InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70

Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70

Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70 De tweede Joodse staat werd gekenmerkt door twee belangrijke Joodse groeperingen: de Farizeeën en de Sadduceeën. Belangrijke Farizeïsche leiders in die tijd waren Hillel en Sjammai. Daarnaast waren er groepen zoals de Zeloten en de Essenen. De Joodse staat was een vazalstaat van Rome. In 70 van de gewone jaartelling kwam de tweede Joodse staat ten einde met de val van Jeruzalem en de vernietiging van de Tweede Joodse Tempel.

Farizeeën en Sadduceeën

Jochanan Hyrcanus was de zoon van Simon en leidde Judea tussen 135-104. Zijn droom was een groot koninkrijk. Hij voerde aanvalsoorlogen uit. Zo won hij oorlogen tegen de Samaritanen en de Idumeeërs die hij met het zwaard tot de besnijdenis dwong. De Farizeeën waren tegen deze politiek. Zij waren de erfgenamen van de chassidiem die geen gebiedsuitsbreiding wilden. De Farizeeën hadden grote invloed op het volk. Zodoende moest Hyrcanus huurtroepen inschakelen. Dienstplicht was volgens de Tora (Deuteronomium 20:8) verboden. Hyrcanus kreeg wel steun van de Sadduceeën (hogere priesters en welgestelde grootgrondbezitters) die nationalistischer waren ingesteld.

Het verschil tussen de Farizeeën en de Sadduceeën

  • Sadduceeën erkenden de Tora maar stelden het volk centraal; de Farizeeën stelden de Tora centraal, ondanks hun gehechtheid aan de staat.
  • Farizeeën wilden staatszaken geregeld zien volgens de richtlijnen van de Tora (zowel de Schriftelijke als Mondelinge Tora); de Sadduceeën stelden de Tora niet centraal bij staatszaken vanwege veranderde omstandigheden (hetzelfde deed Jezus die deze praktijk van de Farizeeërs als huichelachtig zag volgens het Nieuwe Testament). De Farizeeën betoogden dat de Mondelinge Tora kon inspringen op de veranderde omstandigheden.
  • Voor de Sadduceeën was G'd een nationale G'd, de G'd van Israël alleen; de Farizeeën hadden een universele G'd, de G'd van alle mensen.
  • Volgens de Farizeeën is het individu verantwoordelijk voor zijn daden tegenover G'd; de Sadduceën verwierpen dit standpunt.

Aanvankelijk was Hyracynus aanhanger van de Farizeeën. Maar hij wilde het hogepriesterschap combineren met de wereldlijke macht. Hier waren de Farizeeën op tegen. Zo ging Hyracynus over tot de Sadduceeën. Steeds wanneer de Sadduceeën de overhand hadden, was het land in de ban van aanvalsoorlogen, opstanden en bloedvergieten. Na Hyrcanus kwamen Aristoboulos en zijn broer Jannaeus. Zij maakten van Judea een gebied waarvan de omvang bijna met zo groot was als het rijk van Salomo. De Farizeeën bleven onverzoenlijk en de massa koos partij voor hen. Op enig moment moesten ze in ballingschap. Later konden ze weer terugkeren

Meer invloed van de Farizeeën

De Farizeeën kregen meer invloed. Ze reorganiseerden het Sanhedrin en hervormden rituelen in de Tempel. Eén van de invloedrijkste leiders was Simon ben Sjetach. Hij was nassi van het Sanhedrin. Hij stelde ook de ketoeba, het huwelijkscontract in, bestemd om de vrouw zekerheid te geven in het huwelijk. De Farizeeën scheidden tevens de functies van de vorst en die van de priesters. De regering van Salome Alaexandra werd later gezien als de Gouden Eeuw in de geschiedenis van de Joodse staat.

In het jaar 67 vóór het begin van de gewone jaartelling kwamen de Sadduceeën weer op. In 63 werd Judea een Romeinse provincie. In 39 vóór het begin van de gewone jaartelling werd Herodes koning van Judea. Hij maakte een einde aan de dynastie van de Hasmoneeën. Herodes was wreed tegen zijn eigen bevolking. De Farizeeën trokken zich terug uit de politiek. Dit bracht een scheiding tussen staatkundige en het godsdienstige bestuur. Er ontstonden twee verschillende sanhedrins, het ene met staatkundige en het andere met godsdienstige bevoegdheid.

Hillel en Sjammai: de verschillen

Belangrijke Farizeïsche leiders waren Hillel en Sjammai. Hieronder vindt u de belangrijkste verschillen tussen hen:
  • Hillel was de nassi en Sjammai de av bet din;
  • Hillel kwam uit Babylonië en Sjammai uit Jeruzalem;
  • Hillel was geduldig, vriendelijk en nederig (zijn belangrijkste uitspraken waren: 'Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet' en 'Behoort tot de leerlingen van Aäron die de vrede nastreven en de mensen beminnen'); Sjammai had een rigoreuzer temperament (zijn bekende uitspraak was: 'Ontvangt een ieder met opgewekt gelaat')
  • Hillel was vrijer in de exegese (wet aanpassen aan de omstandigheden); Sjammai sloot meer aan bij de letterlijke tekst. Later ontstonden de scholen van Hillel en Sjammai. Maar ondanks hun verschil van mening op vrijwel elk terrein, kwamen ze wel steeds bijeen om bij meerderheid van stemmen een beslissing te nemen.

De Essenen

Over de Essenen is niet veel bekend. Zij leefden ten tijden van Herodes en wilden de wereld verzaken om in vrede en veiligheid een leven van vroomheid te leiden. Zij leefden in de omgeving van de Dode Zee en volgden een streng ascetische levenswijze: geen huwelijk, dagelijkse wassingen, gemeenschappelijke maaltijden in volkomen stilte, en gemeenschappelijk bezit. Zij weigerden zich te binden aan de bijbelverklaring van de Farizeeën, hoewel zij zich strikt vasthielden aan de letter van de Bijbel. Zij hielden zich bezig met mystieke praktijken, zoals het voorspellen van de toekomst en het verdrijven van demonen. Ook geloofden zij in een strenge predestinatie, die mensen alle vrijheid van handelen en streven ontzegde. Zij waren met hun teruggetrokken leven min of meer de voorlopers van de kluizenaars en monniken van de christelijke kerk. Het Jodendom keurde een teruggetrokken leven niet goed. De Essenen stierven langzaam uit en hadden nauwelijks invloed op de verdere ontwikkeling van het Jodendom.

Visionaire persoonlijkheden

Verwant aan de Essenen was een groep visionaire persoonlijkheden die zich bezig hield met de eschatologie, de leer omtrent het einde der tijden. Bekend zijn het boek van de Jubileeën en het boek Henoch. Verbonden met de eschatologische toekomst is de hemelse Messias, die in heerlijkheid en glorie zou heersen over een Israël dat in zijn waardigheid hersteld is.

Apocalyptische groepen waren 'Leden van het nieuwe verbond' en de 'Qumran-gemeenschap'. Beide groepen waren ervan overtuigd in het einde der tijden te leven. De apocalyptici stonden tegenover de leer van het Jodendom. Het Jodendom ziet mensen als bezitters van geestelijke eigenschappen, waarmee ze in staat zijn om alle kwaad te overwinnen en in het dagelijks leven een vruchtbare bijdrage te leveren aan de vervulling van een gezegende toekomst.

Zeloten

De Zeloten waren een zeer strijdbare groep. Ze traden naar buiten om de onderdrukker te bestrijden. Hierin verschilden zij van de Farizeeën en de Sadduceeën. De Zeloten waren bereid te strijden en te sterven voor hun land en de Tora. De Tora was de goddelijke openbaring van G'ds wil en van Zijn wegen met Israël. Zo beschouwden zij het voor een Jood als een doodzonde om zich te onderwerpen aan de Romeinen en hun heerschappij als wettig te erkennen.

Juda als vazalstaat van Rome

De Romeinen lieten de Joden een grote mate van zelfbestuur toe. Als intermediair tussen het Romeinse gezag en het volk trad het politieke sanhedrin op dat was samengesteld door de hoge priester. De leden waren voornamelijk Sadduceeën. De procuratoren die waren aangesteld misbruikten hun macht. De beruchtste was Pilatus.

Pilatus en Jezus

Jezus werd door het politieke sanhedrin berecht. Het sanhedrin leverde Jezus echter uit aan Pilatus, uit vrees dat de Joden hun laatste nationale zelfstandigheid zouden verliezen. Op bevel van Pilatus werd Jezus aan het kruis genageld. De Farizeeën hielden zich hiervan verre. Hun geschillen met Jezus waren hoofdzakelijk godsdienstig van aard. De Farizeeën keurden Jezus af vanwege zijn veronachtzaming van hun traditionele interpretaties van de torawetten en van de 'omheiningen' die daaromheen waren opgericht. Zij maakten hem nooit verwijten vanwege zijn claim dat hij de Messias was. Jezus werd echter vanwege politieke beschuldigingen veroordeeld door de Romeinen. Daar hadden de Farizeeën niets mee van doen.

Door de dood van Jezus verhieven zijn volgelingen Jezus tot een door de hemel gezonden Messias, die spoedig weer op aarde zou verschijnen als een hemelse heerser. De oudste volgelingen waren Joden en deze hielden zich aan de gangbare Joodse gebruiken. Hun overtuiging dat de messias al was verschenen, vormde op zichzelf geen kloof tussen hen en de andere Joden. Onder invloed van Paulus ging dat veranderen. Toen werd Jezus een tweede god. Het was nu voor de Joodse christenen niet langer mogelijk een plaats te vinden binnen het Jodendom.

Claudius

In 38 van de gewone jaartelling wilde keizer Caligula als God aanbeden worden. De Joden weigerden dit uiteraard. In 41 werd Caligula vermoord. Zijn opvolger was Claudius. Die schafte het bewind van de procuratoren af. Agrippa I, de kleinzoon van Herodes, werd vorst. Opnieuw hadden de Joden een eigen koning. Agrippa kon het goed vinden met de Farizeeën. Na de dood van Agrippa I kwam Agrippa II. Maar ook de procuratoren werden opnieuw ingesteld. Ze deden alles om het Joodse zelfrespect en de godsdienstige gevoelens te kwetsen. De Zeloten kwamen in opstand en namen het hele volk mee dat niet meer luisterde naar de Farizeeën die slechts de boodschap van onderwerping aan en gelovige aanvaarding van de goddelijke wil verkondigden. In het jaar 70 viel Jeruzalem en ging de Tempel in vlammen op. De Joodse staat verdween, maar het Joodse volk bleef bestaan.

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: geestelijk centrum JavneGeschiedenis Jodendom: geestelijk centrum JavneNadat de Joodse natie door de Romeinen was verwoest in het jaar 70 van de gewone jaartelling, lieten de Romeinen het tie…
Torastudie 127: Hillel en Sjammai  Exodus 32:1Torastudie 127: Hillel en Sjammai Exodus 32:1Het maken van het Gouden Kalf staat model voor een andere 'moeilijke dag' in de Joodse geschiedenis: de dag waarop de vo…
Talmoed: Wat is een Joodse (Talmoed)geleerde?Talmoed: Wat is een Joodse (Talmoed)geleerde?De elite binnen het Joodse volk wordt gevormd door de Joodse geleerden. Iedere religieuze Jood droomt ervan om een (Talm…
Joods religieus onderwijs: de Bijbel en rabbijnse scholenJoods religieus onderwijs: de Bijbel en rabbijnse scholenIn Deuteronomium 6:7 wordt de Israëlieten opgedragen om hun kinderen de woorden van God in te prenten en met hen er zove…
Het Jodendom is een systeem van wetten - Waarom belangrijk?Het Jodendom is een systeem van wetten - Waarom belangrijk?Veel mensen begrijpen niet waarom Joden de Wet (Tora) naleven. Ze denken dat Joden door het naleven van de wetten de lie…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Het jodendom - joodse godsdienst in historisch perspectief - Isidore Epstein

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: tweede Joodse staat tot het jaar 70"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 02-05-2019
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Joodse geschiedenis
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!