InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > De bibliotheek van Ulrum (1938 - 2011)

De bibliotheek van Ulrum (1938 - 2011)

In 1938 kwam er een bibliotheek in Ulrum. Per 1 januari 2011 sloot zij voor goed de deuren. Daarmee was aan ruim 70 jaar-bibliotheek-geschiedenis een eind gekomen. In die jaren vond men onderdak in verschillende panden in het dorp. Wat constant bleef, was een groep enthousiaste vrijwilligers die de zaak draaiende hield. Sinds 1 januari 2011 zijn de Ulrumers voor de bibliotheekvoorziening aangewezen op het buurdorp Leens.

De beginjaren

Mevrouw A.A. Harteveld-Roodzant, echtgenote van burgemeester Harteveld van Ulrum, nam het initiatief tot het realiseren van een bibliotheek in Ulrum. Samen met mevrouw M. Huizenga-Jagt als naaste medewerkster en Jannie Tent als hulp slaagde zij er in 1938 in deze van de grond te krijgen. Andere dames kwamen in de loop der jaren de gelederen versterken.

Eerst was de bibliotheek gevestigd in de Openbare Lagere School. Toen in de oorlogsjaren moeilijkheden rezen over het stoken van de schoolkachel, werd de bibliotheek ondergebracht in de gemeentewerkplaats. Na de oorlog konden de dames naar de school terugkeren.

1946-1981

In 1946 verscheen een catalogus van de “Openbare Leesinrichting Ulrum”. De commissie die de catalogus samenstelde werd gevormd door M. Huizenga-Jagt, J. Tent, K. Dijkstra-de Boer, J. Huizinga en J. Bakker jr. In haar voorwoord deelt de commissie mee:
“De boeken, die bij gebrek aan kaftpapier in zeer gehavende staat verkeerden, zijn zo goed mogelijk opgeknapt en ook zijn een aantal nieuwe boeken aangeschaft. Alle boeken zijn opnieuw genummerd volgens bijgaande Catalogus; een afdeling voor Ouderen en een voor de Jeugd, in het bijzonder voor de Oudere Jeugd."
Wij vestigen Uw aandacht op het volgende:
  1. Zonder boekomslag (U kunt er een maken van een stuk pakpapier) wordt geen boek uitgeleend. U lette hierop goed, om teleurstelling te voorkomen.
  2. In verband met de zeer beperkte ruimte op de plaats van uitreiking en om onnodig wachten te voorkomen, verzoeken wij U beleefd, thuis een lijst van boeken te maken, die U graag wilt lezen. Op deze lijst vermelden, nummer leeskaart en afdeling Ouderen of Jeugd.

Naar Irene

Vandaar verhuisden zij naar gebouw Irene naast de Nederlands Hervormde Kerk. De dames kochten zelf boeken in. Mevrouw Bakker-Tent, die voor haar huwelijk al aan de werkzaamheden deelnam (toen dus als Jannie Tent), vertelde op 14 november 1996, bij haar afscheid, over het aanschaffen van de boeken:
“Eens per jaar reisden we naar Groningen en gingen bij Hiddema en de Arbeiderspers nieuwe boeken kopen. De jeugdboeken dat was mijn afdeling. Van klein tot de leeftijd van 16-18 jaar en dat moest dan een beetje gelijk verdeeld worden en … we moesten met een bepaald bedrag uitkomen. ’t Was spannend om toch met zoveel mogelijk nieuwe boeken thuis te komen. Dan moesten ze gekaft en genummerd en de nieuwe catalogus werd klaar gemaakt. Dat deden we allemaal zelf.”

Na de oprichting van de Groninger Plattelandsbibliotheek (later: Provinciale Bibliotheekcentrale - PBC) konden de dames daar terecht om boeken uit te zoeken, die dan naar Ulrum werden gebracht. Op hetzelfde adres ruilden ook de dames van de Gereformeerde Bibliotheek van Ulrum de boeken. Mevrouw Bakker:
“Al snel ontdekten we, dat we vaak dezelfde boeken uitzochten. Daarom besloten we, mede dankzij de hulp van mevrouw Oosterwijk-Jonker (directrice van de PBC) om te gaan samenwerken. En nu zou de vraag kunnen opkomen, zou de samenwerking ook gevolgen hebben voor de samenstelling van de collectie. Maar dat gaf geen problemen, want op de buitenkant van de boeken stond een rood of groen streepje. Groen voor veilig… rood voor gevaar.”

Als één bibliotheek kregen zij de beschikking over een lokaal van de christelijke school. Naderhand verhuisden ze naar de voormalige Openbare lagere School (en vandaar naar de bibliotheek aan de Leerweg). In 1978 werd er gesproken over de realisering van een nieuwe Openbare Bibliotheek in Ulrum. Hoewel Ulrum niet in aanmerking kwam voor Rijkserkenning en –bekostiging van een bibliotheek, meende het Gemeentebestuur van Ulrum, en met haar de Provinciale Bibliotheekcentrale, voorheen de Groninger Plattelandsbibliotheek, dat een aan de tijd aangepaste leesvoorziening in Ulrum niet mocht ontbreken. In 1980 gaf de gemeenteraad toestemming voor de bouw van een nieuwe bibliotheek. De Provinciale Bibliotheekcentrale adviseerde de gemeente bij de bouw en de inrichting en stelde een bibliotheektechnische kracht voor 8 uren in het vooruitzicht.

Een eigen gebouw

Op woensdag 16 september 1981 droeg de burgemeester van Ulrum, mr. C. van der Vliet, de gloednieuwe bibliotheek over aan de voorzitter van de “Gemeenschappelijke Raad voor het Openbare Bibliotheekwerk in de gemeenten Kloosterburen, Leens, Ulrum”, de heer J.J. Posthumus. Deze verrichtte de openingshandeling, waarna de inwoners van Ulrum de bibliotheek konden bezichtigen en gebruiken. Door verspreiding van huis-aan-huis-folders en stukken in de krant had men de bevolking op de hoogte gesteld van datgene wat de bibliotheek allemaal te bieden had. Spoedig werd er een druk gebruik gemaakt van deze mogelijkheden. Het aantal leden steeg van 480 in 1981 tot 755 in 1985. Het aantal uitleningen nam in die periode toe van 19.821 tot 31.558 per jaar.

Eerst was de bibliotheek geopend op vrijdagmiddag en –avond, maar na één jaar kwam de dinsdagmiddag erbij. In 1984 kreeg de regionale jeugd- en jongerenwerker een onderkomen in de bibliotheek; een jaar later werd er een dependance van het Arbeidsbureau ondergebracht.

Vrijwilligers

Behalve boeken leende men in latere jaren ook grammofoonplaten uit. Bovendien waren er exposities te bezichtigen en organiseerde men er activiteiten zoals de Kinderboekenweek, leesprogramma’s en klassenbezoeken. Eén ding veranderde in de loop der jaren niet: de bibliotheek kon alleen maar draaien dankzij de inzet van een groot aantal vrijwilligers. In een artikel over de bibliotheek, waaraan de meeste gegevens voor dit verhaal zijn ontleend, worden twee vrijwilligers met name genoemd: mevrouw Bakker-Tent en mevrouw Meijer-Buwalda. De laatste was de voorvrouw van de Gereformeerde Bibliotheek geweest; zij draaide na de samenvoeging nog jarenlang als vrijwilligster mee in de huidige Openbare Bibliotheek.

Afscheid mevrouw Bakker

Mevrouw Bakker was dus vanaf het eerste begin betrokken bij de Openbare Bibliotheek. In 1996 nam zij afscheid met een toespraak waarin zij terugkeek op de voorbije jaren. We hebben er hiervoor al enige zaken uit aangehaald. Tot slot nog één van haar herinneringen. Na de samenvoeging met de Gereformeerd Bibliotheek werd er steeds een rooster opgemaakt, waarbij het zo uitgekiend werd, dat er altijd een gereformeerde en een niet-gereformeerde dame dienst had. Na één uur kwamen er twee nieuwe dames opdraven en ’s avonds nog eens weer twee. De verhoudingen waren prima. Het ging altijd uitstekend, aldus mevrouw Bakker.
© 2015 - 2019 Petervandenburg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ds. H.P. Scholte en H. Scholte in UlrumIn het centrum van Ulrum, op de westelijke wierde, is de H. Scholtestraat te vinden. Velen – zeker de geïnteresseerden i…
Doopsgezinden in Ulrum en Houwerzijl - getalsverminderingIn de achttiende eeuw deed zich een opvallende achteruitgang voor in aantal leden van de doopsgezinde gemeenten in Neder…
Europa's grootste muziekcollectie voor iedereen beschikbaarEuropa's grootste muziekcollectie voor iedereen beschikbaarMuziekweb is een 'bibliotheek' voor muziek op cd, vinyl en dvd. Deze grootste muziekcollectie van Europa is al enige tij…
De ontstaansgeschiedenis van UlrumHoe oud is Ulrum? Als men van een dorp als Ulrum (in het kustgebied van Noordwest-Groningen) zou willen aantonen dat het…
Geschiedenis van drie gereformeerde kerken en PKN in UlrumIn Ulrum bestonden er na de Afscheiding van 1834 onder leiding van ds. Hendrik de Cock twee protestantse kerken: die van…
Bronnen en referenties
  • Publicaties van de bibliotheek Ulrum

Reageer op het artikel "De bibliotheek van Ulrum (1938 - 2011)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Petervandenburg
Laatste update: 08-12-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!