InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Feestdagen > Joodse feestdagen: Rosh Hasjana (Joods nieuwjaar)

Joodse feestdagen: Rosh Hasjana (Joods nieuwjaar)

Joodse feestdagen: Rosh Hasjana (Joods nieuwjaar) Rosh Hasjana behoort samen met Jom Kippoer tot de zogenaamde hoge feestdagen. Ze verschillen van andere Joodse feestdagen omdat ze meer op het individu gericht zijn in plaats van een nationale of historische betekenis zoals bij de ander feesten. De individuele Jood komt bij het Nieuwjaar voor God te staan. De gebeden gaan over zonde, berouw en de ideale levenswandel. Rosj Hasjana en Jom Kippoer worden samen de Ontzagwekkende dagen genoemd. Rosh Hasjana is eigenlijk een uitzondering wat de Joodse feesten betreft. Het gaat over de schepping van Adam en Eva die 2000 jaar vóór de eerste Jood Abraham en 2500 jaar vóór het ontstaan van het Joodse volk leefden. Toch is Rosh Hasjana, hoewel gericht op de hele mensheid, een typisch Joods feest. Tijdens Rosh Hasjana wordt het verhaal over het vastbinden van Izaäk gelezen in Genesis 21:1-22:14.

Rosh Hasjana (Joods nieuwjaar): algemene beschrijving

De maand elloel en de Selichot (gebeden om vergiffenis)

De hele maand elloel wordt op werkdagen na de ochtend dienst op de sjofar (ramshoorn) geblazen ter herinnering aan de Hoge Feestdagen. In de laatste week voor het nieuwe jaar worden speciale smeekbeden (Seliechot) gereciteerd.

Namen voor het nieuwjaar

Er zijn verschillende benamingen voor het nieuwe jaar:
  • Rosh Hasjana: Dit betekent Hoofd van het jaar. Hij luidt het begin van de herfst in, een mooi moment voor zelf-inkeer. De natuur heeft bovendien dan haar jaar-kringloop voltooid.
  • Jom Hadien: De Dag van het Oordeel. De goede en slechte dagen van de Jood worden voorgelegd aan God, die ieder individu beoordeelt.
  • Jom Haziekaron: God herinnert zich op deze dag elk schepsel.
  • Jom Teroe'a: Dag van het Bazuingeschal (BaMidbar 29,1).

Voorschriften

Rosh Hasjana leidt de Tien Boetdagen in, die eindigt op Jom Kippoer. Doel is om Joden ernstig na te laten denken over het achter hem liggende jaar en beterschap te beloven.

Gebruiken in de synagoge

  • Het gebruik van de ramshoorn (sjofar) die oproept tot geestelijke inkeer: "Ontwaakt, gij die slaapt, en denkt na over Uw daden: gedenk Uw Schepper, en keer in tot Hem in boete. Behoort niet tot hen die de werkelijkheid uit het oog verliezen in hun jacht op schaduwen: die hun jaren verkwisten in hun streven naar ijdele zaken die niet kunnen baten of verlossen. Beschouwt Uw ziel zorgvuldig, en overweegt Uw daden; laat een elk van U zijn boze handelingen en gedachten opgeven en laat hem terugkeren tot God, zodat Hij U genade bewijst."(Maimonides).
  • De mantels van de Torarollen en ook het voorhangsel van de Heilige Arke zijn wit van kleur. De mannelijke bezoekers zijn ook gekleed in het wit. Wit symboliseert de reinheid en nabijheid tot God.

Gewoonten in het huisgezin

  • Appel en honing: gegeten met de zegenwens voor een goed en zoet jaar.
  • Er worden geen zure of zoute spijzen gegeten.
  • Bepaalde soorten fruit worden op de tweede avond van het Nieuwjaarsfeest gegeten. Hierover wordt de zegenspreuk Sjehechejanoe uit gesproken.

Algemene gewoonten

  • Het sturen van nieuwjaarskaarten.
  • Tasjlich: het weg werpen van de zonden bij de oever van een rivier. Men spreekt gebeden uit en leest een passage uit het boek Micha.: 'die onze zonden in de diepten der zeeën werpt'.



Rosh Hasjana: een gids voor de gebruiken en gewoontes

Het Joodse nieuwjaar -Rosh Hasjana- kent een aantal gebruiken. Het gaat om het aansteken van de kaarsen door alle vrouwen en meisjes, de nieuwjaarsgroet op de eerste en tweede avond van Rosh Hasjana, het traditionele voedsel die zoetheid en overvloed symboliseren, het blazen op de Sjofar (ramshoorn) dat een oproep is tot berouw, en de Tasjlich (het wegwerpen van de zonden).

Het aansteken van de kaarsen

Meisjes en alle vrouwen die in het huis zijn steken elke avond van Rosh Hasjana kaarsen aan. Hierbij wordt de volgende zegen gezegd:
  • Ba-roech A-tah Ado-nai E-lo-hei-noe me-lech ha-olam asher ki-deshanoe be-mitzvo-tav ve-tzvi-vanoe le-hadlik ner shel Yom Hazikaron. (Gezegend bent U, Heer onze God, Koning van het universum, die ons geheiligd heeft met Zijn geboden en ons opgedragen heeft de kandelaar van de Dag van Herinnering aan te steken.)

Op de tweede dag moet men bij het uitspreken van de zegen de nieuwe vrucht in gedachte hebben die vervolgens wordt gegeten na de Kiddoesj:
  • Ba-roech A-tah Ado-nai E-lo-hei-noe me-lech ha-olam she-heche-ya-noe ve-ki-yi-ma-noe ve-higi-a-noe liz-man ha-zeh. (Gezegend bent U, Heer onze God, Koning van het universum, die ons het leven schonk, ons onderhield, en in staat stelde deze gelegenheid te bereiken.)

Nieuwjaarsgroet

Op de eerste avond van Rosh Hasjana is het de gewoonte elkaar te begroeten met zegens en goede wensen van "Leshana tova tekatev v'etachetem - Mag je ingeschreven zijn voor een goed jaar!"

Traditioneel voedsel

Kiddoesj
Na terugkomst van de synagoge reciteren we de kiddoesj over een glas wijn.

nieuwe vrucht
Op de tweede avond van Rosh Hasjana wordt een 'nieuwe vrucht' op de tafel gelegd die nog niet eerder is geproefd het nieuwe seizoen. Terwijl de Shehecheyanoe zegen wordt gezegd na het aansteken van de kaarsen en de kiddoesj, moet men de nieuwe vrucht in gedachten hebben.

Voor het verdelen van de vrucht wordt de zegen gezegd:
  • Ba-ruch A-tah Ado-nai E-lo-hei-noe Me-lech ha-olam bore pri ha-etz. (Gezegend bent U, Heer onze God, Koning van het universum, die de vrucht van de boom schiep.)

Challah in honing
Volgende op de kiddoesj (en de tweede avond volgend op het eten van de nieuwe vrucht) vindt de rituele handwassing plaats voor het brood. Terug aan tafel wordt de Hamotzie zegen gereciteerd:
  • Ba-ruch atah A-do-nay, E-lo-hei-noe Melech Ha-Olam, hamotzie le-chem min ha-are-tz. (Gezegend bent U, Heer onze God, Koning van het universum, die het brood van de aarde brengt.)

Snijdt de challah, doop het in de honing en neem een stukje. Geef iedereen een stukje en zorg ervoor dat iedereen hetzelfde doet.

Symbolisch voedsel
Op de eerste avond van Rosh Hasjana, na het eten van challa met honing, is het de gewoonte verschillende voedsel te eten die het type jaar symboliseren welke we wensen.

We dopen een stukje zoete appel in honing en spreken de zegen uit:
  • Ba-ruch A-tah Ado-nai E-lo-hei-noe Me-lech ha-olam bore pri ha-etz. (Gezegend ben U, Heer onze God, Koning van het universum, die de vrucht van de boom schept.)

  • Ye-hi ratzon she-ti-cha-desh alei-nu shanah tovah u-m'tu-kah. (Mag het Uw wil zijn voor ons een goed en zoet nieuwjaar te hernieuwen.)

Een hoofd van een vis, ram of ander kosjer dier wordt geserveerd. Dit symboliseert ons verlangen "aan het hoofd van de klas" te zijn dit jaar.

Een granaatappel wordt gegeten dat symboliseert een jaar dat vol is met mitswot en goede daden.

Daarnaast wordt er voedsel gegeten dat zegen en voorspoed symboliseert, bijvoorbeeld een wortelsalade.

Rosh Hasjana Cuisine
De focus is gericht op zoet voedsel dat ons verlangen symboliseert en zoet jaar met zegens en overvloed te hebben. Er worden ook geen noten gegeten. Het Hebreeuwse woord voor noot is 'egoz' dat dezelfde numerieke waarde heeft als 'chet' (zonde).

Het blazen op de Sjofar

wat is een sjofar?
Een sjofar is een hoorn van een kosjer dier. Wanneer je in de sjofar blaast komt er een geluid uit.

wanneer wordt de sjofar gebruikt?
In de Bijbel wordt Rosh Hasjana de 'Dag van het Sjofar blazen' genoemd. De Sjofar wordt op beide dagen geblazen, behalve als het sjabbat is.

waarom wordt de sjofar gebruikt?
Ten eerste omdat het een mitswa is. Ten tweede om ons wakker te schudden en ons te verbinden met onze bron en ons te herinneren aan onze goddelijke missie.

voor wie is de sjofar bestemd?
Voor alle Joodse mensen. We moeten ons allemaal verbinden met de bron.

waar wordt de sjofar gebruikt?
In de synagoge. De Sjofar wordt geblazen na de Tora lezing.

hoe wordt de sjofar geblazen?
De sjofar blazer reciteert twee zegens en blaast dan drie soorten:
  • Tekia (een lange blaasstoot van een paar seconde)
  • Shevariem (drie middellange blaasstoten)
  • Terua (een minimum van drie korte blaasstoten)

Het minimum aantal blaasstoten is dertig. In de synagoge worden honderd stoten geblazen.

Het wegwerpen van de zonden - Tasjlich

Op de eerste dag van Rosh Hasjana, na het middaggebed, gaan we naar een water met vis en reciteren de Tasjlich gebeden, waar we symbolisch onze zonden wegwerpen in het water en onze tekortkomingen achterlaten. Zo kan het nieuwe jaar met een schone lei worden begonnen.

Wanneer de eerste dag van Rosh Hasjana op Sjabbat valt, wordt het op de tweede dag van Rosh Hasjana gedaan. Wanneer het helemaal niet op Rosj Hasjana kan worden gedaan dan wordt het op de laatste dag van Soekot gedaan.

Het volgende wordt gezegd:
Wie, God, is er als U, die ongerechtigheid vergeeft en aan overtreding voorbijgaat voor de rest van Zijn volk, Zijn bezit. Hij houdt niet voor altijd vast aan Zijn woede omdat Hij graag genadig wil zijn. Moge Hij zich steeds weer over ons ontfermen, onze ongerechtigheden verdoezelen en al onze zonden in het diepste van de zee werpen (Mich 7,18:19). (En alle zonden van Uw volk, het Huis-Jisrael, wil die werpen op een plaats waar er niet meer aan gedacht wordt en er geen aandacht aan wordt geschonken en waar ze nooit meer bij iemand naar boven komen).
Bewijs Ja'akov trouw, Awraham de liefde, die U onze voorouders van oudsher onder ede beloofd hebt (Mich 7,20).




Rosh Hasjana: Joden vieren de schepping van Adam

De Joden vieren alleen Joodse feesten: Pesach, Sjawoeot, Jom Kippoer, Simchat Tora, Soekot, Chanoeka, Poeriem, Lag Ba'Omer, Tisha Be'Av, etc. Rosh Hasjana is eigenlijk een uitzondering. Het betreft de schepping van Adam en Eva die 2000 jaar vóór de eerste Jood Abraham en 2500 jaar vóór het ontstaan van het Joodse volk leefden. Toch is Rosh Hasjana, hoewel gericht op de hele mensheid, een typisch Joods feest.

Joden vooral op zichzelf en op God gericht

Het gaat de Jood om zijn relatie met God en zijn mede-Joden. Joden studeren, bidden en doen aan liefdadigheid als Joden. Joden worden Joods geboren en trouwen met Joden. Zij sterven als Joden en worden als Joden begraven. In tegenstelling tot vele andere religies zijn Joden niet geïnteresseerd in het bekeren van niet-Joden tot het Jodendom; sterker nog zij raden meestal niet-Joden af om tot het Jodendom toe te treden.

Waarom vieren de Joden dan toch Rosh Hasjana dat gericht is op de hele mensheid?

Het Jodendom heeft een universele boodschap dat voortvloeit uit de Noachidische geboden: civilisatie beschaving van de wereld

Fatsoen (Derech Erets) kwam vóór de Tora. Voordat de Joden de Tora ontvingen kregen Adam en Eva de fundamentele wetten van de beschaving nog vóór de Zondeval. Later gaf God deze wetten aan Noach ná de Zondvloed. De wetten worden de Zeven Noachidische geboden genoemd en zijn bestemd voor de gehele mensheid.

De Noachidische wetten vormen GEEN religie. Het is ook geen afgezwakte vorm van het Jodendom voor niet-Joden. Het heeft zelfs niets met het Jodendom van doen omdat het Jodendom toen nog niet eens bestond. De Noachidische geboden zijn Gods blauwdruk voor de beschaving van de wereld. Deze wetten zijn noodzakelijk om een rechtvaardige, morele en ethische samenleving op aarde te bouwen. Het gaat om basis wetten zoals: moord niet; steel niet; pleeg geen echtbreuk; eet geen vlees van een levend dier; creëer een rechtvaardige samenleving.

De belangrijkste Noachidische wet is het geloof in Eén God. Dat betekent dat alleen God bestaat en verder niets. Zonder God bestaat er dus ook geen moraliteit. Het gaat om het besef dat er een Hogere Macht is dan wijzelf. Een Macht die het leven heeft geschapen en die regels heeft opgelegd voor een humaan leven.

Kan er een humane wereld zijn zonder God?

Wanneer we het hebben over de beschaving kijken we al snel hoe de wereld zich heeft ontwikkeld. De wereld heeft zich in ruim 5700 jaar sinds de schepping van Adam en Eva aardig weten te ontwikkelen. Het heeft weliswaar heel wat oorlogen gekost maar vooral sinds de Industriële Revolutie is de mens er met sprongen op vooruit gegaan. Hoewel? Een grote Tsunami kan in een paar uur tijd heel wat wegvagen. De beschaving is dus heel kwetsbaar, vooral ook wanneer we kijken naar één van de grootste beschavingen in West-Europa zo'n honderd jaar geleden: Duitsland. Daar woonden de grootste filosofen, dichters, wetenschappers, componisten, etc. Maar ondanks deze grote beschaving was het juist het beschaafde Duitsland waar de grootste misdaad tegen de menselijkheid plaatsvond: de Holocaust.

De mens kan dus niet alleen op zichzelf vertrouwen. We hebben de hulp nodig van een Hogere Macht. En dat is wat de Joden op Rosh Hasjana herdenken. God schiep man en vrouw, God schonk hen het leven en God gaf de regels. God is de reden van ons bestaan. Zonder God is er niets.



Rosh Hasjana: Het vastbinden van Izaäk -Genesis 21:1-22:14

In Genesis 21 en 22 wordt verteld hoe Abraham en Sara op late leeftijd een zoon krijgen, Izaäk. Wanneer Izaäk 37 jaar oud is, stelt God Abraham op de proef door hem te verzoeken Izaäk als brandoffer te brengen op de berg Moria. Uiteindelijk wordt Abraham tegengehouden. God heeft gezien dat Abraham hem voldoende trouw is. In plaats van Izaäk brengt Abraham een ram als brandoffer.

Genesis 21:1-22:14

De Here bezocht Sara, zoals Hij gezegd had, en de Here deed aan Sara, zoals Hij gesproken had. En Sara werd zwanger, en zij baarde Abraham een zoon in zijn ouderdom, ter bestemder tijd, waarvan God tot hem gesproken had. En Abraham noemde de zoon, die hem geboren was, die Sara hem gebaard had, Izaäk...Toen zij te Beersheva het verbond gesloten hadden, gingen Abimelech en zijn legeroverste Pichol heen, en keerden naar het land der Filistijnen terug. En Abraham plantte te Beersheva een tamarisk, en riep daar de naam van de Here, de eeuwige God, aan. En Abraham vertoefde vele dagen als vreemdeling in het land der Filistijnen. Hierna gebeurde, het dat God Abraham op de proef stelde. Hij zei tot hem: Abraham, en deze zei: Hier ben ik. En Hij zei: Neem toch uw zoon, uw enige, die gij liefhebt, Izaäk, en ga naar het land Moria, en offer hem daar tot een brandoffer op een der bergen, die Ik u noemen zal...Toen sloeg Abraham zijn ogen op en daar zag hij een ram achter zich, met zijn horens verward in het struikgewas. En Abraham ging en nam de ram en offerde hem ten brandoffer in plaats van zijn zoon. En Abraham noemde de plaats: De Here zal er voorzien; waarom nog heden gezegd wordt: Op de berg des Heren zal er in voorzien worden.

De volledige tekst in het Hebreeuws luidt:

א וַיהוָה פָּקַד אֶת-שָׂרָה כַּאֲשֶׁר אָמָר וַיַּעַשׂ יְהוָה לְשָׂרָה כַּאֲשֶׁר דִּבֵּר. ב וַתַּהַר וַתֵּלֶד שָׂרָה לְאַבְרָהָם בֵּן לִזְקֻנָיו לַמּוֹעֵד אֲשֶׁר-דִּבֶּר אֹתוֹ אֱלֹהִים. ג וַיִּקְרָא אַבְרָהָם אֶת-שֶׁם-בְּנוֹ הַנּוֹלַד-לוֹ אֲשֶׁר-יָלְדָה-לּוֹ שָׂרָה יִצְחָק. ד וַיָּמָל אַבְרָהָם אֶת-יִצְחָק בְּנוֹ בֶּן-שְׁמֹנַת יָמִים כַּאֲשֶׁר צִוָּה אֹתוֹ אֱלֹהִים. ה וְאַבְרָהָם בֶּן-מְאַת שָׁנָה בְּהִוָּלֶד לוֹ אֵת יִצְחָק בְּנוֹ. ו וַתֹּאמֶר שָׂרָה צְחֹק עָשָׂה לִי אֱלֹהִים כָּל-הַשֹּׁמֵעַ יִצְחַק-לִי. ז וַתֹּאמֶר מִי מִלֵּל לְאַבְרָהָם הֵינִיקָה בָנִים שָׂרָה כִּי-יָלַדְתִּי בֵן לִזְקֻנָיו. ח וַיִּגְדַּל הַיֶּלֶד וַיִּגָּמַל וַיַּעַשׂ אַבְרָהָם מִשְׁתֶּה גָדוֹל בְּיוֹם הִגָּמֵל אֶת-יִצְחָק. ט וַתֵּרֶא שָׂרָה אֶת-בֶּן-הָגָר הַמִּצְרִית אֲשֶׁר-יָלְדָה לְאַבְרָהָם מְצַחֵק. י וַתֹּאמֶר לְאַבְרָהָם גָּרֵשׁ הָאָמָה הַזֹּאת וְאֶת-בְּנָהּ כִּי לֹא יִירַשׁ בֶּן-הָאָמָה הַזֹּאת עִם-בְּנִי עִם-יִצְחָק. יא וַיֵּרַע הַדָּבָר מְאֹד בְּעֵינֵי אַבְרָהָם עַל אוֹדֹת בְּנוֹ. יב וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים אֶל-אַבְרָהָם אַל-יֵרַע בְּעֵינֶיךָ עַל-הַנַּעַר וְעַל-אֲמָתֶךָ כֹּל אֲשֶׁר תֹּאמַר אֵלֶיךָ שָׂרָה שְׁמַע בְּקֹלָהּ כִּי בְיִצְחָק יִקָּרֵא לְךָ זָרַע. יג וְגַם אֶת-בֶּן-הָאָמָה לְגוֹי אֲשִׂימֶנּוּ כִּי זַרְעֲךָ הוּא. יד וַיַּשְׁכֵּם אַבְרָהָם בַּבֹּקֶר וַיִּקַּח-לֶחֶם וְחֵמַת מַיִם וַיִּתֵּן אֶל-הָגָר שָׂם עַל-שִׁכְמָהּ וְאֶת-הַיֶּלֶד וַיְשַׁלְּחֶהָ וַתֵּלֶךְ וַתֵּתַע בְּמִדְבַּר בְּאֵר שָׁבַע. טו וַיִּכְלוּ הַמַּיִם מִן-הַחֵמֶת וַתַּשְׁלֵךְ אֶת-הַיֶּלֶד תַּחַת אַחַד הַשִּׂיחִם. טז וַתֵּלֶךְ וַתֵּשֶׁב לָהּ מִנֶּגֶד הַרְחֵק כִּמְטַחֲוֵי קֶשֶׁת כִּי אָמְרָה אַל-אֶרְאֶה בְּמוֹת הַיָּלֶד וַתֵּשֶׁב מִנֶּגֶד וַתִּשָּׂא אֶת-קֹלָהּ וַתֵּבְךְּ. יז וַיִּשְׁמַע אֱלֹהִים אֶת-קוֹל הַנַּעַר וַיִּקְרָא מַלְאַךְ אֱלֹהִים אֶל-הָגָר מִן-הַשָּׁמַיִם וַיֹּאמֶר לָהּ מַה-לָּךְ הָגָר אַל-תִּירְאִי כִּי-שָׁמַע אֱלֹהִים אֶל-קוֹל הַנַּעַר בַּאֲשֶׁר הוּא-שָׁם. יח קוּמִי שְׂאִי אֶת-הַנַּעַר וְהַחֲזִיקִי אֶת-יָדֵךְ בּוֹ כִּי-לְגוֹי גָּדוֹל אֲשִׂימֶנּוּ. יט וַיִּפְקַח אֱלֹהִים אֶת-עֵינֶיהָ וַתֵּרֶא בְּאֵר מָיִם וַתֵּלֶךְ וַתְּמַלֵּא אֶת-הַחֵמֶת מַיִם וַתַּשְׁקְ אֶת-הַנָּעַר. כ וַיְהִי אֱלֹהִים אֶת-הַנַּעַר וַיִּגְדָּל וַיֵּשֶׁב בַּמִּדְבָּר וַיְהִי רֹבֶה קַשָּׁת. כא וַיֵּשֶׁב בְּמִדְבַּר פָּארָן וַתִּקַּח-לוֹ אִמּוֹ אִשָּׁה מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם. {פ}

כב וַיְהִי בָּעֵת הַהִוא וַיֹּאמֶר אֲבִימֶלֶךְ וּפִיכֹל שַׂר-צְבָאוֹ אֶל-אַבְרָהָם לֵאמֹר אֱלֹהִים עִמְּךָ בְּכֹל אֲשֶׁר-אַתָּה עֹשֶׂה. כג וְעַתָּה הִשָּׁבְעָה לִּי בֵאלֹהִים הֵנָּה אִם-תִּשְׁקֹר לִי וּלְנִינִי וּלְנֶכְדִּי כַּחֶסֶד אֲשֶׁר-עָשִׂיתִי עִמְּךָ תַּעֲשֶׂה עִמָּדִי וְעִם-הָאָרֶץ אֲשֶׁר-גַּרְתָּה בָּהּ. כד וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אָנֹכִי אִשָּׁבֵעַ. כה וְהוֹכִחַ אַבְרָהָם אֶת-אֲבִימֶלֶךְ עַל-אֹדוֹת בְּאֵר הַמַּיִם אֲשֶׁר גָּזְלוּ עַבְדֵי אֲבִימֶלֶךְ. כו וַיֹּאמֶר אֲבִימֶלֶךְ לֹא יָדַעְתִּי מִי עָשָׂה אֶת-הַדָּבָר הַזֶּה וְגַם-אַתָּה לֹא-הִגַּדְתָּ לִּי וְגַם אָנֹכִי לֹא שָׁמַעְתִּי בִּלְתִּי הַיּוֹם. כז וַיִּקַּח אַבְרָהָם צֹאן וּבָקָר וַיִּתֵּן לַאֲבִימֶלֶךְ וַיִּכְרְתוּ שְׁנֵיהֶם בְּרִית. כח וַיַּצֵּב אַבְרָהָם אֶת-שֶׁבַע כִּבְשֹׂת הַצֹּאן לְבַדְּהֶן. כט וַיֹּאמֶר אֲבִימֶלֶךְ אֶל-אַבְרָהָם מָה הֵנָּה שֶׁבַע כְּבָשֹׂת הָאֵלֶּה אֲשֶׁר הִצַּבְתָּ לְבַדָּנָה. ל וַיֹּאמֶר כִּי אֶת-שֶׁבַע כְּבָשֹׂת תִּקַּח מִיָּדִי בַּעֲבוּר תִּהְיֶה-לִּי לְעֵדָה כִּי חָפַרְתִּי אֶת-הַבְּאֵר הַזֹּאת. לא עַל-כֵּן קָרָא לַמָּקוֹם הַהוּא בְּאֵר שָׁבַע כִּי שָׁם נִשְׁבְּעוּ שְׁנֵיהֶם. לב וַיִּכְרְתוּ בְרִית בִּבְאֵר שָׁבַע וַיָּקָם אֲבִימֶלֶךְ וּפִיכֹל שַׂר-צְבָאוֹ וַיָּשֻׁבוּ אֶל-אֶרֶץ פְּלִשְׁתִּים. לג וַיִּטַּע אֶשֶׁל בִּבְאֵר שָׁבַע וַיִּקְרָא-שָׁם בְּשֵׁם יְהוָה אֵל עוֹלָם. לד וַיָּגָר אַבְרָהָם בְּאֶרֶץ פְּלִשְׁתִּים יָמִים רַבִּים.

א וַיְהִי אַחַר הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה וְהָאֱלֹהִים נִסָּה אֶת-אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר אֵלָיו אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר הִנֵּנִי. ב וַיֹּאמֶר קַח-נָא אֶת-בִּנְךָ אֶת-יְחִידְךָ אֲשֶׁר-אָהַבְתָּ אֶת-יִצְחָק וְלֶךְ-לְךָ אֶל-אֶרֶץ הַמֹּרִיָּה וְהַעֲלֵהוּ שָׁם לְעֹלָה עַל אַחַד הֶהָרִים אֲשֶׁר אֹמַר אֵלֶיךָ. ג וַיַּשְׁכֵּם אַבְרָהָם בַּבֹּקֶר וַיַּחֲבֹשׁ אֶת-חֲמֹרוֹ וַיִּקַּח אֶת-שְׁנֵי נְעָרָיו אִתּוֹ וְאֵת יִצְחָק בְּנוֹ וַיְבַקַּע עֲצֵי עֹלָה וַיָּקָם וַיֵּלֶךְ אֶל-הַמָּקוֹם אֲשֶׁר-אָמַר-לוֹ הָאֱלֹהִים. ד בַּיּוֹם הַשְּׁלִישִׁי וַיִּשָּׂא אַבְרָהָם אֶת-עֵינָיו וַיַּרְא אֶת-הַמָּקוֹם מֵרָחֹק. ה וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אֶל-נְעָרָיו שְׁבוּ-לָכֶם פֹּה עִם-הַחֲמוֹר וַאֲנִי וְהַנַּעַר נֵלְכָה עַד-כֹּה וְנִשְׁתַּחֲוֶה וְנָשׁוּבָה אֲלֵיכֶם. ו וַיִּקַּח אַבְרָהָם אֶת-עֲצֵי הָעֹלָה וַיָּשֶׂם עַל-יִצְחָק בְּנוֹ וַיִּקַּח בְּיָדוֹ אֶת-הָאֵשׁ וְאֶת-הַמַּאֲכֶלֶת וַיֵּלְכוּ שְׁנֵיהֶם יַחְדָּו. ז וַיֹּאמֶר יִצְחָק אֶל-אַבְרָהָם אָבִיו וַיֹּאמֶר אָבִי וַיֹּאמֶר הִנֶּנִּי בְנִי וַיֹּאמֶר הִנֵּה הָאֵשׁ וְהָעֵצִים וְאַיֵּה הַשֶּׂה לְעֹלָה. ח וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אֱלֹהִים יִרְאֶה-לּוֹ הַשֶּׂה לְעֹלָה בְּנִי וַיֵּלְכוּ שְׁנֵיהֶם יַחְדָּו. ט וַיָּבֹאוּ אֶל-הַמָּקוֹם אֲשֶׁר אָמַר-לוֹ הָאֱלֹהִים וַיִּבֶן שָׁם אַבְרָהָם אֶת-הַמִּזְבֵּחַ וַיַּעֲרֹךְ אֶת-הָעֵצִים וַיַּעֲקֹד אֶת-יִצְחָק בְּנוֹ וַיָּשֶׂם אֹתוֹ עַל-הַמִּזְבֵּחַ מִמַּעַל לָעֵצִים. י וַיִּשְׁלַח אַבְרָהָם אֶת-יָדוֹ וַיִּקַּח אֶת-הַמַּאֲכֶלֶת לִשְׁחֹט אֶת-בְּנוֹ. יא וַיִּקְרָא אֵלָיו מַלְאַךְ יְהוָה מִן-הַשָּׁמַיִם וַיֹּאמֶר אַבְרָהָם אַבְרָהָם וַיֹּאמֶר הִנֵּנִי. יב וַיֹּאמֶר אַל-תִּשְׁלַח יָדְךָ אֶל-הַנַּעַר וְאַל-תַּעַשׂ לוֹ מְאוּמָה כִּי עַתָּה יָדַעְתִּי כִּי-יְרֵא אֱלֹהִים אַתָּה וְלֹא חָשַׂכְתָּ אֶת-בִּנְךָ אֶת-יְחִידְךָ מִמֶּנִּי. יג וַיִּשָּׂא אַבְרָהָם אֶת-עֵינָיו וַיַּרְא וְהִנֵּה-אַיִל אַחַר נֶאֱחַז בַּסְּבַךְ בְּקַרְנָיו וַיֵּלֶךְ אַבְרָהָם וַיִּקַּח אֶת-הָאַיִל וַיַּעֲלֵהוּ לְעֹלָה תַּחַת בְּנוֹ. יד וַיִּקְרָא אַבְרָהָם שֵׁם-הַמָּקוֹם הַהוּא יְהוָה יִרְאֶה אֲשֶׁר יֵאָמֵר הַיּוֹם בְּהַר יְהוָה יֵרָאֶה.

(Genesis 21:1)

God herinnerde Sarah

Herinnering, koningschap en shofarot
"Herinnering" is één van de drie hoofdthema's van Rosh Hasjana (de andere zijn "Koningschap" en "Shofarot"). Want het is de dag waarop "de herinnering van al het bestaan voor U komt."

(Genesis 21:6)

En Sara zei: God heeft gemaakt, dat ik lach: ieder die het hoort, zal om mijnentwil lachen

Kroning
Het concept van Rosh Hasjana als de dag van Gods "kroning" als koning van het paradijs verklaart een verwarrend paradox in de aard van de dag. Aan de ene kant, Rosh Hasjana is wanneer we voor de Grote Koning staan en trillend het juk van Zijn soevereiniteit accepteren. Aan de andere kant, is het een feest (jom tov). In Nehemia 8:10 staat: "Deze dag is de Here, uw God, heilig; bedrijft geen rouw en weent niet."

Maar zo is de aard van een kroning: het is een gebeurtenis dat trilling en vreugde, ontzag en viering combineert. Want ware koningschap ontleent zich aan vrijwillige onderwerping van een volk aan hun soevereiniteit.

(Genesis 21:12)

In alles wat Sara tot u zegt, moet gij naar haar luisteren

profetie Sara
Dit leert ons dat Sara superieur was in profetie ten op zichten van Abraham.

(Genesis 21:17)

En God hoorde de stem van de jongen

eigen gebed
Dit leert ons dat een gebed van een persoon voor zichzelf verkiesbaar is boven gebeden van anderen voor hem en eerder wordt geaccepteerd (Want hoewel het vers meldt dat Hagar weent, vertelt het ons de God het geschreeuw van Ismaël hoorde).

(Genesis 21:17)

Want God heeft naar de stem van de jongen gehoord, daar waar hij is

beoordeling
De engelen kwamen haastig om hem aan te klagen en riepen uit: "Meester van het Universum! Zou U een bron brengen naar iemand die later Uw kinderen met dorst ombrengen?" "Hoe is hij nu?" vroeg God. "Rechtvaardig", zeiden de engelen. God zei: "Ik beoordeel een mens alleen op het moment zoals hij is."

(Genesis 21:21)

En zijn moeder nam voor hem een vrouw uit het land Egypte

vrouw uit Egypte
Rabbi Jitschak zei: Gooi een stok in de lucht en het zal op de grond terugvallen. Er staat geschreven "En zij had een Egyptische slavin, wier naam Hagar was"; daarom nam zijn moeder voor hem een vrouw uit het land Egypte.

(Genesis 21:33)

En Abraham plantte te Beersheva een tamarisk, en riep daar de naam van de Here, de eeuwige God, aan

gastvrijheid
Wanneer de gasten van Abraham hem wenste te zegenen voor zijn gastvrijheid, zou hij tegen hen zeggen: "Is het voedsel dat jullie gegeten hebben door mij verschaft? Je moet Hem danken, prijzen en zegenen die de wereld geschapen heeft!"

schepselen van God
Wanneer Abraham naar zijn gasten keek, zag hij geen heidenen en afgodendienaars; hij zag schepselen van God, mannen en vrouwen geschapen naar het Goddelijk beeld die een potentie hadden hun Schepper te erkennen en Zijn wil te dienen. Een vriendelijk woord en een helpende hand zal deze innerlijke potentie aan het licht brengen. Soms is meer 'druk' nodig.

(Genesis 22:1)

Hierna gebeurde het, dat God Abraham op de proef stelde

God test de rechtvaardige
God test niet de goddeloze, maar de rechtvaardige. Net zoals een pottenbakker alleen de goede vaten test en niet de slechte. Alleen de goede vaten zullen niet breken zelfs met vele slagen.

controverse
Izaäk en Ismaël hadden een controverse. Ismaël zei tegen Izaäk: "God houdt meer van mij dan van jou, want ik werd besneden op mijn dertiende, maar jij werd besneden als een baby en kon niet weigeren". Izaäk antwoordde terug: "Jij gaf slechts drie druppels bloed aan God. Ik ben nu 37, en als God gevraagd had mij op te offeren, zou ik niet weigeren." Toen zei de Heilige: "Dit is het moment!"

Joods zijn
Joods zijn is een staat van wezen. Dit is de diepere betekenis van het debat tussen Ismaël en Izaäk. Een Joodse baby is onbewust van de besnijdenis. Dit is precies wat besnijdenis betekent: de relatie met God is niet wat een Jood denkt, voelt of doet, maar is zijn Jood-zijn.

(Genesis 22:3)

En hij zadelde zijn ezel

ezel van de Masjiach
Dit is dezelfde ezel waarmee Mozes naar Egypte reed (Exodus 4:20); en dit is dezelfde ezel waarmee de Masjiach zal arriveren (Zacharia 9:9)

(Genesis 22:9)

En hij bond zijn zoon Izaäk vast

vastbinden
Kan men iemand van 37 jaar vastbinden zonder zijn instemming? Maar toen Abraham zijn zoon Izaäk ging offeren, zei Izaäk tegen hem: Vader, ik ben een jonge man en ik ben bang dat mijn lichaam zal trillen uit angst voor het mes en ik je verdriet zal doen, waardoor het offer zal mislukken; bindt me daarom vast.

(Genesis 22:14)

En Abraham noemde de plaats Adonai-Yireh

Jeruzalem
Sem (de zoon van Noach) noemde het Salem, want er staat geschreven: En Melchizedek, de koning van Salem (Genesis 14:18). De Heilige zei: Als Ik het Yireh noem zoals Abraham deed, dan zal Sem, een rechtvaardige man, het berouwen; terwijl als Ik het Salem noem zoals Sem deed, dan zal Abraham, een rechtvaardige man, het berouwen. Daarom noem ik het Jeruzalem, dat beide namen Yireh en Salem bevat.

Lees verder

© 2007 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse (Hebreeuwse) termen: Joodse feestdagenHet Jodendom kent zijn eigen Hebreeuwse termen voor verschillende religieuze handelingen. In dit artikel aandacht voor H…
Feest- en gedenkdagen in 2010Feest- en gedenkdagen in 2010Natuurlijk staan veel feest- en gedenkdagen ieder jaar weer vast. Toch is het handig om vooraf een agenda te hebben waar…
Jodendom: Joodse maand Elloel/Eloel/Elul: zelfreflectieDe laatste maand van de Joodse (Hebreeuwse) kalender is de belangrijkste maand van het jaar. De maand heet Elloel (Eloel…
Joodse kalender 5778 (2017-2018) - vanaf Tisjri tot ElloelJoodse kalender 5778 (2017-2018) - vanaf Tisjri tot ElloelDe Joodse kalender van het Joodse jaar 5778 (2017-2018) met een overzicht van de Joodse maanden overzichtelijk gekoppeld…
Vergiffenis vragen voordat het Jom Kippoer isJom Kippoer is de Grote Verzoendag voor de Joden. Wie iets goed te maken heeft moet dat voor deze speciale dag doen. En…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kg / Openclipart
  • Wegwijs in het jodendom - Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap
  • Chabad

Reageer op het artikel "Joodse feestdagen: Rosh Hasjana (Joods nieuwjaar)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 05-06-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Feestdagen
Special: Joodse feestdagen/Shabbat
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!