InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Historische geografie Israël: het Brits Mandaat in Palestina

Historische geografie Israël: het Brits Mandaat in Palestina

Na de Eerste Wereldoorlog viel het Ottomaanse Rijk uiteen. De Arabische gebieden werden verdeeld onder Frankrijk en Groot-Brittannië en georganiseerd als mandaten van de Volkerenbond. Palestina kwam in handen van Groot-Brittannië. De Joden werd een Nationaal Tehuis beloofd. Trans-Jordanië werd buiten beschouwing gelaten. Dit gebied werd toegewezen aan Koning Abdoellah. Joden die vroeger in Bijbelse tijden vooral in het heuvellandschap woonden, vestigden zich nu in de kustregio's. De belangrijkste taak voor het Britse Mandaat was het instellen van een civiel bestuur en de aanleg van een goede infrastructuur voor verdere economische ontwikkeling.

Het op orde brengen van de economie

Langzaam kregen de Britten Palestina onder controle. Er werden een centraal en districtsbesturen opgericht. Deze legden de basis voor gemeentelijke autonomie. Ook organiseerden de Britten gezondheids- en onderwijsdiensten om aan de noden van de (Arabische) bevolking tegemoet te komen. Er kwamen ook vrijwilligersorganisaties.

Ondertussen werd het land in kaart gebracht dat de basis vormde van registratie van landeigendom en de legale transfer van grond. Maar het belangrijkste voor de economie was de ontwikkeling van transport. Er lag al sinds 1892 een spoorwegverbinding tussen Jaffa en Jeruzalem (voor christelijke pelgrims) en tussen Haifa en het Meer van Galilea (verbonden met Hedjas spoorweg naar Medina en Mekka die uiteindelijk nooit tot stand kwam). Voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog werden ook wat kleinere spoorlijnen aangelegd. De belangrijkste spoorweg die de Britten aanlegden was tussen Haifa en Gaza dat verder liep door de Sinaï Woestijn naar Kantara (Egypte). Belangrijker nog was de aanleg van wegen, ook bedoeld voor christelijke pelgrims: van Haifa naar Nazareth en Tiberias; van Jaffa naar Jeruzalem en Jericho; van Afoela via Nabloes naar Jeruzalem en Hebron.

In Haifa werd een diepzeehaven gebouwd. Haifa moest de poort vormen naar het zuidwesten van Azië. Er werd een spoorweg gepland tussen Haifa en Bagdad. Ook kwam er een oliepijplijn tussen Haifa en Bagdad (1936). In 1939 startte de productie. Daarnaast werden de havens van Akko en Jaffa gerenoveerd. In Tel Aviv kwam een nieuwe haven.

Joodse immigratie belangrijk voor de ontwikkeling van de economie van Palestina

Het Britse Mandaat nam geen directe actie voor economische ontwikkeling. Deze werd gepusht door Joodse immigranten die vóór de Eerste Wereldoorlog 34 nederzettingen hadden opgericht. Toch waren deze in een grote crisis terechtgekomen. Bovendien vestigden meer Joden zich in steden zoals Jeruzalem en Akko. Ook werd de stad Tel Aviv gesticht.

In 1914 woonden 85.000 Joden in Palestina. Dit aantal zakte na de oorlog tot 56.000 vanwege uitputting en sterfte. Tussen 1918 en 1947 groeide de Joodse bevolking in Palestina van 56.000 tot 630.000. Tijdens het Britse Mandaat werden 222 agrarische nederzettingen opgericht. Er werd land van de Arabieren gekocht. De meeste agrarische nederzettingen werden in de kuststreek en de valleien opgericht. Joden dempten hier moerassen en maakten de rode zandgronden vruchtbaar.

Hoewel de meeste aandacht uitging naar landbouw leefde slechts 22% van de Joden in agrarische nederzettingen en werkte slechts 16% in de landbouw. De rest van de Joodse bevolking woonde in steden. De groei van vooral Tel Aviv was spectaculair. Vanaf 1920 tot en met 1947 groeide de bevolking tot 220.000. De stadsbevolking hield zich bezig met handel, diensten, ambachten en vanaf 1940 met industrie. De steden vormden ook markten voor agrarische producten.

Omdat de infrastructuur van het Britse bestuur ontoereikend was ontwikkelden de Joden hun eigen infrastructuur: onderwijs, gezondheidszorg, grondbewerking en bebossing door het Joods Nationaal Fonds, vakbond (Histadroet), kibboets en moshav, etc. De Joodse quasi overheid vulde de tekorten op, maar kwam hierbij ook vaak in aanvaring met het Britse Mandaat.

Arabische bevolking reageerde traag op de sociale veranderingen in Palestina

Hoewel de Britten zich vooral richtten op de Arabische bevolking reageerde deze traag op de sociale verandering. Geleidelijk vond commercialisatie van de landbouw plaats. Arabische boeren konden hun landbouwproducten afzetten in de Joodse en Arabische steden. Arabische dorpen in de kustvlakte hielden zich bezig met citrusteelt. Geld voor irrigatie werd verkregen door het verkopen van grond aan Joden. In 1939 bebouwden de Arabieren 300.000 dunams grond voor citrusteelt. De reden dat de landbouw zich in de Arabische sector langzaam ontwikkelde was het feit dat ze geen coöperatie kenden. Ook speelde landeigendom, huur en rente van leningen een negatieve rol.

Wat de bevolkingssamenstelling betreft kan gemeld worden dat veel moslims op het platteland woonden (70% in 1944), christelijke Arabieren (20%) en Druzen (100%). De groei van de Arabische bevolking vond vooral in de kuststreek plaats en in Arabische steden die banden onderhielden met de Joodse economie. De natuurlijke groei van de Arabische bevolking behoorde tot de hoogste ter wereld: het geboortecijfer was hoog en het sterftecijfer daalde. Ook kwamen Arabieren uit andere Arabische landen naar Palestina toe vanwege de economie. In 1947 bedroeg de Arabische bevolking 1,3 miljoen.

Conflict Joden-Arabieren/Tweede Wereldoorlog/Onafhankelijkheidsoorlog

Arabische weerstand tegen de Joodse immigratie nam toe. En dit gebeurde juist in een periode waarbij Joden in Europa vervolgd werden. Het Arabische geweld vond georganiseerd plaats (1921 en 1929) en in de vorm van terreur (periode 1936-1939). Het Arabische geweld resulteerde in een 'White Paper' waarin stond dat de Joodse immigratie zeer beperkt zou worden en dat Joodse nederzettingen alleen in de vlakten en valleien gebouwd mochten worden. De Joden wilden niet tegen de Britten vechten vanwege de strijd van het Britse leger tegen Nazi-Duitsland. Maar later veranderde dat toen berichten over de vernietigingskampen bekend werden en Joden probeerden naar Palestina te vluchten. Joodse organisaties als Irgoen en de Stern-groep gingen tegen de Britten vechten. Na de oorlog werd in 1947 besloten om Palestina te verdelen in een Joodse en Arabische staat. De Joden steunden het VN-verdelingsplan maar de Arabieren niet. Uiteindelijk leidde dit tot een oorlog tussen de nieuwe Joodse staat en Arabische landen. In 1949 kwam het tot een wapenstilstand.

Lees verder

© 2013 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Palestijnen/Arabieren & Britten medeschuldig aan Holocaustmijn kijk opPalestijnen/Arabieren & Britten medeschuldig aan HolocaustVeel mensen beweren dat de Palestijnen de prijs moesten betalen van de Holocaust. Zou er in Europa geen Joden zijn vervo…
Geografie Israël: stedelijke planning vóór 1948Geografie Israël: stedelijke planning vóór 1948In deze geografische studie willen we kijken naar de stedelijke planning in het Land Israël c.q. Palestina vóór 1948. Ge…
Israëlische elite eenheden: verzet tegen Britten (1946-1948)Israëlische elite eenheden: verzet tegen Britten (1946-1948)Gedurende de jaren 1946-1948 strijden drie joodse verzetsgroepen tegen het Britse Mandaat en de Arabieren in Palestina.…
Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948De Zionisten hadden gedurende de periode 1880-1948 weinig belangstelling voor de oprichting van steden in Palestina. Het…
Grenzen van Israël: Vanaf de Romeinen tot modern IsraëlVanaf de Romeinen tot aan de moderne staat Israël zijn er verschillende grenzen en districten geweest van het Land Israë…
Bronnen en referenties
  • Israel: a regional geography - Yehuda Karmon

Reageer op het artikel "Historische geografie Israël: het Brits Mandaat in Palestina"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 29-10-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!