InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Bronnen van de Bijbel: een overzicht

Bronnen van de Bijbel: een overzicht

Bronnen van de Bijbel: een overzicht Zowel het Nieuwe als Oude Testament behoren tot de meest verkochte en herdrukte boeken van de wereldgeschiedenis. Uiteraard gaat het niet om één enkel boek dat door één schrijver en als één werk naar een uitgever werd gebracht en vervolgens gepubliceerd is. Beide delen van de Bijbel steunen op een eeuwen oude literaire traditie en maken veelvuldig gebruik van bronnen die niet allemaal zijn opgenomen in de huidige officiële versies van de bijbel. Hieronder maken we een zo goed mogelijke balans op van die tot nu toe gekende bronnen.

Indeling


Allereerst een verontschuldiging voor de opmaak van dit artikel, maar gezien het onderwerp kan moeilijk anders dan voornamelijk van een "lijstvorm" gebruik gemaakt worden om het overzichtelijk te houden. De inhoud van het Nieuwe Testament is duidelijk genoeg. Wat betreft het Oude Testament zijn er echter verschillen tussen het Joodse Oude Testament en het christelijke. De Joodse traditie neemt bepaalde teksten, die weliswaar gekend zijn, niet op in de canon, waar de christelijke dat wel doet. Voorts zijn er nog verschillen tussen de katholieke en protestantse canon. Zo telt de katholieke versie 46 boeken, waar de protestantse zich strikter aan de Joodse Tenach houdt en slechts 39 boeken aanvaardt.

Het Nieuwe Testament

De canon (d.w.z. de door de kerk geaccepteerde delen) van het Nieuwe Testament bestaat momenteel uit volgende delen. Tussen haakjes wordt de schrijver, vermoedelijke schrijver of diens secretaris of "woordvoerder" genoemd.
  • Het evangelie volgens Matteüs
  • Het evangelie volgens Marcus
  • Het evangelie volgens Lucas
  • Het evangelie volgens Johannes
  • De Handelingen der Apostelen (vermoedelijk geschreven door Lucas)

Brieven

  • Brief aan de christenen van Rome (Paulus)
  • Eerste brief aan de christenen van Korinthië (Paulus)
  • Tweede brief aan de christenen van Korinthië (Paulus)
  • Brief aan de Galaten (Paulus)
  • De brief aan de christenen van Efeze (Paulus)
  • De brief aan de christenen van Filippi (Paulus
  • De brief aan de christenen van Kolosse (Paulus)
  • Eerste brief aan de christenen van Tessalonica (Paulus)
  • Tweede brief aan de christenen van Tessalonica (Paulus)
  • Eerste brief aan Timòteüs (Paulus)
  • Tweede brief aan Timòteüs (Paulus)
  • De brief aan Titus (Paulus)
  • De brief aan Filémon (Paulus)
  • De brief aan de Hebreeën (Paulus)
  • De brief van Jakobus (Jakobus, mogelijk de broer van Jezus, maar is omstreden)
  • Eerste brief van Petrus (apostel Petrus, maar mogelijk ook een zekere Silvanus)
  • Tweede brief van Petrus (slechts aan Petrus toegeschreven en hooogstwaarschijnlijk niet de eigenlijke auteur)
  • De eerste brief van Johannes (de apostel Johannes)
  • De tweede brief van Johannes (idem)
  • De derde brief van Johannes (idem)
  • De brief van Judas (Judas, de broer van Jezus, niet de apostel Judas Iscariot)

De Openbaring van Johannes (eigenlijk "aan Johannes", eveneens door de apostel geschreven)
Tenslotte neemt de Katholieke Bijbelstichting nog enkel psalmen op in haar uitgave van het Nieuwe Testament, maar omdat deze al in eerdere werken zijn opgenomen, vermelden we ze niet in bovenstaande lijst.

Het Oude Testament

  • De Pentateuch: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium
  • De "geschiedenis" 1: Jozua, Richteren, Ruth, 1 Samuel, 2 Samuel, 1 koningen, 2 Koningen
  • De "geschiedenis" 2: 1 Kronieken, 2 Kronieken, Ezra, Nehemia, Esther
  • Poëzie en wijsheid: Job, Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied
  • "Grote" profeten: Jesajah, Jeremiah, Klaagliederen, Ezechiël, Daniël
  • "Kleine" profeten: Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jonah, Micha, Nahum, Habakuk, Sefania, Haggai, Zachariah, Maleachi
  • Deuterocanonieke boeken (niet aanvaard door de protestantse canon)
  • Tobith, Judith, Esther-toevoegingen, 1 en 2 Makkabeeën, Wijsheid van Salomo, Wijsheid van Jezus Sirach, Baruch, Brief van Jeremiah, toevoegingen aan Daniël

De term "kleine" profeten slaat enkel op het tekstvolume dat deze boeken in beslag nemen en niet noodzakelijk op het belang dat aan hun inhoud wordt gehecht.

De Nag Hammadi bibliotheek

Deze verzameling teksten bevat 52 geschriften, die vermoedelijk rond 365 AD uit het Pachomius-klooster van Tabannisi werden gesmokkeld en vervolgens begraven. Over het hoe en waarom wijden we hier niet uit. Feit is echter dat de teksten begraven werden om te ontsnappen aan de kerkelijke censuur die op het eind van de vierde eeuw reeds volop heerste. De Nag Hammadi bibliotheek bevat logischerwijs apocriefe (verborgen) bronnen, die niet door leken, of zelfs geestelijken mochten gelezen worden.
Sommige van de teksten zijn ondertussen redelijk gekend, andere niet.

Gebed van de Apostel PaulusAsclepius (21-29)
Evangelie der WaarheidGeheime boek van Johannes (2)
Geheime boek van Johannes (1)Oorsprong van de wereld
Evangelie volgens FilippusHet Wezen van de Machten
Wijsheid van Jezus ChristusHeilig boek van de Grote Onzichtbare Geest
Openbaring van PaulusEugnostus/Wijsheid van Jezus Christus
Openbaring van Jakobus 2Drievoudige Verhandeling
Tweede Verhandeling van de Grote SethOpenbaring van Adam
Lessen van SylvanusAllogenes
Getuigenis der WaarheidMarsanes
Valentiniaanse VerhandelingMelchizedek
Handeling van PetrusZostrianus
Geheime boek van JakobusHypsiphrone
Verhandeling over de OpstandingOmschrijving van Sem
Evangelie van ThomasDrievormige Eerste Gedachte
Boek van Thomas de KampvechterDrie Stèles van Seth
Gesprek met de VerlosserDonder: Volmaakt Bewustzijn
Openbaring van Jakobus 1Begrip van Norea
Handelingen van Petrus en de Twaalf ApostelenVerhandeling over de Ziel
Openbaring van PetrusAuthentieke Leer
Brief van Petrus aan FilippusBegrip van onze Grote Kracht
Vertolking van de GnosisSpreuken van Sextus
Evangelie volgens Maria MagdalenaPlato: de Staat
DankgebedFragmenten (drie)
Verhandeling over de 8e en 9e Hemelsfeer

De Dode Zee Rollen

In welke mate alle gevonden teksten tot nu toe vertaald en gepubliceerd zijn is onzeker, en de vraag stellen is al een standpunt dat zijn voor- en tegenstanders heeft. Ook brengen verdere opgravingen misschien nog meer teksten aan het licht; maar dat geldt natuurlijk altijd en overal, ook voor niet-bijbel gerelateerde onderwerpen. Verschillende van de vondsten in en om Khirbet Qumran zijn op zich geen religieuze teksten en zijn dus geen directe bijbelbronnen, maar ze verschaffen ons wel informatie over de leefwereld en tijd waarin onze bijbel tot stand kwam. Daarom laten we ze in de opsomming niet achterwege.

Grot 1

  • De 'rol van de regels'
  • Regel van de Gemeenschap
  • Regel van de Gemeente
  • Regel van de Zegenspreuken
  • Rol van de Oorlog
  • Rol van de Lofprijzingen
  • Bijbelse commentaren
  • Genesis Apocryphon
  • Jubileeën

Grot 2

  • Het Nieuwe Jeruzalem

Grot 3

  • De Koperen Rol

Grot 4

  • Commentaar op Genesis
  • Targoems van Leviticus en Job
  • De Herbewerkte Pentateuch
  • Apocryphon van Jozuah
  • Tobith
  • Henoch
  • Florilegium
  • Testimonia
  • Ordinantiën
  • Kalenderteksten
  • Halachische Brief
  • Wijsheidsteksten
  • Poëzie, psalmen en gebeden
  • Liederen van het Sabbatsoffer
  • Fragmenten van het Damascusgeschrift
  • Documentaire teksten

Grotten 5 tot 10

  • Overblijfselen van 25 tot 50 rollen waaronder delen van Deuteronomium, Koningen, een tekst met vervloekingen e.a.
  • Fragmenten van Griekstalige teksten van Exodus, de brief van Jeremiah, 1 Henoch.

Grot 11

  • Bevat 21 teksten (die trouwens grotendeels aan Nederlandse wetenschappers werden toegewezen), waaronder de beroemdste een exemplaar van de Tempelrol is. Andere teksten: Psalmenrol, Leviticus, 4 andere psalmen en een apocriefe psalm, een targoem van Job, fragmenten van het 'Nieuwe Jeruzalem'-manuscript.

Afsluitende opmerking

Dit artikel poogt een zo volledig mogelijk overzicht te geven, maar is natuurlijk zelf afhankelijk van de beschikbare informatie (en de kennis van of toegang tot - [nvda]). Bronnen uit o.a. Mishnach en Midrash werden omwille van hun jongere leeftijd en "irrelevantie" voor de huidige samenstelling van de christelijke bijbel niet opgenomen. Een andere bron die niet met honderd procent zekerheid kon teruggevonden worden is de Pistis Sophia, een gnostische tekst waar in ieder geval wel veelvuldig naar verwezen wordt in veel Nag Hammadai werken. Wie weet heeft van andere bronnen mag die uiteraard altijd meedelen. Indien ze geverifieerd kunnen worden zullen ze dan zeker opgenomen worden in dit overzicht. Bij het opstellen ervan werd zowiezo rekening gehouden met de steeds snellere opeenvolging van nieuwe ontdekkingen, vermits er een grote, vernieuwde belangstelling bestaat binnen de academische wereld en daarbuiten.

Lees verder

© 2013 - 2019 Ces1, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het Nieuwe Testament (Christendom)Het Nieuwe Testament is van groot belang binnen het Christendom. Het vormt het tweede deel van de Christelijke Bijbel en…
De Bijbel (Christendom)De Bijbel. Het is een van de oudste en meest verkochte boeken ooit. Mensen weten echter nog veel niet over de Bijbel. Ho…
De vier evangelisten: Matteüs, Marcus, Lucas en JohannesDe vier evangelisten: Matteüs, Marcus, Lucas en JohannesIn het Nieuwe Testament van de Bijbel wordt het verhaal van Jezus verteld. Vier evangelisten beschrijven het leven van J…
Het leven van Maria MagdalenaMaria Magdalena nam een bijzondere plaats in in het leven van Jezus Christus. Als zijn meest geliefde leerling, staat Ma…
Wat zegt de Bijbel over lijden en troostWat zegt de Bijbel over lijden en troostLijden en troost zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Mensen kunnen lijden door bijvoorbeeld een sterfgeval of een e…
Bronnen en referenties
  • "Bijbelboek", Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bijbelboek
  • "Het Nieuwe Testament", Willibrord vertaling, Katholieke Bijbelstichting Boxtel, 13e druk, 1984
  • "Het Oude Testament, deel 1: Genesis-Deuteronomium", Katholieke Bijbelstichting Boxtel, uitg. Desclée-De Brouwer, 1966
  • Philip R.Davies, George J. Brooke, Phillip R. Callaway, "De wereld van de Dode Zee rollen", (vert), Fontaine Uitgevers bv Abcoude, 2003
  • Jacob Slavenburg, Willem Glaudemans, "Nag Hammadi geschriften" I en II, Ankh-Hermes Deventer, 2de druk, 1995 (uitgave in 2 boeken)

Reageer op het artikel "Bronnen van de Bijbel: een overzicht"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Ces1
Laatste update: 11-12-2013
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Alfa en omega
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!