InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Bezienswaardigheden in Hebron (Israël): Spelonk van Machpela

Bezienswaardigheden in Hebron (Israël): Spelonk van Machpela

Bezienswaardigheden in Hebron (Israël): Spelonk van Machpela Hebron is de oudste Joodse stad ter wereld. Hoewel de wereld Hebron tegenwoordig als Arabische stad beschouwt (er wonen anno 2017 zo'n 250.000 Arabische Palestijnen en slechts 700 Joden), is de stad van oorsprong Joods en hebben er langer Joden gewoond dan Arabieren. De Joodse geschiedenis begon bij aartsvader Abraham die een veld kocht waar hij een graf maakte voor zijn vrouw Sarah. Uiteindelijk kwamen in het graf (Spelonk van Machpela, de belangrijkste toeristische trekpleister) alle aartsvaders (Abraham, Izaäk en Jakob) en -moeders (Sarah, Rebecca en Lea) te liggen. Ook Adam en Eva liggen er. Koning David heeft zeven jaar vanuit Hebron over Judea geregeerd. Er hebben altijd Joden in Hebron gewoond, behalve in de periode 1929-1967. In 1929 hielden Arabieren een pogrom tegen de Joodse inwoners van de stad en vermoordden 67 Joden. De rest van de Joden ontvluchtten de stad en mochten niet terugkeren van de Britten. Maar in 1967 toen Israël de Zesdaagse Oorlog won gebeurde dat toch. De nadruk in dit artikel ligt op de Spelonk van Machpela, de grote toeristische trekpleister van Hebron. Deze staat aan de basis van de Joodse geschiedenis in Hebron. Vandaar dat wat minder aandacht wordt gegeven aan de Palestijnse bevolking van de stad ondanks dat die tegenwoordig veruit in de meerderheid is en veel te zeggen heeft over de Spelonk van Machpela. Zo maakt de moslim waqf (een religieuze stichting volgens het islamitisch recht) de Joden het bidden in de Spelonk erg lastig. Dat wordt hieronder ook besproken.


Ligging van Hebron

Hebron (Chevron in het Hebreeuws en Al-Khalil in het Arabisch betekent 'vriend') ligt in Judea (Israël) op 32 kilometer ten zuiden van de Israëlische hoofdstad Jeruzalem. Sinds 1997 is het grootste deel van de stad onder controle van de Palestijnse Autoriteit. Dit is sector H1 (80% van de stad) waar alleen Palestijnen wonen. Het Israëlische leger bewaakt sector H2 (20% van de stad) waar 700 Joden en ongeveer 30.000 Palestijnen wonen. De stad is gebouwd op een aantal heuvels en wadi's (droge rivierbeddingen) die van noord naar zuid lopen.

Bevolking van Hebron

In het huidige Hebron (2017) wonen 700 Joden en ongeveer 250.000 Palestijnen strikt gescheiden van elkaar. Joden wonen in aparte Joodse enclaves: Beit Hadassah, Beit Romano, Tel Rumeida en Avraham Avinoe. Dit is echter een doorn in het oog van de Palestijns bevolking die geen enkele Jood in de stad wil hebben. Vandaar dat het Israëlische leger de Joodse bevolking moet beschermen. Ook dragen veel Joodse inwoners zelf wapens om zich te kunnen beschermen tegen Palestijns geweld. Vooral bij de Spelonk van Machpela, de grote toeristische trekpleister van de stad, bestaat veel vijandschap tussen Joden en Arabieren die beiden de plek als eigendom claimen. Hier vindt vaak geweld plaats. De IDF, het Israëlische leger, arresteert hier regelmatig Palestijnse lone wolves die proberen een aanslag te plegen. Maar ook van Joodse zijde gaat het wel eens mis. Zo heeft de rechts extremistische Jood Baruch Goldstein in februari 1994 een groot bloedbad aangericht onder biddende Palestijnen in de Spelonk van Machpela. Hierbij vielen 29 doden. Goldstein zelf werd door overlevende Palestijnen gelyncht. Sindsdien zijn er nieuwe regelingen getroffen waarbij Joden en moslims alleen strikt gescheiden de Spelonk van Machpela mogen bezoeken. Ze mogen elk evenveel dagen per jaar de Spelonk bezoeken. De veiligheidscontroles zijn zeer streng.

Toeristische trekpleister Spelonk van Machpela hier begint de Joodse geschiedenis van de stad Hebron

De stad Hebron (oorspronkelijke naam Kiriat Arba, stad van de vier dit verwijst naar de vier echtparen die hier zijn begraven) is ongeveer in 1720 voor het begin van de gewone jaartelling door de Kanaänieten gesticht. In Numeri 13:22 staat gemeld dat Hebron zeven jaar eerder gebouwd is dan Tsoan in Egypte.

Met de de koop van de Spelonk van Machpela door aartsvader Abraham in het jaar 1677 voor het begin van de gewone jaartelling begon de Joodse connectie met de stad Hebron. Hier sloeg Abraham zijn tenten op. Het Hebreeuwse woord 'machpela' betekent 'dubbel' en verwijst naar de vier echtparen die hier begraven liggen: Adam en Eva (volgens de Zohar, een kabbalistisch boek), Abraham en Sarah, Izaäk en Rebecca, Jakob en Lea (Rachel ligt in de buurt van Bethlehem begraven). De Spelonk van Machpela wordt ook wel het Graf van de Patriarchen genoemd.

In het eerste Bijbelboek Genesis (hoofdstuk 23) wordt verteld dat Abraham een stuk grond kocht om zijn vrouw Sarah te begraven. Het is het eerste stuk grond in Kanaän dat de Joden legaal gekocht hebben. Er kan dan ook geen misverstand bestaan over het rechtmatige Joodse eigendom van de Spelonk van Machpela. In Genesis 23:16-20 staat: Abraham ging hierop in en woog de hoeveelheid zilver af die Efron in het bijzijn van de andere Chitieten had genoemd: vierhonderd sjekel zilver naar de gangbare handelswaarde. Zo ging de akker van Efron in Machpela, in de buurt van Mamree, met de grot en met alle bomen op dat stuk land, als rechtmatig eigendom over op Abraham, ten overstaan van alle Chitieten die in de stadspoort aanwezig waren. Daarna begroef Abraham zijn vrouw Sarah in de grot op de akker in Machpela, dicht bij Mamree, het huidige Hebron, in Kanaän. Zo gingen het stuk grond en de daarop gelegen grot van de Chitieten over op Abraham en kwam hij in het bezit van een eigen graf.

Joodse bedevaartsoord

Toen Jakob in Egypte stierf en Jozef zijn beenderen meenam naar de Spelonk van Machpela waren alle aartsvaders en -moeders erin begraven. Pas 194 jaar later, een jaar nadat de Joden uit de slavernij in Egypte waren teruggekeerd naar Kanaän, was Kaleb (één van de spionnen die het land Kanaän verkende) de eerste Jood die naar het graf reisde en er ging bidden. Hij bad er om de Patriarchen en Aartsmoeders te smeken te bemiddelen bij God om zich over zijn ziel te ontfermen en hem te verlossen van de zonde te zijn gezwicht voor het kwade plot van de andere spionnen. Sindsdien is de Spelonk voor vele Joden een bedevaartsoord geworden om God over hen te laten ontfermen in tijden van moeilijkheden. Ook beroemde Joden hebben de plek bezocht, zoals Reb Benjamin uit Tudelah (in 1173), Maimonides, the Rambam (in 1166), Rabbi Petachia uit Regensberg (in 1185), Rabbi Ovadiah uit Bartenura, (in 1488), Rabbi Menachem Mendel uit Katinetz (in 1850), Mevr. Judith Montefiore (in 1838), etc.

Overigens is de Spelonk volgens de Zohar niet speciaal vanwege degenen die erin begraven liggen maar omdat het de toegang is naar het Hof van Eden. Adam zag hier een speciaal licht uitkomen en erkende de uniekheid van de plek. Hij groef er voor zichzelf en zijn vrouw Eva een graf. Nadat ze werden begraven werd het licht verborgen. Abraham ontdekte jaren later het geheim opnieuw en besloot dat dit het graf voor hem en zijn vrouw (en later Izaäk en Rebecca, Jakob en Lea) moest worden.

Hebron in Joodse handen

Maar liefst 87 keer wordt de naam Hebron in de Bijbel genoemd. De Joden veroverden Hebron o.l.v. Kaleb van de stam Juda. In het Bijbelboek Jozua 14:13-15 staat dat Jozua aan Kaleb de stad Hebron toewees: Nadat Kaleb dit had gezegd, zegende Jozua hem en gaf hem Hebron als grondgebied. Hebron heette destijds Kiriat Arba, naar Arba, de grootste reus onder de Anakieten. Omdat Kaleb een Keniziet, een zoon van Jefoenè, op de Eeuwige, de God van Jisraeel, was blijven vertrouwen, kregen hij en zijn nageslacht Hebron als grondgebied, tot op de dag van vandaag. Hiermee eindigde de oorlog. In Richteren 1:1-20 wordt de Joodse verovering van Hebron en haar omgeving beschreven. Later werd David in Hebron tot koning gezalfd en regeerde hij Juda vanuit die stad zeven jaar lang.

Hebron onder vreemd bestuur

Omdat het volk Israël gestraft werd door God vanwege zonden kwam Hebron verschillende malen onder vreemd bestuur terecht. De Joodse Koning Herodus bouwde er tijdens de Romeinse overheersing een groot gebouw om de Spelonk van Machpela dat tegenwoordig nog steeds bestaat. Het gebouw was bedoeld voor Joden om er te bidden. Het massieve complex werd door de Kruisvaarders veroverd in 1100. Minder dan honderd jaar later bouwden moslims er een moskee. Joden bleven ook in de stad wonen toen Arabieren Palestina bezetten. Voor de Arabische moslims was de Spelonk van Machpela belangrijk omdat zij nakomelingen zijn van Abrahams zoon Ismael. Eind veertiende eeuw verboden de moslims de Joden de toegang tot de Spelonk. De Joden mochten niet verder komen dan de zevende trede van de trap. In 1929 bestormden de Arabische bevolking de Joodse wijk van Hebron en vermoordden 69 Joden. De rest van de Joodse bevolking vluchtte en mocht later niet terugkeren van de Britten. Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 keerden de Joden terug en bouwden een synagoge bij de Spelonk van Machpela.

Hebron, de oudste Joodse stad ter wereld

Legenda
A. Spelonk van Machpela
B. Kiriat Arba
C. Joodse sector H2

Een bezoek aan de Spelonk van Machpela

Zoals in het bovenstaande duidelijk is geworden is de Spelonk van Machpela de belangrijkste religieus toeristische attractie van Hebron. Deze attractie wordt vooral door veel Joden bezocht, maar ook niet-Joden komen er (moslims bezoeken uiteraard ook de moskee tegenover de Spelonk van Machpela).

Een bezoek aan Hebron is echter niet zonder risico. Het Palestijns terrorisme zorgt ervoor dat het Israëlische leger de stad streng moet bewaken. Aanvallen van Palestijnse terroristen met vuurwapens en messen komen hier bijna dagelijks voor. Toch belet dat (Joodse) toeristen niet om de stad te bezoeken en dan met name de Joodse wijk en de Spelonk van Machpela. Zij komen in speciale bussen met kogelvrij glas. De meeste bussen rijden tot Kiriat Arba, de Joodse stad die naast Hebron is gebouwd. Van daaruit is het makkelijk lopen naar Hebron alhoewel het wel verstandig is om begeleid te worden door gewapende personen. Soms rijden bussen ook wel naar de Joodse wijk van Hebron. Veel Joden komen vooral naar Hebron om er de Shabbat te vieren bij de Spelonk. Elk jaar komen tijdens Shabbat Chayei Sarah duizenden Joden van over de hele wereld naar Hebron om de Shabbat te vieren. Er wordt dan voorgelezen uit parsha Chayei Sarah (een gedeelte uit de Tora) dat handelt over de begrafenis van Sarah, de vrouw van Abraham. Jaarlijks trekt de Ma'arat HaMachpelah, zoals de Spelonk in het Hebreeuws heet, meer dan 600.000 bezoekers.

De dubbele grot, die voor duizenden jaren een mysterie is geweest, werd enkele jaren geleden ontdekt onder het massieve bouwwerk van Herodus. Er zijn overblijfselen gevonden uit de vroege Israëlietische Periode (zo'n 30 eeuwen geleden). Het gebouw is verdeeld in drie ruimtes: Ohel Avraham, Ohel Yitzhak, en Ohel Ya'akov. Joden mogen van de moslim waqf slechts tien dagen per jaar in de Ohel Yitzhak, de grootste ruimte, komen. Er zijn ook nog steeds beperkingen opgelegd aan Joden om er te bidden en om er hun eigen religieuze gewoontes uit te voeren ondanks dat deze plek één van de heiligste plekken is voor Joden in Israël. Dit levert veel spanningen op tussen Joden en moslim Arabieren.

Het massieve bouwwerk van Herodus is altijd blijven bestaan omdat christelijke (Byzantijnen en Kruisvaarders) en moslim veroveraars de plek gebruikten als respectievelijk kerk en moskee (de Ibrahimi moskee). De moskee staat er nog steeds en wordt omringd door een muur waarvan de fundamenten dateren uit de Tweede Tempel Periode en waaraan in latere eeuwen nog rijen stenen zijn toegevoegd. Dit is duidelijk te zien aan de verschillende stijlen van architectuur. Volgens de Arabieren is de hele bouw van de muur het werk van Koning Salomo die dat met behulp van geesten heeft verricht. Tegenover de Spelonk van Machpela ligt de zaal van aanbidding (Ohel Yitzhak) waarbij de muren en pilaren zijn gebouwd door Byzantijnen en Kruisvaarders en later zijn uitgebreid door Arabieren. Hier liggen de graven van Izaäk en Rebekka, waar de Joden dus slechts tien dagen per jaar mogen komen. In de nis van de zaal (Mihrab), de zuidelijke muur, zeggen de moslims hun gebeden op. Rechts staat een houten katheder waar de moslim prediker staat. Op de muren van de zaal staan teksten uit de Koran waarin Abraham verheerlijkt wordt. In een kleine ruimte staan gedenktekens van Abraham en zijn vrouw Sarah. Op het gedenkteken van Abraham ligt een fluwelen kleed met de tekst: Dit is het graf van de profeet Abraham. Moge hij rusten in vrede. Eenzelfde soort tekst op een fluwelen kleed ligt over het gedenkteken van Sarah. Aan de noordelijke kant van de binnenplaats is de kleine synagoge met het kleurige gewelf en de houtbesneden ark met Torarollen. Ook hier zijn weer teksten op twee gedenktekens bij de graven van Jakob en Lea. Er is ook nog een klein vertrek voor Jozef, de zoon van Jakob. De moslims denken dat Jozef hier begraven ligt. Maar volgens de Joden ligt het graf van Jozef in Sichem (Nabloes).

Andere toeristische attracties in Hebron

Zowel de Palestijnse sector H1 als de Joodse sector H2 zijn een bezoekje waard. Wel is het van belang om een Arabische bus of taxi te nemen wanneer je de Palestijnse sector bezoekt en een Israëlische bus of taxi wanneer je de Joodse sector bezoekt. Arabische bussen die naar de Palestijnse sector van Hebron reizen vertrekken vanuit Jeruzalem en Bethlehem. Israëlische bussen vertrekken uit Jeruzalem en Beer Sheva. Palestijnse taxi's mogen niet in de Joodse sector komen.

In de Palestijnse sector is voornamelijk de Soek (markt) een aardige plaats om te bezoeken. Er worden allerlei producten verkocht, zoals souvenirs, glaswerk, aardewerk, fruit, groente, etc. Hebron is beroemd vanwege haar glasblazerijen waar de plaatselijke Joden in de Middeleeuwen mee zijn begonnen.

De Joodse sector is vanuit politiek oogpunt bezien een aardige plek om te bezoeken. Hier proberen 700 Joden een normaal leven te leiden onder druk van 250.000 Palestijnen. Er zijn veel Israëlische soldaten aanwezig om de Joden te beschermen. Naast de Joodse enclaves ligt ook nog het Joodse stadje Kiriat Arba met ongeveer 8000 inwoners dat ook om politiek/religieuze redenen een bezoek waard is.

Verder zijn er in Hebron nog de Eik van Abraham klooster en de graven van de Bijbelse figuren Jesse, Ruth en Abner die bezocht kunnen worden. Van de Eik van Abraham wordt gezegd dat hij hier zijn tent opsloeg.

Lees verder

© 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Palestijnen voeren Apartheidsbeleid; niet IsraëlPalestijnen voeren Apartheidsbeleid; niet IsraëlIsraël wordt vaak beschuldigd van het voeren van een Apartheidsbeleid. Zo ook in het Acht-uur Journaal van 10 juli 2008…
Toerisme Israël: Joods religieuze plaatsenIsraël kent 4 heilige Joodse steden: Jeruzalem, Hebron, Safed en Tiberias. Elk op hun eigen wijze zijn ze heilig voor Jo…
Joodse Bijbel: Abraham getest - het Akeida altaarJoodse Bijbel: Abraham getest - het Akeida altaarAbraham wordt getest door G'd. Hij moet zijn zoon Izaäk offeren. Abraham stelt geen vragen en hij volgt het bevel van G'…
Joodse Bijbel: de tweeling Jakob en EzauJoodse Bijbel: de tweeling Jakob en EzauNa twintig jaar krijgen Izaäk en Rebekka eindelijk kinderen: een tweeling, Jakob en Ezau. Hoewel het tweelingen zijn heb…
Joodse Bijbel: Izaäk en Rebekka trouwenJoodse Bijbel: Izaäk en Rebekka trouwenAbraham wil graag dat Izaäk een vrouw zal trouwen die hetzelfde karakter en statuur van Sara heeft. Abraham besluit daar…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: WikimediaImages / Pixabay
  • http://www.chabad.org/special/israel/points_of_interest_cdo/aid/588225/jewish/Cave-of-the-Patriarchs.htm
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/history-and-overview-of-hebron
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/tomb-of-the-patriarchs-ma-arat-hamachpelah
  • https://hebronfund.org/about-us/ma-arah-schedule
  • https://hebronfund.org/multimedia/articles/history-of-hebron/74-hebron-in-travelogues-through-the-centuries
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Hebron
  • http://wikitravel.org/en/Hebron
  • http://visitpalestine.ps/where-to-go/listing/hebron/sites-attractions-hebron/historical-sites-hebron/old-market/?ino=4
  • Israel, een moderne gids door het land van de Bijbel Zev Vilnay
  • Tenach

Reageer op het artikel "Bezienswaardigheden in Hebron (Israël): Spelonk van Machpela"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 03-08-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Toerisme Israël
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!