InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Stijfkopje op school

Stijfkopje op school

Stijfkopje op school Voor velen is dit eerste deel uit de Stijfkopje-reeks tevens de eerste kennismaking (geweest) met de belevenissen van deze koppige Duitse puber. Het thema doet denken aan de huidige tijd en de vraag of ouders zich er niet te gemakkelijk vanaf maken door de opvoeding van hun kinderen deels op het onderwijs af te schuiven. Zeker is dat Stijfkopje als een meegaande versie van zichzelf – na een verblijf van een jaar op kostschool – naar huis terugkeerde.

Wie is Stijfkopje?

Stijfkopje is de bijnaam van het vijftienjarige Duitse meisje Ilse Macket, dat na het overlijden van haar moeder opgevoed wordt door haar vader. Hij verwent haar mateloos, met als gevolg dat zijn dochter zich door niemand iets laat zeggen. Maar haar vader hertrouwt en zijn nieuwe echtgenote weigert zich bij het tirannieke, onopgevoede jongensgedrag van haar stiefdochter neer te leggen. Op haar aandringen wordt Ilse een jaar naar kostschool gestuurd, om daar tot dame te worden getransformeerd en klaargestoomd te worden voor het huwelijk. Het eerste deel van de vierdelige reeks heet daarom ook Stijfkopje op school.

Stijfkopje op school - Der Trotzkopf

De directrice van de kostschool houdt Stijfkopje kort, waardoor het tot een onvermijdelijke botsing tussen beiden komt. Als Ilse daarom van school gestuurd dreigt te worden, vertelt haar lievelingslerares over een meisje dat door haar verwende gedrag haar verloofde is kwijtgeraakt, waarna ze nooit meer aan de man wist te komen. Het verhaal maakt diepe indruk en helpt Ilse aan haar gedrag te werken. Ook de vriendschappen met een paar andere kostschoolmeisjes, waaronder de Engelse wees Nellie, hebben een gunstige invloed op haar gedrag. Langzaam maar zeker wordt Stijfkopje iets meegaander en beheerster, waardoor ze meer en meer voldoet aan de eisen die aan een dame gesteld worden. Daarbij bekwaamt ze zich in naaien, breien, tekenen en dansen en verpleegt ze een zieke schoolvriendin.

Na afloop van haar schooljaar keert Ilse getemd terug naar huis. Tijdens de reis ontmoet ze Leo Gontrau, met wie het direct klikt. Eenmaal thuis blijkt het gezin verrijkt met de geboorte van een broertje en ontmoet Ilse haar oom Kurt. Hij blijkt de ex-verloofde van de lievelingslerares te zijn, die Ilse haar eigen levensverhaal tot voorbeeld heeft gesteld. Gelukkig komt het goed tussen die twee, zodat de docente haar baan kan opzeggen. Ook haar meegaande kostschoolvriendin Nellie vindt een echtgenoot, waardoor zij niet als gouvernante aan de slag hoeft. In Stijfkopjes ogen is het een verschrikking dat vrouwen, die geen huwelijkspartner vinden, in hun eigen onderhoud moeten voorzien.
Het boek eindigt met de verloving van Ilse en Leo.

Geesteskind van auteur Emmy von Rhoden

Der Trotzkopf – Stijfkopje op school – is het geesteskind van de Duitse auteur Emmy von Rhoden, pseudoniem van Emilie Friedrich-Kühne (1839 – 1885). Geboren als dochter van de welgestelde Oost-Duitse bankier Kühne woont ze in de loop van haar leven in verschillende Oost-Duitse steden. Als ze vijfentwintig is, trouwt ze met de schrijver en journalist Friedrich Friedrich. Het echtpaar krijgt twee kinderen, waarvan dochter Else model stond voor stijfkopje Ilse. De auteur baseerde zich daarbij op Else’s dagboekaantekeningen tijdens haar verblijf op kostschool.

Over het jaar van uitgave bestaat onduidelijkheid. De eerste druk verscheen of in 1883 tegen het eind van Emmy’s leven (in Nederland bij uitgeverij Brill in een vertaling uit het ‘Hoogduitsch’), of vlak na haar overlijden in 1885 (in Duitsland bij uitgeverij Weise). In elk geval was het boek in beide landen meteen een succes. Verschillende auteurs haakten hierop in met een eigen imitatie van het boek.

Het literaire oeuvre van Emmy von Rhoden bestaat deels uit verhalen voor volwassenen, die in tijdschriften werden gepubliceerd. Daarnaast schreef ze in 1883 nog twee kinderboeken – Das Musikantenkind en Lenchen Braun – beide ook opvoedkundig verantwoord, maar minder geslaagd dan Stijfkopje.

Achtergrond

Hoewel Stijfkopje nu als een typisch meisjesboek wordt beschouwd, werd het destijds gezien als een roman voor jongvolwassen vrouwen, ‘bakvissen’. De romanfiguur Stijfkopje is een begrip geworden; het verkleinwoord voor stijfkop maakt zonder meer duidelijk dat er een vrouw in het spel is. Dat enigszins kleinerende past bij het vrouwbeeld uit de periode waarin het boek geschreven werd. Ook al verscheen het rond de eerste feministische golf, de rol van de vrouw in het boek is bij voorkeur traditioneel. Wanneer Stijfkopje eigengereid is, wordt zij door de auteur op haar nummer gezet. Een levendig karakter – desnoods met wat temperament – wordt getolereerd, maar een meisje dient zich toch vooral te beheersen.

De opvattingen van het boek mogen vandaag de dag behoorlijk ouderwets aandoen, toch is Stijfkopje nog altijd geliefd. Vooral in Duitsland zijn er nog veel fans te vinden. Daar is de reeks in 1983 ook als TV-serie verfilmd, die nog geregeld wordt uitgezonden. De meest recente boekuitgave in het Duits is van 2005; ook de TV-serie is daar op DVD uitgebracht. In Nederland is het boek alleen tweedehands verkrijgbaar.

Lees verder

© 2010 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Sanoma Media NVSanoma Media NV is onderdeel van Sanoma Media Group, een in 1904 opgerichte en van origine Finse uitgeverij. Het bedrijf…
'De dreiging', fact fiction van wereldniveaurecensie'De dreiging', fact fiction van wereldniveauBoekrecensie over het boek: 'De dreiging – Eén leider, één macht' dat gaat over de ontvoering van twee Franse wetenschap…
Dood is niet gewoon: over de dood van een ouder (recensie)recensieDood is niet gewoon: over de dood van een ouder (recensie)Nagenoeg ieder kind krijgt te maken met een overlijden in zijn of haar omgeving. Dood is niet gewoon is een therapeutisc…
Hoe schrijf je een fanfictie?Hoe schrijf je een fanfictie?Veel mensen die verhalen schrijven, beginnen met het schrijven van een fanfictie. Je schrijft dan een verhaal dat is geï…
Hits jaren 00: 20092009 was het jaar waarin Micheael Jackson en Ramses Shaffy overleden. De zanger van Di-rect stopte ermee en er werd een…

Reageer op het artikel "Stijfkopje op school"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sierkunst
Laatste update: 24-03-2011
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Special: Stijfkopje
Schrijf mee!