InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Historische geografie Israël: eerste steden in Palestina

Historische geografie Israël: eerste steden in Palestina

De eerste steden vinden we in de Vroege Brons Periode. Palestina vormt samen met Syrië het bruggenhoofd tussen Egypte en Mesopotamië, de twee grote rijken in het Midden Oosten. De belangrijkste handelsroute in Palestina is Via Maris. Hier liggen veel steden die profiteren van handel maar ook hinder ondervinden van oorlog. Er zijn heuvelnederzettingen die veiliger zijn maar het economisch moeilijker hebben.

Versterkte steden

De eerste steden worden in de Vroege Stedelijke Periode opgericht. Het is het Vroege Brons Tijdperk. Het gaat om versterkte steden op plekken waar natuurlijke bescherming is. De muren van de steden zijn van modder of steen gemaakt. De huizen zijn uit modder (klei) opgetrokken. Er zijn wel tien of twintig lagen terug te vinden als gevolg van oorlog, nieuwe pogingen van vestiging, etc. De meeste heuvels worden 'tel' genoemd. Er zijn er verschillende honderden van gevonden die niet allemaal op dezelfde tijd bewoond worden.

Grote rijken

Grote rijken ontstaan door de gemeenschappelijke noodzaak grote rivieren voor irrigatie te gebruiken en faciliteiten te gebruiken voor goedkope en makkelijke transport van goederen over de rivieren. De rivieren moeten daarom beschermd worden. Grote rijken zijn die van Egypte en Mesopotamië en verderop Anatolië en Koerdistan. Palestina en Syrië vormen bruggenhoofden tussen de rijken. Palestina wordt vaak veroverd maar nog meer gebruikt voor handel en economisch relaties.

Handelsroutes

De vorming van grote rijken gaat gepaard met de ontwikkeling van internationale handelsroutes (vaak ook gebruikt als militaire routes tijdens oorlog). Palestina wordt van noord naar zuid doorkruist. Oost-west is lastig vanwege topografische moeilijkheden. Zelfs al ligt Mesopotamië ten oosten van Palestina toch loopt de route door Palestina van noord (Damascus) naar zuid.

Via Maris

De belangrijkste route is de Via Maris vanaf de Sinaï naar de voet van de Karmel. Vandaar gaat het langs de Menashe Heuvels naar de Jisraeel Vallei waar het splitst in verschillende richtingen: noorden (Akko en Phoenicië) en zuiden (Beth Shean en Transjordanië). Bij de Hula Vallei gaat een tak richting Damascus en Mesopotamië en de andere tak gaat naar Noord-Syrië. Er is nog een andere hoofdweg ten oosten van de Jordaan de Koning Hoofdweg, die Damascus met Arabië verbindt. Een regionale weg verbindt Beer Sheva met Beth She'an. Tussen de drie hoofdassen zijn er nog zijwaartse verbindingen voor regionale behoeften. Drie zijn belangrijk:
  1. Van Jaffo naar Jericho (via Ayyalon en Jeruzalem gebergte);
  2. van Nachal Alexander bij de kust naar de Shechem Vallei tot aan de Jordaan overgang bij Adam;
  3. van Akko naar Ubeidiya (via Beth Netofa Vallei en de Vallei van Jafna'el).

Nederzettingen met een stedelijk karakter

De eerste nederzettingen zijn dichtbevolkt en versterkt en hebben zo een stedelijk karakter. Hoewel er handel en industrie is en het bestuurlijke religieuze centra zijn, werken de meeste inwoners in de landbouw. Om de steden liggen gehuchten en kleine dorpen. Landbouw is vooral zelfvoorzienend maar ook wel voor de markt. Het gaat om granen, fruit en groente. Schapen leveren melk, vlees en wol. Olijven, dadels en wijn zijn belangrijke producten. Olijven leveren vet voor bakken en dienen als basis voor cosmetica producten. Het is ook een belangrijk exportproduct naar Egypte en Mesopotamië.

Heuvelnederzettingen

Op de heuvels bevinden zich veel nederzettingen die het voordeel genieten van meer neerslag. In de Kustvlakte zijn veel nadelen: tekort aan water, zanderige grond of moerassen. Voordeel is wel de ligging langs de internationale handelsroutes. Daarom liggen hier meer steden die als markten dienen voor de agrarische producten uit de heuvels. De contacten met buitenlanders leiden tot een hogere beschaving, maar er is ook kans dat passerende legers oorlog voeren. In vredestijd floreren de kuststeden; in oorlogstijd zijn de heuvelnederzettingen veiliger. Daarom zijn veel steden in de Kustvlakte verloren gegaan.

Nomadisme in het zuiden

Ook is er een onderscheid tussen het noorden en het zuiden. In het zuiden wonen meer nomaden. Er zijn veel conflicten tussen de nomadische inwoners van het zuiden en de noordelijke permanente bewoners.

Weinig bekend over de bewoners

Afgezien van wat gegevens over de nederzettingen is verder weinig bekend over de bevolking. De meeste mensen wonen in de Kustvlakte en in de valleien. De steden zijn zoals eerder opgemerkt versterkt en de invloed van Egypte is groot. De laatste periode van het Vroege Brons Tijdperk laten tekenen van vernietiging en aftakeling zien. Nomaden en semi-nomaden stammen uit het noorden, bekend onder de naam Ammorieten, trekken rond 2100 vóór het begin van de gewone jaartelling Palestina binnen.

Lees verder

© 2012 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: stedelijke ontwikkeling voor en na 1948Geografie Israël: stedelijke ontwikkeling voor en na 1948Israël is uniek wat betreft steden: het heeft hele oude steden en gloednieuwe steden. De ligging van steden in verschill…
Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948De Zionisten hadden gedurende de periode 1880-1948 weinig belangstelling voor de oprichting van steden in Palestina. Het…
Urbanization in Israel (stadsgeografie)  Elisha EfratrecensieUrbanization in Israel (stadsgeografie) Elisha EfratBoekrecensie: 'Urbanization in Israel' (1984) is een boek van de Israëlische geograaf Elisha Efrat. Hij behandelt in het…
Top 10 Grootste steden van Nederland 2016Top 10 Grootste steden van Nederland 2016Wat zijn de grootste steden van Nederland nu in 2016? En wat is de grootste stad van Nederland? Hier een lijst van de gr…
Historische geografie Israël: de Arabieren in PalestinaBij de verschijning van de Moslim Arabieren op het wereldtoneel veranderde de geopolitieke situatie van Palestina comple…
Bronnen en referenties
  • Israel: a regional geography - Yehuda Karmon

Reageer op het artikel "Historische geografie Israël: eerste steden in Palestina"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!