InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Kunst > Glaskunst van A.D. Copier

Glaskunst van A.D. Copier

Glaskunst van A.D. Copier Begin 20ste eeuw ontwikkelde er zich binnen de Glasfabriek Leerdam in korte tijd een groot glaskunstenaar; Andries Dirk Copier. Hij was ontwerper van gebruiksglas en kunstnijverheidsglas. Daarbij experimenteerde hij veel en onderzocht nieuwe technieken, waaruit unieke glaskunst ontstond. Copier werd bij het ontwerpen geïnspireerd door vormen uit de natuur, daarnaast maakte hij gebruik van de “gulden snede”. Zijn vroege glaswerk is sierlijk maar ook functioneel. Wat later volgt een periode waarin zijn werk wat strakker van vormgeving wordt, beïnvloed door de “Nieuwe Zakelijkheid”.

A.D. Copier

Op 11 januari in 1901 werd Andries Dirk Copier geboren in Leerdam. Zijn vader, Gijsbert Copier, werkte vanaf 1888 in de Glasfabriek Leerdam, als chef van de etsafdeling. Andries Copier kwam daar in 1914 ook te werken, hij was toen 13 jaar oud.

Ribbelvaas, 1953Ribbelvaas, 1953

P.M. Cochius

In 1912 werd P.M. Cochius directeur van de N.V. Nederlandse Glasfabriek Leerdam (opgericht in 1878). Behalve gebruiksglas wilde hij ook sierglas gaan maken. Het persglas dat de fabriek produceerde vond Cochius afschuwelijk en moest worden veranderd. Hij streefde naar betaalbaar glaswerk, waarbij schoonheid even belangrijk was. Voor het maken van ontwerpen trok hij een aantal kunstenaars aan, als eerste was dit de architect, tekenaar en meubelontwerper K.P.C. De Bazel, al snel volgden o.a.: C. de Lorm, C. Lanooy, H.P. Berlage en C. Lebeau. Copier leerde veel van het werk en de werkwijze van De Bazel. Cochius en De Bazel ontdekten al snel zijn talent, als enige werd hij in de fabriek aangenomen in vaste dienst.

Studie, werk en huwelijk

Tegelijk met het werk in de glasfabriek volgde hij allerlei studies. Een cursus tekenen en schilderen en een studie aan de Vakschool voor Typografie in Utrecht. Daarna kreeg hij een jaar privé les van Jac. Jongert, grafisch ontwerper en hoofddocent aan de “Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen” in Rotterdam en aansluitend een studie aan die Academie zelf. Deze laatste opleidingen werden betaald door de glasfabriek.

Vanaf 1921 werd de verkoop en ontwerpafdeling zijn werkplek, waar hij in 1923 de taak kreeg “esthetisch” toezicht te houden op al het glaswerk dat de fabriek produceerde. Verder maakte hij ontwerpen, zorgde hij voor het inrichten van etalages en het organiseren van tentoonstellingen en lezingen.

Violenvaas, 1923Violenvaas, 1923
In 1927 werd hij de artistiek directeur van de glasfabriek, datzelfde jaar trouwde hij met Theodora Catharina Matthijsen. Tussen 1928 en 1938 kregen zij vier zonen en een dochter.

Copier richtte in 1940 binnen de fabriek een opleiding op voor glasmakers en slijpers de: “Glasschool Leerdam”, deze kwam onder zijn leiding.

Gulden snede

Net als K.P.C. De Bazel maakte Copier bij zijn ontwerpen veel gebruik van de “gulden snede”. Dit is een natuurlijke (perfecte) verhouding: het grootste deel van twee delen, verhoudt zich tot het kleinste deel, zoals het geheel zich tot het grootste deel verhoudt. De gulden snede was in de oudheid al bekend en werd veel gebruikt in o.a. de architectuur en schilderkunst.

Glasserviezen

Smeerwortel

Een van zijn eerste glasontwerpen maakte hij in 1922, voor het servies “Smeerwortel”, dat in 1923 werd uitgevoerd. Hierin blijkt zijn interesse in het tekenen van vormen uit de natuur, die hij al op vroege leeftijd had. Het is een achttiendelig servies van helder kristal. De kelk van de glazen heeft de vorm van de bloem van de smeerwortel, de vorm van de karaffen is hetzelfde maar dan omgekeerd (de onderkant breed en de bovenkant smal). De kelken verschillen in grootte of hoogte, maar de steel van de glazen of het “been”, is bij elk glas even hoog.

Romanda

Het tweede servies dat hij ontwierp in 1924, genaamd “Romanda”, bestond uit zestien delen. Bij dit ontwerp was uitgegaan van een eerder ontwerp van een likeurstel. De glazen hebben een zeer dunne steel en zijn over het algemeen blank of irisé, de Rijnwijnglazen zijn annagroen.

Peer

In 1926 ontstond het zestiendelig servies “Peer” (later volgen nog een paar delen). De kelkvorm van de glazen en de karaffen hebben de vorm van een peer. Het been of de steel van de glazen is vijfkantig geslepen, de voet is achtkantig geslepen. De kleur van de glazen is rouwpaars, behalve de Rijnwijnglazen, deze zijn meerblauw.

Gildeglas, cognacglas met geslepen been.Gildeglas, cognacglas met geslepen been.

Gildeglas

Het bekendste glaswerk van Copier is het “Gildeglas”, dat hij in samenwerking met de “Vereeniging van Nederlandse Wijnhandelaren” ontwierp in 1930. Bij het ontwerpen van dit glaswerk was de functionaliteit het belangrijkste. Het glasservies bestaat van oorsprong uit drie soorten blank kristallen glazen; een groot en een klein wijnglas en een portglas, met een rechte gladde of zeskantig geslepen steel. De vormgeving ziet er eenvoudig en strak uit. Duidelijk is in dit ontwerp het gebruik van de “gulden snede”; de vorm van de kelken en de maatverhoudingen, zoals de hoogte van de steel in verhouding tot de kelk. Pas na de tweede wereldoorlog werden de Gildeglazen erg populair en verder uitgebreid. Dit glasservies werd vanaf 1958 machinaal geproduceerd en “Gilde Atlas” genoemd.

Vazen

Violenvazen

Een van de eerste series glaswerk die Copier maakte waren violenvazen, bol van vorm met vier welvingen. Ze werden gemaakt in drie verschillende maten, in de kleuren blank (met goudluster), annagroen, flessengroen, paars, amber, irisé, meerblauw, kobaltblauw, rood en oranje.

Bol, cilinder en kubusvazen

Copier raakte rond 1930 geïnteresseerd in de “Nieuwe Zakelijkheid”, een kunstbeweging die een aantal jaar daarvoor ontstond. Bij deze kunstrichting stond de functionaliteit op de eerste plaats, de vorm moest daaraan worden aangepast en schoonheid volgde hieruit dan vanzelf. Dat hij zich door deze kunstbeweging liet inspireren, is onder meer te zien aan een aantal bol-, cilinder- en kubusvazen die hij tussen 1928 en 1930 ontwierp, in grijsviolet en helder glas.

Bevrijdingsvaasje, 1945Bevrijdingsvaasje, 1945

Flora

De vazen “Flora” uit 1938, horen bij de “H-collectie” (huishoud-collectie), ze bestaan in verschillende maten en kleuren. Het glaswerk uit deze collectie en de “Sonoor-collectie” (zoals een aantal vazen met craquelé), was afgeleid van het kunstnijverheidsglas, maar eenvoudiger vormgegeven en betaalbaarder. Beide collecties ontstonden na 1935.

Bevrijdingsvaasje

Na de oorlog in 1945 ontwierp Copier het bevrijdingsvaasje of oranjeappeltje, een klein appelvormig feloranje vaasje.

Ribbelvazen

De in 1952 ontstane serie “ribbelvazen”, hebben veel horizontale smalle ribbels, zijn er in verschillende vormen; cilinder, trechter-, ton-, druppel of kelkvormig, in het blank, of in rook, grijsviolet of groene kleur.

Bloempotten

Graniver cactuspotGraniver cactuspot

Graniver

Een van de bekendste ontwerpen van Copier zijn de persglazen cactus bloempotten uit 1928-1930 van “Graniver”, dit glas is ondoorzichtig. Graniver of “granietglas” is een materiaal dat al eerder in de fabriek werd ontwikkeld om te gebruiken als bouwmateriaal. De bloempotten zijn rond of vierkant van vorm (kubusvormig) en in verschillende kleuren; geel, blauw, turquoise of rood. Bij de potten horen onderschotels met een zelfde vorm, deze zijn zwart van kleur.

Roccaver

Vanuit de Graniver ontstaat in 1934 een wat verfijnder materiaal “Roccaver”. Met dit glas zijn ronde en rechthoekige bloempotten gemaakt met een lichtgroene kleur en zwarte onderschotels.

Provista

In 1951 zijn de persglazen bloempotten “Provista” ontworpen; rond van vorm, groen of paars (doorschijnend) glas, in drie verschillende maten.

Bloempot "Walu", 1951Bloempot "Walu", 1951

Walu

Eveneens uit 1951 komen de bloempotten “Walu”, gemaakt van Graniver. Ze zijn rond (licht conisch) van vorm en hebben net als de onderschotels een lichtgroene kleur.

Unica en Serica

Vanaf 1923 ontwierp Copier veel uniek glaswerk, “Unica” genoemd. Vanuit deze ontwerpen ontstonden er (kleine) series: “Serica”. De Serica zijn gemaakt naar hetzelfde ontwerp, maar zijn onderling niet precies hetzelfde, omdat ze zonder mal werden gevormd. Copier werkte samen met de glasblazers aan de uitvoering van de Unica en Serica.

De vormen van zijn eerste Unica waren gebaseerd op antiek Perzisch glaswerk; flessen met lange smalle halzen en een brede bolle onderkant. Daarna gebruikte Copier allerlei verschillende technieken (bv. irisatie en craquelé), vormen en kleuren, die hij later meestal ook bij Serica en gebruiksglas ging toepassen. De “Spijkerbollen” uit 1936 zijn hiervan een voorbeeld; een (vrij grote) serie kleine bolvormige vaasjes met kleine luchtbelletjes, geheel blank van kleur, of met een rode, blauwe of groene kern.

Spijkerbol, Serica, 1936Spijkerbol, Serica, 1936

Tot slot

Toen zijn vrouw in 1971 ziek werd, stopte hij met werken om haar te verzorgen. Nadat zij in 1979 was overleden, werkte hij regelmatig in “De Oude Horn”, een studio opgericht door Willem Heesen, die tot 1977 in de Glasfabriek Leerdam had gewerkt. Daarnaast ontwierp Copier nog een aantal Unica voor de Glasfabriek Leerdam. Tussen 1981 en 1988 werkt hij in aantal bekende buitenlandse glasfabrieken; in Venetië, Zweden, Tsjecho-Slowakije en Amerika.

Andries Dirk Copier overleed op 19 december 1991.
Het gebruiks- en sierglas dat hij tijdens zijn leven creëerde, is talrijk, was erg vernieuwend en uniek. Hij kreeg vele onderscheidingen voor zijn werk en werd nationaal en internationaal bekend als glaskunstenaar. Zijn glaskunst is nog steeds erg geliefd en wordt momenteel veel verzameld. In een aantal musea wordt zijn werk tentoongesteld.

Lees verder

© 2014 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Royal Leerdam Crystal: De glasblazerij en haar kunstenaarsRoyal Leerdam Crystal: De glasblazerij en haar kunstenaarsSuperhete ovens, het stroperige en roodkleurige materiaal aan de blaaspijp en de uiterst intensieve samenwerking tussen…
Glaskunst van Kristalunie MaastrichtGlaskunst van Kristalunie MaastrichtVanuit de twee samengevoegde glasfabrieken 'Sfinx' en 'Stella' ontstond in 1925 de glasfabriek 'Kristalunie Maastricht'.…
Uit in Leerdam: de Glasblazerij en het GlasmuseumWie Leerdam zegt, denkt aan glas. Bij een toeristisch bezoek aan Leerdam mag een bezoek aan de Glasblazerij dan ook niet…
De gulden snedeAls we iets bijzonder mooi vinden, zit daar vaak de wiskundige gulden snede achter. De vormenrijkdom in de kosmos houdt…
Bronnen en referenties
  • “Copier compleet”, Joan Temminck, Laurens Geurtz
  • “Leerdam glas”, A. van der Kley- Blekxtoon
  • http://www.galeries.nl/mnkunstenaar.asp?artistnr=3113&vane=1&em=&sessionti=724343566
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Andries_Copier
  • Foto's: Vuurvlieg

Reageer op het artikel "Glaskunst van A.D. Copier"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 29-05-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Special: Glaskunst
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!