 bij het bedrijf werkte.

Bron: Olivier Gabriel, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: Olivier Gabriel, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Art deco-stijl

Paul Daum begon na de eerste wereldoorlog met de eerste productie van glas in de art deco-stijl die op dat moment populair werd. Het is een wat soberder en strakkere stijl dan de art nouveau. De Daum-fabriek maakte vazen en schalen vaak met een geometrische vorm van dik, helder glas versierd met geometrische patronen, die in het glas geëtst waren met zuur. Ook het kleurgebruik veranderde, het glaswerk werd éénkleurig en bovendien ging Daum “nieuwe” kleuren toepassen, zoals: zwart, watergroen, ijsblauw en strogeel.

Pierre d'Avesn

Vlakbij Nancy, in Croismare opende Daum in 1925 een nieuwe fabriek: “Verreries de Belle Etoile”. Hier werd vooral gebruiksglas vervaardigd, helder gegoten glas in art deco-stijl, waarvan het meeste bedoeld was voor de Amerikaanse markt. Pierre d'Avesn (1901-1990), die als kind al ontwerpen maakte voor het bedrijf van glaskunstenaar René Lalique, werd artistiek directeur. In 1932 sloot deze fabriek vanwege de algemene economische crisis.

Henri en Michel Daum

Paul Daum stierf in 1944. Na de Tweede Wereldoorlog namen zijn broer Henri Daum (1889-1964) en een zoon van Antonin, Michel Daum (1900-1986) het bedrijf over, zij veranderen de naam in “Cristalleries de Nancy”. Michel was opgeleid in de aan het bedrijf verbonden glasbewerkingsschool, opgericht door Auguste en Antonin Daum in 1897.

Kristal

Henri en Michel gingen in Nancy over op het produceren van helder, kleurloos kristal, dit was ontwikkeld door een kleinzoon van Antonin Daum; Antoine Froissart (1920-1971). Het kristalglas was van erg hoge kwaliteit. Er werden o.a. serviezen, lampen, kandelaars en klokken gemaakt, meestal zonder decoratie.

Jaques Daum en Pierre de Chérisey

In 1965 werd de fabriek voortgezet door Jaques Daum (1909-1987), de kleinzoon van Auguste. De pâte-de-verre-techniek kwam opnieuw in gebruik. Bekende beeldhouwers en kunstenaars zoals Georges Braque, Salvador Dalí en César Baldaccini werden gevraagd voor het ontwerpen van een speciale gelimiteerde serie glassculpturen. Pierre de Chérisey, een kleinzoon van Antonin Daum werd in 1976 als laatste familielid directeur tot in 1990. Het bedrijf bestaat nog steeds onder de naam “Cristallerie Daum”.

Lees verder

© 2016 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kristalglas: kristalglazen voorwerpenKristalglas: kristalglazen voorwerpenEr zijn veel gebruiksvoorwerpen die van kristalglas wordt gemaakt. Kristalglas werd voor de eerste keer in 1676 gemaakt…
Ramen: het zetten van glasRamen: het zetten van glasHet zetten van glas hoeft niet duur te zijn. U heeft twee mogelijkheden. De eerste mogelijkheid is het glas zelf te zett…
Kristal of glas, wat zullen we kopen en waarop te letten?Kristal of glas, wat zullen we kopen en waarop te letten?Wanneer we ons drankje kunnen drinken uit een kristallen glas of we zien een mooi kristallen voorwerp dan is dat is lust…
5 heerlijke cocktails met meloenlikeur5 heerlijke cocktails met meloenlikeurIn dit artikel komen verschillende lekkere cocktails aanbod met meloenlikeur. De recepten zijn allemaal erg verschillend…
5 heerlijke cocktails met aardbeienlikeur5 heerlijke cocktails met aardbeienlikeurIn dit artikel komen verschillende lekkere cocktails aanbod met aardbeienlikeur. De recepten zijn allemaal erg verschill…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Frères Daum, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • http://www.glassencyclopedia.com/Daumglass.html
  • https://fr.wikipedia.org/wiki/Daum_%28cristallerie%29
  • http://daumnancy.com/patterns/
  • http://antiquesart.nl/?p=395
  • http://www.ecole-de-nancy.com/web/index.php?page=daum-freres-en
  • http://www.artdecoceramicglasslight.com/makers/daum/daum---biography
  • “Glas en Kristal”, Elka Schrijver
  • Afbeelding bron 1: Jean Pierre Dalbéra, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: Antonin and Auguste Daum, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Olivier Gabriel, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Glaskunst van de familie Daum"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 17-09-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Special: Glaskunst
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!