InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Kunst > Sieraardewerkfabriek: Wed. N.S.A. Brantjes & Co

Sieraardewerkfabriek: Wed. N.S.A. Brantjes & Co

Sieraardewerkfabriek: Wed. N.S.A. Brantjes & Co Clementine van Rijn, de weduwe van Nicolaas S.N. Brantjes richtte samen met Egbert Estié in 1895 als eerste een sieraardewerk fabriek in Purmerend op. Bij Wed. N.S.A. Brantjes & Co werd aardwerk gemaakt in de traditionele stijl, maar daarnaast in de Art Nouveau stijl die destijds erg populair was. Daarbij was het aardewerk van de Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg duidelijk een groot voorbeeld wat betreft de decors en de vormgeving. In 1886 wilde Nicolaas Brantjes een fabriek beginnen voor het maken van vuurvaste ovenstenen, alleen overleed hij nog voor de fabriek kon starten. Zijn vrouw Petronella Eleonora Clementine van Rijn (1849-1917) besloot de fabriek zelf te gaan runnen. Zij veranderde het bedrijf in 1892 in een firma met de naam “Wed. N.S.A. Brantjes & Co” en veranderde in 1895 ook het doel, namelijk het produceren van sieraardewerk. Dit laatste was mogelijk het idee van Egbert Estié (1865-1910). Estié bleef niet lang bij de fabriek, hij vertrok in 1897 en richtte in 1898 samen met Adrianus Jonker de Goudse Plateelbakkerij Zuid-Holland op.

Plateelschilders

Van de 46 werknemers waren er 35 plateelschilder, een aantal daarvan waren: Jacob Vet, Philippus Lagrand, C.J. Lanooy, Jacob Jongert, J.B. Boeziek, C. van der Worp, H. van der Worp en Dirk Kiewitt. Het is onbekend wie de ontwerpers van de decors en modellen waren.

Decoraties

Er werden vier typen decors gemaakt;

Delfts blauw

In de beginperiode maakte de fabriek decors naar voorbeeld van het Delftse aardewerk van De Porceleyne Fles, zoals bloemmotieven en landschappen met molens of schepen.

Landschappen

Een serie van decors met (Hollandse) landschappen werden gemaakt naar voorbeeld van schilderijen van bekende schilders uit die periode, zoals schilders van de Haagse School.

Model: 1016, Decor: C, Foto: VuurvliegModel: 1016, Decor: C, Foto: Vuurvlieg

Polychrome decors

De veelkleurige decors met bloemmotieven en diermotieven in Art Nouveau stijl, doen sterk denken aan de decors van de Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg. Meestal zijn de motieven gestileerd weergegeven, soms ook vrij realistisch. Enkele polychrome decoraties zijn beïnvloed door de oude Egyptische kunst, ze bevatten motieven als lotus, papyrus en roofvogels met uitgespreide vleugels. Over het algemeen zijn de kleuren groen, blauw, geel, bruin-rood en er zijn enkele licht kleuren gebruikt. Vooral deze lichte kleuren lijken vaak niet helemaal dekkend te zijn, ze zien er soms wat vlekkerig uit.

Gearceerde decors

Dit type decor heeft een crèmekleurige ondergrond en bestaat uit een bloem- en plant- en diermotieven die met zeer dunne lijntjes op een sierlijke wijze op het aardewerk zijn aanbracht. De vlakken zijn gevuld of gekleurd door middel van arceringen; dunne lijntjes naast elkaar. Deze techniek en een soortgelijk decor werd kort daarvoor al op het eierschaalporselein van de Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg toegepast en wat later bij Plateelbakkerij Zuid-Holland.

Modellen

Bij Brantjes & Co werden vazen, potten (met en zonder oren), kannen, platte flessen, buikflessen, borden, tegels, inktstellen, blakers en jardinières vervaardigd. De Delfts blauwe decors zijn net als het Delfts aardewerk op traditionele modellen toegepast, hetzelfde geldt voor de decors met landschappen. Andere decors kwamen op modellen die erg lijken op die van de Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg.

Merken

Het aardewerk is gemerkt met een klompje en daaronder “NB” (Nicolaas Brantjes) en de tekst: “Faience de Purmerende Hollande”. Dan staat er het modelnummer en initialen van de schilder en een letter die mogelijk staat voor het jaar waarin het betreffende aardewerk werd gemaakt, “A” zou dan staan voor 1896. Verder wordt ook wel het type decor met een letter vermeld zoals bv. “Dec: C”.

Faillissement

Het bedrijf ging in 1904 failliet en werd toen opgekocht en samengevoegd met de “NV Terracotta- en Aardewerkfabriek Haga” tot een nieuwe aardewerkfabriek in Purmerend, de “Plateelbakkerij Haga”.

Lees verder

© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Keramiek en keramische kunstKeramiek en keramische kunstHet woord keramiek komt van het Griekse keramos wat drinkvat of aardewerkvat betekent. De naam keramiek wordt hoofdzakel…
De Art Nouveau nader toegelichtSedert jaren kunnen we de Art Nouveau in al zijn glorie bewonderen in huizen, galerijen,.. Dit is mede mogelijk gemaakt…
N.V. Plateelbakkerij Zuid HollandN.V. Plateelbakkerij Zuid HollandIn 1898 werd in Gouda de plateelbakkerij 'Zuid-Holland, Estié & Co' opgericht door Egbert Estié, die van oorsprong plate…
Arnhemsche FayencefabriekArnhemsche FayencefabriekIn 1907 richtten de broers Klaas en Jacob Vet in Arnhem een aardewerkfabriek op, de 'N.V. Arnhemsche Fayencefabriek'. Er…
Ru de Boer: een halve eeuw keramiekMeer dan 50 jaar lang heeft Ru de Boer zich beziggehouden met het maken van keramiek. In die periode heeft hij een indru…
Bronnen en referenties
  • “Purmerends Jugendstil Aardewerk”, Purmerends Museum, F.D. Doornberg, J.P. Otsen, J.G. Berkhout.
  • “Nederlandse Keramiek vanaf de Jugendstil tot 2000”, W.D.H. Spijker.

Reageer op het artikel "Sieraardewerkfabriek: Wed. N.S.A. Brantjes & Co"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Gepubliceerd: 12-02-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Special: Nederlands sieraardewerk
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!