InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Hoofddorp mooi dorp in de Haarlemmermeer

Hoofddorp mooi dorp in de Haarlemmermeer

Hoofddorp, prachtig dorp of bijna stad in de Haarlemmermeer. De laatste jaren enorm gegroeid, daarom interessant om eens terug te gaan naar het begin.

De geschiedenis van Hoofddorp

Voor 1850 bestond er nog geen Hoofddorp, ook de gemeente Haarlemmermeer was er nog niet. Er was alleen maar water. Omdat het Haarlemmermeer (de binnenzee dus) steeds maar groter werd en daarmee een bedreiging ging vormen voor Amsterdam, vond koning Willem I het tijd worden om de binnenzee droog te gaan leggen.

Nicolaus Samuelis Cruquius:

Hij werd geboren op 2 december 1678 te Delft. Zijn oorspronkelijke naam was waarschijnlijk Kruik wat later Krukius werd. Zo liet hij zich op 28 maart 1716 aan de Hoge school te Leiden, inschrijven als Krukius, student in de medicijnen geboren te Delft, 1678. In een tijd dat Latijn toch veel gebruikt werd in de wetenschap veranderde zijn naam al gauw in Cruquius. Naast zijn studie was hij ook vakkundig landmeter en een begaafde cartograaf (kaartenmaker).
In 1742 krijgt Cruquius een opdracht van Dijkgraaf en Hoogheemraden van Rijnland om een droogmakingplan voor het Haarlemmermeer te maken.
Bij deze opdracht kreeg Cruquius de hulp van Jan Noppen, opziener van Rijnland te Halfweg, en Melchior Bolstra, landmeter en kartograaf van Rijnland. Met zijn drieën ontwierpen ze het meest uitgewerkte plan uit de 18e eeuw.

Voordat men met droogleggen kon beginnen is met de hand de 60 km lange ringvaart gegraven. Daarna bouwde men 3 stoomgemalen (de Cruquius, de Lijnden en de Leegwater) waarmee de Haarlemmermeer in 3 jaar tijd werd leeggepompt. De Leegwater begon als eerste te pompen op 8 juni 1848. Daarna volgde De Lynden op 30 maart 1849 en De Cruquius sloot de rij op 19 april. Tezamen hebben zij ruim 800.000.000 m³ water uit het Haarlemmermeer weggepompt.

Hoofddorp, algemeen

  • 1853: Na de drooglegging van de Haarlemmermeer besloten om twee dorpen te stichten. De twee dorpen Kruisdorp en Venneperdorp lagen in het midden van de polder.
  • 1855: Op 11 juli 1855 werd de Haarlemmermeer een zelfstandige gemeente met Mr. M.S.P. Pabst als burgemeester.
  • 1868: In de gemeenteraadsvergadering van 12 november 1868 werd besloten het toenmalige Kruisdorp voortaan Hoofddorp te noemen. Er bestond namelijk al een Kruisdorp in Zeeland. In hetzelfde jaar werd Venneperdorp omgedoopt in Nieuw-Vennep. De ontwikkeling van Hoofddorp verliep voorspoediger dan die van Nieuw-Vennep. Het werd dan ook al spoedig het belangrijkste dorp van de gemeente, al had Badhoevedorp (ook in de Haarlemmermeer) lange tijd meer inwoners. De economische en bestuurlijke functie die het dorp had waren hier debet aan.

Hoofddorp, de Eersteling

In 1856 bouwde de Zeeuwse molenbouwer Dirk David van Dijk de molen "De Eersteling" in de toen nog kersverse Haarlemmermeerpolder, met het plan om daar ook zelf de molenaar te worden. De naam spreekt voor zich: het was de eerste molen in de Haarlemmermeer. De molen is tot ca. 1930 in bedrijf geweest voor het malen van graan. In de hongerwinter (1944-45) werd hij opnieuw ingezet, en tot in de jaren vijftig werd er nog wel graan op gemalen.

Na een lange periode van verval stond de molen geheel ingebouwd en besloot de gemeente Hoofddorp de molen te kopen voor één gulden van de familie De Koning, te verplaatsen en te restaureren. De verplaatsing vanuit het centrum van het dorp naar een plaats vlak naast het Fort-Hoofddorp (in de wijk Pax) vond plaats in 1977. Na de daarop volgende restauratie werd de molen weer in bedrijf gesteld en is zij op woensdag, donderdag en vrijdag ook voor het publiek toegankelijk. Het met de Eersteling gemalen meel kent inmiddels een grote groep vaste klanten en niet alleen uit de gemeente Hoofddorp zèlf; vanuit de wijde omgeving weet men de molen te vinden!

Hoofddorp, werkgelegenheid, inwoners en wijken

In 1950 telde Hoofddorp vijfduizend inwoners. De werkgelegenheid betrof vooral landbouw met daarnaast wat veeteelt en tuinbouw. Ook het vliegveld Schiphol (in 1917 begonnen als militair vliegveld) zorgde voor werkgelegenheid. Het was tijdens de Tweede Wereldoorlog geheel verwoest en werd na de herbouw in 1958 omgezet van een gemeentelijke dienst naar de N.V. Luchthaven Schiphol, waarin het Rijk en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam aandelen hadden. De luchthaven werd steeds belangrijker en zorgde voor meer en meer werkgelegenheid, het inwoneraantal van Hoofddorp nam rond 1960 toe. In de jaren zestig werden de eerste nieuwbouwwijken gebouwd: Plan Eyke (1964), Kalorama (1967) en Graan voor Visch (rond 1970). Al deze wijken werden genoemd naar voormalige boerderijen of de boer die eens eigenaar was van de grond.
In de jaren zeventig werd de Haarlemmermeer en vooral Hoofddorp aangewezen als groeikern. Ten westen en ten zuiden van Hoofddorp verrijzen rote woonwijken als Pax, Bornholm, Overbos en Toolenburg.

Hoofddorp is niet zoals de naam zegt een stad geworden. Dit heeft zich in een zeer korte periode afgespeeld:
  • In 1970 woonden er nog zo'n 9000 mensen, in 2006 al bijna 68.000 en in de toekomst zal het aantal inwoners nog verder toenemen.
  • Hoofddorp bestaat uit verschillende woonwijken (binnen elke groep steeds van noord naar zuid): ten oosten van de Kagertocht: Kalorama en Beukenhorst.
  • Tussen de Kagertocht en de Hoofdvaart: Arnolduspark, Centrum, Fruittuinen, Piratenwijk, Graan voor Visch, en Graan voor Visch-Zuid.
  • Tussen de Hoofdvaart en de Nieuwerkerkertocht: Noord, Oud-West, Pax, Toolenburg-Oost en Toolenburg-Zuid.
  • Tussen de Nieuwerkerkertocht en de IJweg: Vrijschot-Noord, Bleesland, Vrijschot-Zuid, Bornholm en Toolenburg-West.
  • Ten westen van de IJweg: Overbos, Floriande (Noord, Zuid, IJwijk en Sportdorp) en Boseilanden.

Lees verder

© 2006 - 2019 Storm, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoofddorp en zijn monumentenDe Haarlemmermeer bestaat net aan 150 jaar. Toch zijn er al een aantal gebouwen op de monumentenlijst geplaatst, gemeent…
150 jarig bestaan restaurant Marktzicht te HoofddorpGastvrijheid en kwaliteit. Dat is wat restaurant Marktzicht in Hoofddorp uitstraalt. Op 18 september 2010 vierde ze haar…
Geniedijk van Hoofddorp tot aan de RingvaartNiet alleen een mooie route om (in gedeelten) te fietsen of te wandelen, maar ook een stukje oud militair verdedigingswe…
Vogels in de HaarlemmermeerGrote nieuwbouwwijken, veel akkerland, nog meer vliegtuigen en weinig bossen; de gemeente Haarlemmermeer lijkt meer gesc…
Primark Hoofddorp: adres, openingstijden en parkerenEen van de eerste Primark winkels was te vinden in Hoofddorp. De winkel van Primark Hoofddorp is te vinden aan het Markt…

Reageer op het artikel "Hoofddorp mooi dorp in de Haarlemmermeer"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Ans Buenting-Veldkamp, 06-10-2011 19:35 #1
Een vraag: De bewonerscommissie van flat Bosvaart aan de Mastbos bestaat 20 jaar. Nu is onze vraag: Hoelang bestaat de flat? De één zegt dat de eerste bewoner er in 1984 inkwam en een ander vertelt dat de flat nu 25 jaar bestaat. Kunt u opheldering geven? Het Gezondheidscentrum Overbos heeft in het begin ook nog in de flat gebivakeerd. Reactie infoteur, 11-10-2011
Goede vraag Ans,
maar helaas weet ik dat niet, ben er ook wel nieuwsgierig naar.
groetjes
Storm

Infoteur: Storm
Gepubliceerd: 02-11-2006
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Hoofddorp
Reacties: 1
Schrijf mee!