InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Koningshuis > Koningshuis Zweden

Koningshuis Zweden

Koningshuis Zweden Zweden kent al een koningshuis vanaf het jaar 970. Rond die tijd voegde Erik de Overwinnaar een aantal stammen samen. Hij werd hierdoor de eerste Koning van Zweden. Na deze tijd hebben vele vorsten uit verschillende families het land geregeerd.

De eerste Koning van Zweden - Koning Erik VI

In 970 werd Erik VI, ook wel Erik de Overwinnaar genoemd, de eerste Koning van Zweden. Hij verenigde de verschillende Zweedse stammen, waaronder de twee belangrijkste en grootste stammen in die tijd. Koning Erik VI regeerde tussen 970 en 995. Na zijn overlijden in 995 werd hij opgevolgd door zijn zoon, Olof.

Na Koning Olof volgen vele andere vorsten van verschillende huizen, waaronder vele eveneens Koning van Noorwegen en Koning van Denemarken waren.

Huis Wasa

Koning Gustaaf I

In de zestiende en zeventiende eeuw regeerden vorsten uit het Huis Wasa. Ten tijde van het aantreden van de eerste koning, Koning Gustaaf I, was Zweden nog onderdeel van de Unie van Wasa. Dit was een verbond tussen Zweden, Noorwegen, en Denemarken. Ook enkele andere gebieden, waaronder Finland, IJsland en Groenland hoorden hierbij. De Zweden waren echter niet blij met de gang van zaken. Het kwam tot enkele gewapende opstanden, en tientallen jaren voerden Zweden en Denemarken een oorlog, waardoor de unie steeds verder uit elkaar viel. Meteen na zijn kroning op 6 juni 1523 riep Koning Gustaaf I de Zweedse onafhankelijkheid uit. Hiermee hield de Unie van Wasa op met bestaan. Gustaaf stond vanaf dat moment bekend als de bevrijder van Zweden, en de grondlegger van een efficiënte, centrale regering. Tevens vestigde hij een erfelijke monarchie. In de Zweedse geschiedenis wordt Gustaaf wel 'de vader des vaderlands' genoemd vanwege zijn grote aandeel in het Zweden zoals we het nu kennen.

Koning Erik XIV

In 1560 stierf Gustaaf, en werd hij opgevolgd door zijn zoon, Erik XIV. Zijn vader was na het overlijden van Eriks moeder nog tweemaal getrouwd geweest. Tijdens zijn tweede huwelijk kreeg hij nog een zoon, Johan, die vond dat hij aanspraak maakte op de troon. Als koning was Erik een intelligent man, en hij stond tevens bekend als zeer ambitieus en artistiek begaafd. Vanaf 1568 ging de gezondheid van Erik achteruit, hij leed aan schizofrenie. Hij werd als koning afgezet door zijn halfbroer Johan. Deze sloot Erik op in Kasteel Örbyhus, waar hij in 1577 stierf aan een arsenicumvergiftiging, hoogstwaarschijnlijk werd hij vermoord. Een andere reden voor zijn afzetting was zijn morganatisch huwelijk in 1568 met Karin Månsdotter, een dochter van een gevangenisbewaarder. Erik had met haar al enkele jaren een affaire, en zij verbleef ook aan het Hof. Samen hadden ze vier kinderen, die geen van allen aanspraak maakten op de troon.

Koningin Christina I

Na Koning Erik XIV heersten er nog vier koningen over Zweden, waarna in 1632 Koningin Christina, als enige erfgenaam van haar vader, koningin werd. Zij was op dit moment pas zes jaar oud. Één van de meest opmerkelijke dingen aan Koningin Christina was dat zij overstapte van het protestantisme naar het katholicisme. Te meer opvallend omdat haar vader in de dertigjarige oorlog vocht tegen de overheersing van het katholicisme en voor het behouden van Zweden als protestantse natie.

Christina stond bekend als bijzonder intelligent, en met een grote interesse voor onder andere politiek, cultuur en wetenschap. Vaak nodigde zij ook filosofen uit aan het hof. Christina was absoluut niet van plan om te trouwen, en zij benoemde haar neef Karel Gustaaf dan ook als haar troonopvolger. De kroning van Christina, die in 1644 zou zijn, maar niet doorging vanwege de oorlog, vond uiteindelijk plaats 20 oktober 1650. Vier jaar later, op 16 juni 1654 maakte ze al bekend dat ze wilde aftreden, zodat ze een volledig nieuw leven kon leiden. In november 1655 bekeerde Christina zich openlijk tot het katholicisme in de Hofkerk in Innsbruck.

Huis Wittelsbach

Koning Karel X Gustaaf

Doordat Koningin Christina de troonopvolging had overgedragen aan haar neef, was zij de laatste monarch van Huis Wasa. Na Koningin Christina werd Karel X Gustaaf van 1654 tot 1660 Koning van Zweden. Al in 1660 stierf de toen 38 jarige koning aan overmatig drankgebruik.

Koning Karel XI

Karel werd opgevolgd door zijn enige zoon, Karel XI. Koning Karel XI werd geroemd om zijn succesvolle buitenlandse politiek. Na de Schoonse Oorlog gevoerd te hebben tegen Denemarken, Nederland en deel van Duitse rijk, wijdde Koning Karel XI zich aan de wederopbouw van het land. Na zijn overlijden in 1697 volgde Karels zoon Karel XII hem op. Deze stond vooral bekend om zijn deelname aan de Grote Noordse Oorlog, die in 1721 verloren werd door Zweden. Karel heeft het einde van de oorlog niet meegemaakt. In 1716 werd hij door zijn hoofd geschoten tijdens een belegering van de vesting Frederiksten bij Halden.

Koningin Ulrike Eleonora en Koning Frederik

Na zijn dood werd Koning Karel opgevolgd door zijn jongere zus Ulrike Eleonora. Na de dood van haar broer liet ze zich onmiddellijk door de senaat benoemen tot nieuwe Koningin van Zweden. De Zweedse krijgsraad verzette zich hier echter tegen. Volgens de krijgsraad diende de opvolging niet volgens erfrecht te geschieden, maar volgens een verkiezing. Deze verkiezing kwam er, en Ulrike werd alsnog gekozen. Op 17 maart 1719 werd zij officieel gehuldigd als Koningin van Zweden. Ulrike maakte vanaf het begin duidelijk dat zij samen met haar echtgenoot Frederik wenste te regeren. Hoewel de Rijksdag zich tegen deze keuze verzette kreeg Frederik steeds meer politieke invloed. In februari 1720 deed Ulrike afstand van de troon ten gunste van Hendrik. Zij maakte hierbij de afspraak dat als Hendrik eerder zou overlijden zij opnieuw de troon zou bestijgen. Doordat het huwelijk van Frederik en Ulrike kinderloos bleef was zij de laatste vorst van Huis Wittelsbach.

Huis Holstein-Gottorf

Koning Adolf Frederik

Na het overlijden van Koning Frederik in 1751 werd hij opgevolgd door Adolf Frederik, die op 26 november 1751 werd gekroond tot nieuwe Koning van Zweden. Zijn opvolging was mogelijk omdat hij rechtstreeks afstamde van het Het Huis van Wasa. Na de kroning van Adolf Frederik kwam er een nieuw huis aan het hof, Huis Holstein-Gottorf. Om populariteit onder het Zweedse volk te winnen ondernam Adolf Frederik enkele reizen door het land. Veel macht had hij niet, en zijn titel was meer ceremonieel. De echte macht lag bij de Rijksdag, waar Adolf Frederik vele conflicten mee had. Op 12 februari 1771 stierf Koning Adolf Frederik aan de gevolgen van een beroerte.

Koning Gustaaf III

Hij werd opgevolgd door zijn zoon, Gustaaf III. Koning Gustaaf III probeerde na de dood van zijn vader door middel van een staatsgreep de absolute macht terug te krijgen. Deze macht lag sinds 1718 bij de Rijksdag. Vanaf 1788 voerde Gustaaf oorlog met Rusland. Deze oorlog was voor Zweden weinig succesvol. In 1789 werd hem door de senaat zijn macht ontnomen. Op 16 maart 1772 werd Gustaaf tijdens een gemaskerd bal op 16 maart vermoord door de Zweedse adel. Hij werd in zijn rug geschoten en overleed op 29 maart.

Koning Gustaaf IV Adolf

Na de dood van Gustaaf werd hij opgevolgd door zijn zoon, Gustaaf IV Adolf. Koning Gustaaf IV Adolf verloor tijdens zijn regeerperiode Finland aan Rusland. Ook kwam hij in oorlog met Denemarken en Noorwegen. Dankzij zijn desastreuze manier van politiek voeren werden Gustaaf en zijn familie in 1809 gevangen genomen en werd Gustaaf IV Adolf opgevolgd door zijn oom, Karel VIII.

Koning Karel VIII

Koning Karel VIII werd op 6 juni 1809 de nieuwe Koning van Zweden. Dit gebeurde wel pas nadat hij een nieuwe liberale grondwet erkende, waarin de macht van de koning behoorlijk werd beperkt. Koning Karel VIII regeerde van 1809 tot aan zijn dood in 1818. Doordat zijn beide kinderen vroeg waren gestorven werd de Deense prins Karel August in 1810 benoemd als troonopvolger. Deze overleed echter korte tijd later plotseling. Hierop werd de Franse maarschalk Jean-Baptiste Bernadotte gevraagd als opvolger van de Zweedse troon. Hij werd door Koning Karel VIII aangenomen als adoptiefzoon.

Huis Bernadotte

Koning Karel XIV Johan

De Franse Jean-Baptiste Bernadotte werd geboren in 1763. Gedurende de Franse revolutie maakte hij deel uit van het Franse leger. In 1798 trouwde hij met Désirée Clary, aanvankelijk de verloofde van Napoleon. Direct na zijn benoeming in 1810 als troonopvolger reisde Bernadotte naar Zweden om de regering over te nemen van de toen al zieke Koning Karel VIII. Vanaf dat moment veranderde hij zijn naam in Karel XIV Johan. Hoewel de nieuwe Zweedse troonopvolger van oorsprong Frans was steunde hij Napoleon absoluut niet. In 1814 sloot hij zich aan bij de zesde coalitie, een coalitie van Groot-Brittannië, Pruisen, Oostenrijk en Rusland. Deze coalitie had de val van Napoleon ten gevolg. Na het verslaan van Napoleon kreeg Zweden hulp van Groot-Brittannië bij de verovering van Noorwegen dat op dat moment bij Denemarken hoorde. Zo werd Koning Karel VIII eveneens koning van Noorwegen. In 1818 werd Karel Johan ingehuldigd als koning nadat zijn adoptievader Karel was overleden. De regeerperiode van Koning Karel Johan was voor zowel Zweden als voor Noorwegen een zeer succesvolle periode. De conservatieve manier van regeren riep veel tegenstand op, maar op alle gebieden ging het Zweden en Noorwegen voor de wind. Zo werd hij, mede dankzij zijn charisma en humaniteit, toch bijzonder populair als koning.

Koning Oscar I

Na de dood van Koning Karel XIV Johan volgde zijn zoon Oscar I hem op. Oscar werd in 1799 in Frankrijk geboren als Joseph François Oscar Bernadotte. Nadat hij en zijn ouders naar Zweden verhuisden werd zijn naam Oscar I van Zweden. Na de dood van zijn vader in 1844 regeerde de liberale Koning Oscar I vijftien jaar over Zweden en Noorwegen. Hij voerde enkele belangrijke hervormingen door, waaronder de belangrijkste het instellen van persvrijheid. Oscar stierf in 1859 als gevolg van langdurige ziekte, en werd opgevolgd door zijn zoon, Koning Karel XV.

Koning Karel XV

Koning Karel XV trouwde met de Nederlandse Louise op 19 juni 1850. Louise was een dochter van prins Frederik, een broer van Koning Willem II. Samen kregen zij een dochter en een zoon, die al op tweejarige leeftijd overleed. Tijdens het huwelijk had Karel enkele affaires, die door zijn vrouw Louise oogluikend werden toegestaan. Zo had hij een relatie met Louises hofdame, Josephine, die hem zelfs bij openbare gelegenheden vergezelde. Doordat Karels zoon al vroeg overleed was zijn dochter Louise als enige over om de troon op te volgen, maar door haar huwelijk in 1869 met de Deense kroonprins Frederik was zij op dat moment al Koningin van Denemarken. Hierdoor werd Koning Karel XV na zijn overlijden in 1872 opgevolgd door zijn broer, Oscar.

Koning Oscar II

Tijdens de regeerperiode kon Koning Oscar II de unie met Noorwegen niet in stand houden, en zo werd er in 1905 besloten de unie tussen de beide landen te ontbinden. Koning Oscar II was zo de laatste Zweedse koning die over Noorwegen regeerde. Samen met zijn vrouw, Koningin Sophia, kreeg hij vier kinderen. De oudste zoon, Oscar Gustaaf Adolf volgde zijn vader na diens overlijden op.

Koning Gustaaf V

Koning Gustaaf V regeerde maar liefst 43 jaar, tussen 1907 en 1950. Tijdens deze periode hield hij Zweden buiten zowel de Eerste- als de Tweede Wereldoorlog. Wel wordt er gezegd dat Koning Gustaaf sympathie zou hebben voor enkele Duitse nazileiders. Dit zou mede veroorzaakt zijn door zijn Duitse vrouw, Koningin Victoria. De homoseksualiteit van Koning Gustaaf V was een publiekelijk geheim. Zo had hij enkele jaren een affaire met Kurt Haijby, wat leidde tot de zogenoemde Haijby-affaire. Het Zweedse hof betaalde hem grote sommen geld voor zijn stilzwijgen over zijn relatie met de koning. Ook wordt er gezegd dat hij naar een gevangenis in nazi-Duitsland werd gestuurd. Op 29 oktober 1950 stierf Koning Gustaaf V, en zijn zoon, Gustaaf Adolf, volgde hem op.

Koning Gustaaf VI

Koning Gustaaf VI Adolf huwde in 1905 met Margaretha van Connaught. Het echtpaar kreeg vijf kinderen. Bij de geboorte van de zesde, in 1920, overleed Margaretha onverwacht in het kraambed. In 1923 trouwde Gustaaf opnieuw, ditmaal met Lady Louise Mountbatten. Tijdens dit huwelijk kwam alleen een doodgeboren dochtertje ter wereld, in mei 1925. Tijdens de regeerperiode van Koning Gustaaf VI Adolf werd er gewerkt aan een constitutionele monarchie. Deze nieuwe constitutionele monarchie ging in 1975 in. Koning Gustaaf was door zijn bescheiden en informele karakter een zeer populair koning. Hij overleed op 15 september 1973 en werd opgevolgd door zijn kleinzoon, Kroonprins Karel Gustaaf, wiens vader in 1947 was overleden bij een vliegtuigongeluk.

Koning Karel XVI Gustaaf

Karel Gustaaf, de huidige Koning van Zweden, werd geboren op 30 april 1946 als jongste van vijf kinderen. Karel Gustaaf heeft vier oudere zussen, Margaretha, Birgitta, Désirée en Christina. Doordat zijn vader om het leven kwam bij een vliegtuigongeluk in 1947 werd Karel Gustaaf in 1950 officieel benoemd tot Kroonprins van Zweden. Sinds 15 september 1973 is Karel Gustaaf Koning van Zweden. Drie jaar later, op 19 juni 1976 trouwde hij met met Silvia Sommerlath, een dochter van Duitse vader en een Braziliaanse moeder. Samen kregen Karel Gustaaf en Silvia drie kinderen, kroonprinses Victoria (1977), prins Carl Philip (1979) en prinses Madeleine (1982). Aanvankelijk zou Carl Philip de eerste in de lijn van de troonopvolging zijn, maar in 1979 werd de wet van de troonopvolging gewijzigd. Dit hield in dat Carl Philip vanaf 1980 geen kroonprins meer was. Hij werd hierin vervangen door zijn oudere zus Victoria, die vanaf dat moment kroonprinses werd. Koning Karel Gustaaf was het hier niet mee eens. Hij vond dat zijn zoon troonopvolger moest zijn, omdat hij ook zo geboren was.

In 2010 kwam Koning Karel XVI Gustaaf negatief in het nieuws. Zo zou hij enige tijd een buitenechtelijke relatie hebben gehad met de zangeres van de band Army of Lovers, Camilla Henemark. Daarnaast zou de koning regelmatig stripclubs hebben bezocht en zou hij tijdens één van zijn vele elandjachten het bed hebben gedeeld met twee dames. Het commentaar van de koning zelf: „Het gaat om een periode die ver achter me ligt, en daarom kies ik er samen met mijn gezin voor om het verleden te laten rusten en vooruit te kijken.”

Kroonprinses Victoria

Prinses Victoria werd geboren op 14 juli 1977. In eerste instantie gewoon als prinses, maar na een wetswijziging in 1979 (vrouwen waren aanvankelijk uitgesloten voor troonopvolging) werd zij kroonprinses. In 1997 werd bekend dat kroonprinses Victoria aan anorexia leed, waar zij openlijk voor uitkwam. Ze heeft hierna samen met haar toenmalige partner Daniel Coller enkele jaren in de Verenigde Staten gewoond, waar ze politicologie en geschiedenis aan Yale University studeerde, en stage liep op de Zweedse ambassade in Washington en bij de Verenigde Naties in New York. In de periode van haar studie kreeg Victoria professionele hulp om haar eetstoornis te overwinnen. Eind 2002 werd het boek "Victoria, Victoria!" uitgebracht, waarin ze onder meer openhartig over haar anorexia vertelt.

Victoria ondersteunt haar vader bij zijn representatieve taken en legt vanaf 2002 zelfstandig staatsbezoeken af. In datzelfde jaar werd er volop gespeculeerd over een relatie tussen Victoria Daniel Westling, haar persoonlijke sportcoach. Hoewel aanvankelijk aan werd gegeven dat zij slechts goede vrienden waren werd de relatie uiteindelijk toch bevestigd. Onder de bevolking was er wel kritiek, omdat Daniel niet tot de juiste kringen behoorde. Op 19 juni 2010 traden zij in Stockholm toch in het huwelijk. Na het huwelijk hebben zij hun intrek genomen in Slot Saga in Solna. Op 23 februari 2012 werd hun eerste kindje geboren, prinses Estelle Silvia Ewa Mary. Na haar moeder is Estelle de tweede in de lijn van de troonopvolging. Op 2 maart 2016 werd hun tweede kindje geboren, prins Oscar Carl Olof.

Lees verder

© 2012 - 2019 Tessaz, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mannelijke collega’s van Koning Willem-AlexanderMannelijke collega’s van Koning Willem-AlexanderEr zijn in de wereld nog vijf personen die koning zijn. De koningshuizen hebben ieder hun eigen geschiedenis en verschil…
Ontstaan der Nederlanden: Europese vorstenhuizenOntstaan der Nederlanden: Europese vorstenhuizenTijdens het ontstaan der Nederlanden, onder Karel V en onder de Bourgondische hertogen, hadden huwelijk en diplomatiek o…
De vergeten redding van april 1945: de witte bussenOp 23 april 1945, een week voor de bevrijding van het kamp, werden 786 vrouwen uit het vrouwenconcentratiekamp Ravensbrü…
Wilhelm II, laatste keizer van DuitslandWilhelm II, laatste keizer van DuitslandHij was 29 toen hij keizer werd en had een grote voorliefde had voor militair vertoon, pracht en praal, Hij viel op door…
Koningshuis wel of niet te duurmijn kijk opKoningshuis wel of niet te duurOns koningshuis is te duur volgens niet aanhangers van de monarchie. Bedoelen ze dat ze eigenlijk geen zin hebben om mee…
Bronnen en referenties
  • http://zwedskoningsh.blogspot.com/
  • http://www.allthingsroyal.nl
  • http://www.absolutefacts.nl
  • http://www.zwedeninfo.nl/geschiedenis
  • http://nl.wikipedia.org/

Reageer op het artikel "Koningshuis Zweden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tessaz
Laatste update: 15-10-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Koningshuis
Special: Koninklijke families
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!