InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Kunst > De ongerepte Canadese landschappen van de Group of Seven

De ongerepte Canadese landschappen van de Group of Seven

De ongerepte Canadese landschappen van de Group of Seven Rond 1920 streefden de kunstenaars van de Canadese kunstenaarsgroep de Group of Seven naar een eigen, oorspronkelijke Canadese moderne schilderkunst. Dit hoopten zij te bereiken door contact met de ruige natuur in het land centraal te stellen. Allemaal tonen zij op hun schilderijen het ongerepte Canadese noordelijke landschap. Besneeuwde bergketens in de Rocky Mountains, het noorderlicht en maanlicht, totempalen en beverdammen, de Indian Summer en de ijsbergen in het poolgebied maakten zij, in navolging van hun inspirator Tom Thomson, tot onderwerp van hun schilderkunst.

Tom Thomson (1877-1917): inspirator van de groep

Tom Thomson zelf maakte weliswaar geen deel uit van The Group of Seven, al legde hij zich als een van de eersten erop toe het Canadese landschap in al zijn pracht af te beelden. Met zijn van berkenschors gemaakte kano voer hij vanaf 1912 over de meren van het oudste Canadese nationale park, het Algonquin Park in Ontario. Vanuit zijn vaartuig legde hij als autodidact het hem omringende landschap in een klein formaat olieverfschetsen vast in bijna gloeiende kleuren. Bossen, bergen en meren, soms geschilderd in al hun weidsheid, dan weer in bijna abstracte details en in verschillende jaargetijden. De ene keer geschilderd op impressionistische wijze, een andere keer meer expressionistisch en ook, met de kenmerkende kleine penseelstreken, op pointillistische wijze.
Thomson gebruikte voor zijn schetsen een houten verfkistje, waarin hij verf en penselen vervoerde, als onderlegger voor de kleine houten plankjes, waarop hij zijn olieverfschetsen maakte. Was een schets af, dan kreeg die ook een plek in het verfkistje. De honderden schetsen - het werden er ongeveer driehonderd - die hij zo maakte tussen 1912 en 1917 en waarvan hij verschillende later op groot formaat uitwerkte, vormen zelfstandige kunstwerken.

In 1914 kreeg hij in het Algonquin Park, het oudste nationale park van Canada, gezelschap van zijn collega’s Jackson, Varley en Lismer, die net als hij bij ontwerpbedrijf Grip in dienst waren. Er werd gezamenlijk geschilderd, maar de Eerste Wereldoorlog maakte hier een einde aan. De collega’s gingen in militaire dienst, Thomson bleef achter.
Zijn mysterieuze verdrinkingsdood in 1917 werd de aanleiding voor het ontstaan van de groep. Op een mooie zomerdag trok hij er, zoals hij zo vaak als behendig kanovaarder deed, op uit. Een dag later werd zijn kano omgekeerd drijvend op het meer gevonden; van Thomson zelf ontbrak elk spoor. Pas na een week werd ook zijn lichaam gevonden. Thomsons overlijden leidde niet alleen tot tal van speculaties over de oorzaak ervan - een ongeval, moord of zelfmoord - maar ook tot de oprichting van de Group of Seven.

De Group of Seven

Na het overlijden van Thomson werd in maart 1919 de Group of Seven opgericht in de stad Toronto. Lawrence Harris, J.E.H. MacDonald, Frank Johnston, Arthur Lismer, Frederick Horseman Varley en Franklin Carmichael en A.Y. Jackson stonden aan de wieg van de kunstenaarsgroep, die tot doel had de Canadese kunst verder te ontwikkelen en gezamenlijk te exposeren. Een nationale landschapsschilderkunst in een nieuwe, bezielde eigen stijl en gebaseerd op het contact met de natuur stond daarbij centraal, met een vereenvoudigd vorm- en aangezet kleurgebruik.
Ondanks het streven naar oorspronkelijkheid zijn er invloeden van het late impressionisme, het expressionisme, symbolisme en pointillisme in de afbeeldingen terug te vinden. Een groot aantal van de oprichters had ervaring met de kunstontwikkeling buiten Canada opgedaan, hetzij tijdens een opleiding in Europa, hetzij in de naburige Verenigde Staten. Bovendien dienden de meesten tijdens de Eerste Wereldoorlog als soldaat in Europa, in de periode dat Thomson in Canada om het leven kwam.
Een aantal kunstenaars kende elkaar van hun werk voor de firma Grip, een grafisch bedrijf in Toronto. Sommigen schilderden in 1918 en 1919 samen in het noorden van Ontario vanuit een speciaal voor dat doel ingerichte goederenwagon, die door het spoorwegpersoneel op een zijspoor van de Algoma spoorlijn werd afgerangeerd en zo nodig weer verder versleept werd. Op den duur kozen de groepsleden onafhankelijk van elkaar een regio en thematiek van hun voorkeur, waardoor de kunstenaarswegen uiteen gingen lopen.

De eerste gezamenlijke expositie werd gehouden in 1920, er zouden er tot 1931 nog zeven volgen, met een wisselend aantal deelnemers. De kritieken waren positief en de belangstelling was groot, toch verkochten de kunstenaars niet veel werk. Wel genereerden hun schilderijen zelfs overheidsbelangstelling, waardoor Harris en Jackson werden gevraagd voor een poolreis.
De Group of Seven hield rond 1933 op te bestaan en ging op in de grotere Canadian Group of Painters.

Het van oorsprong ruige en ongerepte landschap dat de oorspronkelijke zeven leden en Thomson schilderden, werd destijds overigens bedreigd door grootschalige houtkap. Waar de kunstenaars vanaf hun standpunt een schitterend uitzicht tussen de bomen door op het wateroppervlak van de meren hadden, was daarvoor uitkijken over het uitzicht niet mogelijk door de dichte begroeiing. Ook de oprukkende industrialisatie vormde een bedreiging voor delen van het landschap. Door dit op doek vast te leggen, vroegen de kunstenaars aandacht voor een mogelijke verdwijning van hun geliefde landschap.

Lawren(ce) Harris (1885-1932)

De Group of Seven zag in 1919 in Toronto het levenslicht in het huis van Lawren Harris; binnen de groep speelde hij een voortrekkersrol en hij bekostigde een groot deel van de uitgaven. De oprichting was in 1920 een feit en al hanteerden de zeven kunstenaars geen gezamenlijk, vastomlijnd programma, toch stond Lawren Harris als medeoprichter van de groep, een duidelijk doel voor ogen. Een nationale Canadese landschapsschilderkunst op moderne leest geschoeid, waarbij de kunstenaars eerder elkaar inspireerden dan elders inspiratie op te doen, moest het uitgangspunt van de groep zijn. Zelf had Harris ook in het buitenland gestudeerd, namelijk aan de kunstacademie van Berlijn. Daar maakte hij ongetwijfeld kennis met het werk van leden van de expressionistische kunstenaarsgroep Die Brücke, in 1905 opgericht in Dresden en later gevestigd in Berlijn.

Met een aantal groepsleden trok Harris door de Canadese natuur, waarbij in de tweede helft van de jaren twintig de Rocky Mountains werden aangedaan en in 1930 werd Harris zelfs, samen met medekunstenaar Jackson, door de Canadese overheid gevraagd mee te gaan op poolreis. In de Rocky Mountains schilderde Harris zijn opmerkelijke driehoekige bergtoppen; zijn tijdens de poolreis geschilderde ijsbergen lijken abstracte sculpturen.

A.Y. Jackson (1882-1974)

Jackson studeerde aan kunstacademies in Parijs en Antwerpen. Hij is ook in Nederland geweest, waar hij haast ongetwijfeld de landschapsschilderijen van de Haagse School, die destijds immens populair waren in Canada, aanschouwde.
Jackson koos, in tegenstelling tot die landschapsschilderijen van de Haagse School, voor een meer expressionistische manier van schilderen. In 1914 trok hij, samen met Lismer en Varley, naar het Algonquin Park om Tom Thomson op te zoeken, totdat de militaire dienst hem wegriep.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog vocht Jackson aan het Europese front, waarbij hij gewond raakte. Het einde van de oorlog legde hij als oorlogsschilder vast vanuit Frankrijk. oorlogsschilder. Na terugkeer uit de dienstplicht trok Jackson met Harris, MacDonald en Lismer steeds verder het land in, en ging uiteindelijk zelfs op poolreis. Ondanks zijn reislust ging zijn voorkeur uit naar de omgeving van Quebec, met zijn Franse invloeden.

Arthur Lismer (1885-1969)

Lismer werd geboren in Engeland, waar hij werkte en zijn opleiding kreeg. Later volgde hij ook lessen aan de Koninklijke Academie in het Belgische Antwerpen. Na zijn emigratie naar Canada kwam ook hij bij Grip te werken. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vervulde Lismer een bijzondere vorm van dienstplicht: hij moest de logistiek van de Canadese vloot op weg naar en van de oorlog in Europa vastleggen op het schildersdoek.

J.E.H. MacDonald (1873-1932)

Ook MacDonald was afkomstig uit Engeland. Hij was bij Grip de leidinggevende van Thomson. En net als zijn ondergeschikte nam ook hij geen dienst, maar bleef tijdens de oorlogsjaren in Toronto.
MacDonald was idolaat van de Rocky Mountains. Hij schilderde er zijn eenzame landschappen en legde de weersomstandigheden in de bergpassen vast op zijn doeken.

Frank Johnston (1888-1949)

Johnston volgde zijn kunstenaarsopleiding in de Verenigde Staten. Net als veel van de andere groepsleden was ook hij werkzaam in Toronto bij Grip. Hij volgde de groep bij het schilderen rond de Algoma spoorlijn, maar maakte zich al spoedig los en verliet als eerste de kunstenaarsgroep. Zijn schilderij The Fire Ranger is een opmerkelijk werk op groot formaat, waarbij de toeschouwer met de overvliegende ranger lijkt mee te vliegen, omringd door wolken en uitkijkend op het lager gelegen landschap.

F.H. Varley (1881-1969)

Ook Varley is geboren in Engeland en volgde daar zijn opleiding. Als jongeman emigreerde hij naar Canada, waar hij bij de firma Grip kwam te werken.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog legde hij, net als Jackson, de verschrikkingen van de oorlog vast. Na zijn terugkeer in Toronto leefde Jackson vooral van portretopdrachten. Zijn bohémien leefwijze bracht hem en zijn gezin echter in de financiële problemen, waardoor het gezin uiteindelijk in zeer armoedige omstandigheden kwam.
Het tij leek te keren toen Jackson een baan als docent in Vancouver aannam. Daar inspireerde een vulkanisch berggebied in de omgeving hem tot het schilderen van landschappen met een geheel eigen kleurgebruik. Uiteindelijk zal ook Varley het poollandschap op doek vastleggen.

Franklin Carmichael (1890-1945)

Ook Carmichael bezocht het Europese continent en werkte bij Grip in Toronto. Als jongste lid van de Group of Seven nam hij uiteindelijk zijn toevlucht tot de opmerkelijk witte kwartietheuvels in de La Cloche Mountains. Hij liet er een eenvoudig huisje bouwen en maakte dat tot vertrekpunt voor wandel- en kanotochten naar zijn favoriete schilderplekken.

Painting Canada: expositie in Groningen

Tot en met 30 september 2012 toont een expositie in het Groninger Museum in de Groningse provinciehoofdstad zo’n honderdtwintig landschappen van de kunstenaarsgroep, getiteld Painting Canada - Tom Thomson and the Group of Seven.
Een tentoonstelling van de groep, en zeker niet met een dergelijke omvang, is buiten Canada niet vaak te zien geweest.

Het museum legt met de tentoonstelling verband tussen Groningen en Canada. Al voor de Eerste Wereldoorlog emigreerden veel Groningers naar Canada. Een tweede emigratiegolf volgde in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Na afloop van die oorlog werd Groningen bevrijd door de Canadezen en, een kunstzinniger reden om de tentoonstelling te organiseren: het museum ziet een artistieke verwantschap tussen de Groninger kunstenaars verenigd in de Ploeg.
Min of meer gelijktijdig met die van de Group of Seven schilderden deze kunstenaars eveneens hun expressionistische landschappen, waarvan het museum een groot aantal in bezit heeft.

De vrouwenhand van Emily Carr

Hoewel de expositie enkel Tom Thomson als inspirator voor de Group of Seven eert, zou ook een vrouwelijke kunstenaar de groepsleden hebben geïnspireerd. De Canadese schrijfster en kunstenares Emily Carr (1871 - 1945), die aan een Parijse kunstacademie gestudeerd had, hield zich aanvankelijk bezig met het schilderen van de inheemse volksthema’s. Later verschoof haar belangstelling naar het schilderen van landschappen, met name boslandschappen. Lange tijd werkte ze in betrekkelijke eenzaamheid.
In 1927 plande ze een reis naar het oosten van het land, waar ze leden van de Group of Seven wilde ontmoeten. Hoewel haar landgenoten haar werk minder waardeerden dan dat van de Group of Seven, op dat moment de meest gewaardeerde moderne kunstenaars van het land, omarmden haar mannelijke collega’s haar als een van hen, hoewel ze nooit deel van de groep zou uitmaken. Andersom zou de kennismaking met de groep - en met name de steun van Harris - de schilderscarrière van Emily Carr blijvend beïnvloeden.
© 2012 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
William Thomson Kelvin, vastlegger van de temperatuurschaalWilliam Thomson Kelvin, vastlegger van de temperatuurschaalWilliam Thomson Kelvin was op zeer jonge leeftijd al een erg intelligent persoon. Toen hij tien jaar was werd hij al toe…
Canada: stedentrip naar TorontoCanada: stedentrip naar TorontoToronto is een aantrekkelijke stad om voor een aantal dagen te bezoeken tijdens een stedentrip. Het is de grootste stad…
De Groninger akte: overdrachtsbelasting bij late overdrachtDe Groninger akte: overdrachtsbelasting bij late overdrachtTot 1 juli 2012 geldt nog een lage overdrachtsbelasting van 2 procent, terwijl het normaliter 6 procent is. Maar wie voo…
Rodin – Genius at Work in Groninger Museum 2016Rodin – Genius at Work in Groninger Museum 2016Vanaf zaterdag 19 november 2016 was in het Groninger Museum een expositie te zien van de Franse beeldhouwer Auguste Rodi…
Artistiek Garnwerd: gezien door kunstenaarsogenArtistiek Garnwerd: gezien door kunstenaarsogenEen beschermd dorpsgezicht aan het Reitdiep in het lege Groninger land: Garnwerd. Geen wonder dat de leden van De Ploeg…
Bronnen en referenties
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Group_of_Seven_%28artists%29.
  • www.groningermuseum.nl.
  • Groninger Museum Magazine 01, 2012.

Reageer op het artikel "De ongerepte Canadese landschappen van de Group of Seven"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Annie van Es, 25-02-2016 18:23 #1
Geachte Heer/Mevrouw
In het herfstseizoen heb ik o.l.v. Antje Sonnenschein een foto van een schilderij van de groep of seven geschilderd. Mij ligt blijkbaar volgens Antje deze stijl. Ik vind het prachtig werk. Maar is er nog steeds een boek verkrijgbaar, waarin de werken van de groep of seven in staan? En is dit boek nog verkrijgbaar? Met belangstelling zie ik de reacties tegemoet. Hoogachtend, Annie van Es. Reactie infoteur, 06-03-2016
Het boek dat destijds bij de tentoonstelling in het Groninger Museum verscheen is niet meer verkrijgbaar. Misschien is het mogelijk aan een tweedehands exemplaar te komen. Het ISBN-nummer van het boek is ISBN: 9780856676864.
Veel succes bij uw zoektocht ernaar.

Infoteur: Sierkunst
Gepubliceerd: 17-07-2012
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 1
Schrijf mee!