InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Koningshuis > Koningshuis Spanje

Koningshuis Spanje

Koningshuis Spanje Vanaf 1479 bestaat het Spaanse Koningshuis zoals we dat nu kennen. Voor deze periode waren er twee verschillende monarchieën, Castilië en Aragon. Na tweemaal tot republiek uitgeroepen te zijn, is Spanje vanaf 1975 weer een monarchie, met aan het hoofd Koning Juan Carlos I.

De geschiedenis

Castilië en Aragon

Voor 1479 bestond Spanje uit twee koninkrijken, Castilië en Aragon. Castilië was het grootste koninkrijk, en was geleden in centraal Spanje, waar nu onder andere de provincies Madrid en Cantabrië gelegen zijn. Aragon was een koninkrijk aan de oostkust van Spanje. Onder dit koninkrijk vielen bijvoorbeeld de regio's Valencia, Catalonië, Corsica en Sicilië. In 1469 trouwde de Koningin van Castilië, Isabella I, met de Koning van Aragon, Ferdinand II. Door dit huwelijk werden de koninkrijken een soort dubbelmonarchie. Wel bleven zowel Isabella als Ferdinand hun eigen koninkrijk besturen. Na het overlijden van Koningin Isabella volgde hun dochter Johanna haar in 1504 op Koningin van Castilië. Officieel bleef zij koningin tot aan haar dood in 1555, maar Johanna werd al snel onbekwaam bevonden om te regeren. Johanna stond bekend als 'de Waanzinnige'. Haar taken werden overgenomen door haar vader, Ferdinand, maar haar echtgenoot, Filips de Schone, liet zichzelf in Brussel uitroepen tot Koning van Castilië. In 1506 werd hij ook in Spanje officieel erkend als koning-gemaal van Castilië, hoewel Ferdinand het hier niet mee een was. Slechts enkele maanden later overleed Filips. Er wordt wel eens gezegd dat hij vermoord werd, maar dit zijn altijd speculaties gebleven. Na de dood van haar man raakte Johanna alleen maar verder verward en haar vader Ferdinand sloot haar op in het kasteel van Tordesillas, waar ze tot aan haar dood verbleef. Ferdinand werd na de dood van Filips opnieuw regent van zijn dochter.

Koning Karel I

Karel werd in het jaar 1500 geboren als zoon van Filips en Johanna. Hij werd geboren in Gent, en groeide op in Mechelen onder het toeziend oog van onder andere Margaretha van Oostenrijk en Karel de Croy-Chimay. Karel trouwde in 1526 met Isabella van Portugal, met wie hij drie kinderen kreeg. Ng twee kindjes stierven kort na de geboorte. Naast de drie kinderen met Isabella verwekte Karel ook nog twee bastaardkinderen. De eerste, Margaretha, werd geboren voor Karels huwelijk met Isabella, en zijn zoon, Don Juan werd geboren na de dood van Isabella.

Overzicht van Karels regeerperiode:
  • 1506: Karel wordt Koning der Nederlandse gewesten, Margaretha van Oostenrijk is tot aan 1515 regent
  • 1515: Door de Staten-Generaal te Brussel wordt Karel meerderjarig verklaard
  • 1520: Karel wordt uitgeroepen tot Keizer van het Heilig Roomse rijk. In tegenstelling tot de andere landen is deze titel niet erfelijk, maar wordt gekozen door de zogenoemde keurvorsten. De Franse Koning was Karels tegenstander. De keurvorsten steunden beide vorsten, maar door de keurvorsten een groot kapitaal te beloven werd Karel uiteindelijk toch gekozen
  • 1529: Italië kwam na een bezetting in 1527 onder Spaanse heerschappij
  • 1530: In Bologna werd Karel door paus Clemens VII gehuldigd als Keizer van Italië
  • 1555: Na een aantal grote politieke en militaire tegenslagen besluit Karel afstand te doen als vorst van de Nederlanden op 15 oktober
  • 1556: Op 16 januari 1556 trad Karel af als Koning van Spanje. Zijn zoon, Filips II, volgde hem zowel als vorst van de Nederlanden als van Spanje op. Karels broer Ferdinand volgde hem op als keizer
  • 1558: Karel stierf op 21 september in zijn villa in Yuste.

Verschillende opvolgende vorsten

Koning Karel IV

Op 11 november 1748 werd Karel (Carlos in het Spaans) geboren in Rome als zoon van Koning Carlos III en Koningin Maria Amalia van Saksen. In 1765 trouwde Karel met Maria Louisa van Bourbon-Parma. Maria Louise was een sterke vrouw en had een zeer grote invloed op de beslissingen van haar echtgenoot.

Na het overlijden van zijn vader werd Karel op 14 december 1788 Koning van Spanje. Karel hield zich echter nauwelijks bezig met staatszaken. Deze werden voornamelijk behartigd door zijn vrouw en door minister Manuel de Godoy y Álvarez de Faria. Deze minister kon, ondanks zijn verhouding met Maria Louise rekenen op de onvoorwaardelijke steun van de koning. In 1803 sloot Koning Karel zich aan bij Napoleon in een oorlog tegen de Engelsen. Zijn vloot werd in een zeeslag bij Trafalgar in 1805 echter volledig vernietigd. In 1807 hielp hij Frankrijk opnieuw, ditmaal in een strijd tegen Portugal. In 1806 trokken Franse troepen Spanje binnen. Zogenaamd om Portugal te bezetten, maar het Franse leger rukte op naar Madrid. Deze aanval noodzaakte de koning om zijn Fransgezinde minister Gudoy te ontslaan. De koning wilde naar Amerika vluchten, maar werd door volgelingen van zijn zoon Ferdinand gedwongen troonsafstand te doen ten behoeve van Ferdinand. Dit deed hij, maar niet veel later herriep hij deze abdicatie weer. Napoleon dwong echter zowel Karel als Ferdinand troonsafstand te doen en Napoleon zette zijn broer Jozef Bonaparte op de troon.

Koning Ferdinand VII

Ferdinand werd geboren als zoon van Koning Karel IV en Koningin Maria Louisa van Bourbon-Parma. In 1802 trouwde hij met Maria Antonia van Bourbon-Sicilië, maar zij overleed slechts vier jaar later. Ferdinand was een groot tegenstander van minister Godoy en was mede hierdoor erg populair bij het Spaanse volk. Zijn haat tegen Godoy zorgde eveneens voor een kloof tussen Ferdinand en zijn vader Karel. Ferdinand was bang dat hij door zijn haat jegens Godoy uitgesloten zou worden voor de troonopvolging door zijn ouders, en zocht daarom contact met t François de Beauharnais, de Franse afgevaardigde in Madrid, en met Napoleon. Hij gaf bij Napoleon aan graag met de dochter van Napoleons broer te willen trouwen. Ferdinand werd echter verraden, en hem werd hoogverraad ten laste gelegd.

Nadat zowel Karel als Ferdinand in 1808 onder druk van Napoleon afgetreden waren leefde Ferdinand enkele jaren een teruggetrokken leven in Frankrijk. Dit onder bescherming van Napoleon. Na de val van Napoleon en het aftreden van Jozef Bonaparte, die een zeer moeilijk koningschap in Spanje kende, aanvaardde Ferdinand opnieuw de troon op 13 mei 1814. In 1812 was een liberale constitutie ingevoerd die Ferdinand direct afschafte. Opstandelingen hiertegen pakte hij op een harde en wrede manier aan. Pas na een grote opstand in 1820 voerde Ferdinand de liberale grondwet opnieuw in.

Na het overlijden van zijn vrouw Maria Antonia trouwde Ferdinand nog driemaal. Tijdens zijn vierde huwelijk werden twee dochters geboren, Isabel María en Luisa Fernanda. Vlak voor de geboorte van Isabel maakte Koning Ferdinand bekend dat de Salische Wet, die vrouwen uitsloot van troonopvolging, was afgeschaft. Dit overigens tot groot ongenoegen van zijn broer, Don Carlos, die hierdoor zijn kans op het koningschap verkeken zag. Koning Ferdinand VII stierf op 29 september 1833.

Koningin Isabella II

Isabella was de eerste koningin die Spanje als koninkrijk kende. Wel waren er eerder twee koninginnen van Castilië geweest, Koningin Isabella I en Koningin Johanna. Na het overlijden van haar vader werd Isabella al op driejarige leeftijd Koningin van Spanje. Haar moeder nam haar taken waar als regentes. Een groot deel van Isabella's leven stond in het teken van de troon. De broer van haar vader, Don Carlos, was fel tegen het afschaffen van de Salische Wet, doordat hij hierdoor geen koning meer zou worden. Hierdoor brak in 1833 de Eerste Carlistenoorlog uit, die duurde tot 1839. Na deze oorlog werd Isabella's moeder als regentes vervangen door Baldomero Espartero. Deze werd echter in 1843 afgezet na een opstand. Hierop werd verklaard dat Isabella vanaf dat moment meerderjarig was. In 1846 werd ze uitgehuwelijkt aan haar neef, de zowel geestelijk als lichamelijk zwakke Frans van Assisi. Het huwelijk werd een complete mislukking. Totaal werden er twaalf kinderen geboren, van wie er slechts vier hun jeugd overleefden. Isabella hield er vele minnaars op na, waardoor het niet zeker te zeggen is welke kinderen, en of er überhaupt kinderen van haar echtgenoot Frans waren.

Tijdens Isabella's autoritaire regeerperiode en haar schandalige privéleven ontstonden er onder de bevolking vele opstanden. Ook werd er een tweemaal een aanslag op Isabella gepleegd, eenmaal in 1852 en eenmaal in 1856. Deze aanslagen hadden zeer waarschijnlijk te maken met de al vele jaren durende strijd om de troon. Na een nieuwe opstand besloot Koningin Isabella op 30 september 1868 het land te ontvluchten. Ze vluchtte naar Parijs, waar ze op 25 juni 1870 afstand deed van de troon. Dit ten behoeve van haar zoon Alfons XII. Op 9 april 1904 stierf Koningin Isabella II in Parijs.

Koning Amadeus I

Nadat Isabella was verdreven uit Spanje was er een nieuwe vorst nodig. De Spaanse bevolking koos vervolgens zelf voor Amadeus, een Italiaanse hertog. Hij zag dit niet zelf niet zetten, maar werd door het Italiaanse kabinet gedwongen de troon te aanvaarden. Dit gebeurde op 16 november 1870. Tijdens zijn koningschap kreeg Amadeus te maken met vele opstanden en zelfs een moordaanslag op zijn koets in 1872. In 1873 had Amadeus vrijwel geen macht meer over, en besloot af te treden. Op 11 februari 1973 werd De Eerste Spaanse Republiek uitgeroepen. Amadeus was hierbij zelf ook aanwezig, en verklaarde dat 'het Spaanse volk onregeerbaar was'. De republiek hield overigens slechts twee jaar stand, want in 1875 kwam de zoon van Koningin Isabella, Alfons XII, alsnog op de troon.

Koning Alfons XIII

Op 17 mei 1886 werd Alfons geboren in Madrid, en deze dag officieel ook al tot koning benoemd. De aanleiding hiertoe was dat zijn vader, Koning Alfons XII, overleed voor zijn zoon geboren werd. Alfons' moeder, Maria Christina, trad op als regentes tot aan het zestiende levensjaar van Alfons. Dit gebeurde in 1902, en vanaf dat jaar nam Koning Alfons XIII het bestuur van het land over van zijn moeder. Op 13 mei 1906 trouwde Alfons met de Britse prinses Victoria Eugenie van Battenberg. Alfons en Victoria werden verliefd tijdens een diner in Engeland, maar velen zagen een huwelijk tussen de twee niet zitten. Zeker Alfons' moeder Maria Christina had grote bezwaren. Zij vond de afkomst van Victoria niet goed genoeg om toe te treden tot de Spaanse adel. Het paar trouwde toch, ondanks de vele protesten van zowel Maria Christina als van een deel van de bevolking. Na het huwelijk kreeg Victoria de titel koningin Victoria Eugénie. Informeel werd zijn Koningin Ena genoemd. Na de trouwerij vond er een aanslag plaats op het juist getrouwde echtpaar. Vanaf een balkon werd een bom gegooid richting de koninklijke koets. Hierbij vielen onder de toeschouwers twaalf doden en nog eens honderd gewonden. Koningin Ena werd na deze aanslag afgezonderd van de Spaanse bevolking, iets wat haar niet populair maakte.

Op 10 mei 1907 werd de eerste zoon van Alfons en Ena geboren, Alfons, de erfgenaam van de Spaanse troon. Tijdens zijn besnijdenis bleek dat hij niet stopte met bloeden. Dit werd veroorzaakt door de ziekte hemofilie. Dit was een ziekte die hij van zijn moeder had geërfd, bij wie deze ziekte in de familie voorkwam. Koning Alfons heeft dit zijn vrouw nooit kunnen vergeven. Na Alfons werden nog zes kinderen geboren, vier jongens en twee meisjes. Één zoon werd doodgeboren, en de jongste zoon leed eveneens aan hemofilie.

Het huwelijk tussen Alfons en Ena werd steeds slechter. Alfons hield er ook enkele affaires op na, waarbij hij waarschijnlijk ook enkele buitenechtelijke kinderen heeft verwerkt. Één van deze affaires was met Prinses Beatrice, een nicht van Koningin Ena, die eveneens in Spanje woonde. Er wordt gezegd dat Maria Christina Beatrice gevraagd zou hebben te vertrekken, maar dat deze weigerde. Hierop werd zij door Koning Alfons verbannen naar Engeland. Uiteindelijk kreeg zij toch vergiffenis, en keerden zij en haar gezin terug naar Spanje.

In 1923 beraamde generaal Miguel Primo de Rivera een militaire staatsgreep. Hij verzocht de koning zijn regering te ontslaan en met behulp van het leger te regeren. De militaristische koning was razend enthousiast en voldeed snel aan het verzoek van de Rivera. Twee maanden later, tijdens een staatsbezoek, noemde hij de Rivera 'mijn Mussolini'. Hij maakte zich hier absoluut niet populair mee en er volgden vele protesten. In 1930 kwamen er grote opstanden tegen het koningshuis. In 1931, tijdens gemeenteraad verkiezingen, wonnen de republikeinen overweldigend. Massa's mensen gingen de straat op en eisten het aftreden van Alfons. De koning verliet Spanje, overigens zonder troonsafstand te doen, en zo ontstond na zijn vertrek De Tweede Spaanse Republiek.

Het heden

Koning Juan Carlos I

Juan Carlos, de huidige koning van Spanje, werd geboren op 5 januari 1938 in Rome. Zijn vader was Juan de Bourbon, en zijn grootvader was Koning Alfons XIII. Ten tijde van de geboorte van Juan Carlos (in ballingschap) woedde in Spanje de Spaanse Burgeroorlog. Het land werd vele jaren geleid door de dictator generaal Franco. Na de Tweede Wereldoorlog besloot Franco het koningschap in Spanje (in naam) opnieuw in te voeren. Hoewel er meerdere gegadigden waren koos generaal Franco ervoor Juan Carlos de troon te laten bestijgen. Na de dood van Franco in 1975 legde Juan Carlos de eed af en werd hiermee Koning van Spanje. In 1962 was Juan Carlos getrouwd met Prinses Sofia uit Griekenland, de dochter van de toenmalige Griekse Koning Paul I. Samen kregen Juan Carlos en Sofia drie kinderen: Elena, op 20 december 1963, Christina op op 13 juni 1965, en Felipe, geboren op 30 januari 1968.

Tijdens zijn regeerperiode deed Koning Juan Carlos er alles aan om de democratie in Spanje weer te herstellen. Het jarenlange bewind van Franco hadden duidelijke sporen achtergelaten. In 1981 kreeg Juan Carlos veel respect door met een daadkrachtig optreden een militaire staatsgreep te voorkomen. Door alle inspanningen van Koning Juan Carlos is Spanje weer een belangrijk en voorspoedig land geworden.

Kroonprins Felipe

Felipe is de eerste in de troonsopvolging wanneer zijn vader sterft of aftreedt. Felipe heeft twee oudere zussen, maar de Spaanse troonopvolging geeft voorrang aan mannelijke opvolgers. Hierdoor komen zijn beide zussen pas na Felipe én zijn kinderen in de lijn van de troonopvolging.

Op 1 november 2003 werd aangekondigd dat Kroonprins Felipe zich had verloofd met de Spaanse televisiejournaliste Letizia Ortiz Rocasolano. Op 22 mei 2004 trouwde het stel in Madrid onder grote media belangstelling. In heel Europa werd het huwelijk door velen live op tv gevolgd. Letizia was het eerste burgermeisje in Spanje die ooit prinses werd, en op een dag zelfs koningin zal worden. Felipe en Letizia hebben twee dochters, Leonor (31 oktober 2005) en Sofia (29 april 2007). Leonor is na haar vader de tweede in de lijn van de troonsopvolging.

Lees verder

© 2012 - 2017 Tessaz, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Spanje: Politieke indeling: Het staatshoofdHet staatshoofd van Spanje is de Koning. De Spaanse Koning is Don Juan Carlos de Borbón y Borbón. Zijn erfgenaam op de S…
Koning Juan Carlos van SpanjeSpanje is een land dat een opeenvolging kent van monarchie en republiek. Na het einde van de burgeroorlog in 1939 komt F…
Mannelijke collega’s van Koning Willem-AlexanderMannelijke collega’s van Koning Willem-AlexanderEr zijn in de wereld nog vijf personen die koning zijn. De koningshuizen hebben ieder hun eigen geschiedenis en verschil…
Familie de BourbonDe Franse troon wordt door verschillende families geclaimd. De legitimisten hangen de familie Bourbon aan. Louis Alphons…
Ontstaan der Nederlanden: Europese vorstenhuizenOntstaan der Nederlanden: Europese vorstenhuizenTijdens het ontstaan der Nederlanden, onder Karel V en onder de Bourgondische hertogen, hadden huwelijk en diplomatiek o…
Bronnen en referenties
  • http://www.absolutefacts.nl
  • http://www.allthingsroyal.nl
  • http://www.gendergeschiedenis.nl/
  • http://www.gent.be/
  • http://nl.wikipedia.org

Reageer op het artikel "Koningshuis Spanje"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tessaz
Gepubliceerd: 04-05-2012
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Koningshuis
Special: Koninklijke families
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!