InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Kunst > René Lalique de glaskunstenaar

René Lalique de glaskunstenaar

René Lalique de glaskunstenaar Nadat René Lalique aan het eind van de 19de eeuw in de Art Nouveau periode al beroemd was als juwelenontwerper, ging hij zich begin 20ste eeuw bezighouden met het ontwerpen van glazen objecten, vooral parfumflacons en vazen. Ook als glaskunstenaar kreeg hij snel bekendheid, hij exposeerde zijn werk regelmatig op grote tentoonstellingen en won vele prijzen in binnen- en buitenland. Tegenwoordig wordt hij nog steeds gezien als een van de belangrijkste glaskunstenaars van de Art Deco periode. Zijn glaskunst is te bewonderen in een groot aantal musea over de hele wereld.

Biografie

René Jules Lalique werd in 1860 geboren in Ay, een dorp in Frankrijk. Hij studeerde in Parijs aan de “Ecole des Arts Décoratifs” en werkte en leerde bij de juwelier Louis Aucoc. Daarna studeerde hij tussen 1878 en 1880 in Londen aan het Sydenham Art College. Terug in Parijs maakte hij sieraden voor een aantal grote juwelierszaken zoals Cartiers en Boucheron. In 1886 opent hij zijn eigen bedrijf, langzamerhand werd Lalique in Frankrijk een bekend juwelenontwerper.

Huwelijk

In 1886 trouwde hij met Marie-Louis Lambert, maar zij scheidden na een paar jaar. Ze hadden een dochter: Georgette (1888). Met zijn tweede vrouw Augustine-Alice Ledru kreeg hij drie kinderen: Suzanne (1892), Augustinus-Alice (1900) en Marc (1900). Zij trouwden in 1902, een paar jaar daarna overlijdt zijn vrouw. Marie Anere werd zijn derde vrouw, zij kregen twee kinderen: Jean Raymond (1925) en Jeanne Georgette (1927).

Marc Lalique

Zijn zoon Marc kreeg de leiding in de grotere fabriek die hij in 1918 had gevestigd in Wingen-sur-Moder. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam de fabriek stil te liggen. Aan het einde van de oorlog in 1945 overleed René Lalique. Zijn zoon zette het bedrijf voort.

Art Nouveau sieraden

De sieraden van Lalique waren erg kenmerkend voor de Art Nouveau, een kunststroming tussen 1890 en ongeveer 1914. Behalve door de sierlijke vormgeving en motieven ontleend uit de natuur (bloem- en plantmotieven en dierfiguren) ook door de materialen die hij gebruikte: emaille, ivoor, been, glas, halfedelstenen, hoorn, leer, schildpad en parelmoer.

Lalique experimenteerde veel met glas waar hij o.a. namaak edelstenen van maakte en die hij in zijn sieraden toepaste, soms in combinatie met echte edelstenen en halfedelstenen. Ongeveer vanaf 1902 richtte hij zich steeds meer op het ontwerpen en maken van glazen voorwerpen, een paar jaar later opende hij een winkel in Parijs, waar hij dit glaswerk verkocht.

Schaal "Perruches" (parkieten) van René Lalique / Bron: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Schaal "Perruches" (parkieten) van René Lalique / Bron: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Art Deco glas

Volgend op de Art Nouveau ontstond er ongeveer tussen de Eerste en de Tweede wereldoorlog, een nieuwe kunststroming, de Art Deco. Typerend voor deze tijd waren een strakke en lineaire vormgeving en gestileerde of abstracte motieven.

Het glaswerk van Lalique is strakker van vormgeving dan zijn sieraden en de motieven zijn veel gestileerder. De natuur bleef een grote inspiratiebron, verder beïnvloedde de Japanse kunst zijn ontwerpen.

Eerst gebruikte hij gekleurd glas, maar al snel vaak alleen kleurloos glas, transparant en zeer regelmatig opaalglas, dit is een ondoorzichtig glas, kleurloos maar tevens wit, blauw, grijs, rood, geel, groen, zwart of bruin gekleurd. Hij decoreerde het glaswerk met reliëfs in de vorm van bloem- en plantmotieven (takken en bladeren), vrouwfiguren en dierfiguren (libellen, slangen, vissen en pauwen). Daarnaast creëerde hij door het glas te slijpen, polijsten, emailleren en patineren bepaalde motieven en effecten.

Glaswerk

Lalique ontwierp honderden glasobjecten waaronder parfumflacons, vazen, poederdozen, plastieken, auto-mascottes, lampen, klokken, kommen, schalen, glazen, karaffen, serviezen, asbakken, inktpotten, panelen en deuren. Van deze objecten werden er duizenden gemaakt, wel liet hij dezelfde ontwerpen meestal uitvoeren in verschillende kleuren glas. Verder ontwierp hij een aantal unieke vazen, parfumflacons en een paar andere glasobjecten.

Parfumflacons

Rond 1907 kreeg Lalique van de apotheker Francois Coty een opdracht voor het ontwerpen van parfumflesjes. Vervolgens ging hij vele parfumflacons voor de parfumindustrie ontwerpen. Deze produceerde hij in zijn eigen fabriek, die hij kocht in 1909 vlakbij Parijs in Seine-et-Marne.

De vormen van de parfumflacons zijn zeer verschillend; rond, hoekig, recht of in de vorm van bv. een vlinder of schelp. Veel flacons vallen op door de decoraties, andere zijn wat soberder.

De stop is soms in de vorm van kleine plastieken zoals een mensfiguur, een bloem of zoals bij de parfumflacon “Au Coeures De Calice” (in het hart van de kelk) in de vorm van een bij. Sommige stoppen zijn opvallender en groter dan de fles, zoals bij “Trois Hirondelles”, waar de stop als een vlakke boog geheel over de fles heen loopt en versierd is met drie zwaluwen, of bij “Bouchons Cassis” uit 1925, waar eenzelfde soort gevormde stop is versierd met zwarte bessen. Nog een voorbeeld is de parfumflacon “Muguet” uit 1931, hier is de stop driedimensionaal in de vorm van een bosje lelietjes-van-dalen, als bloemen in een vaasje.

Vazen

Net zoals bij de parfumflacons zijn sommige vazen vooral opvallend door de vorm en andere door de decoraties. Enkele voorbeelden:
  • “Serpent” uit 1925, een ronde vaas met daaromheen gedraaid een slang in reliëf.
  • “Ronces” (bramen) uit 1920, een vaas versierd met bramentakken.
  • “Grenade”, een vaas in de vorm van een granaatappel.
  • “Bacchantus” uit 1927, een vaas met een reliëf van vrouwfiguren.

Vaas "Ferrieres" van René Lalique / Bron: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Vaas "Ferrieres" van René Lalique / Bron: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Technieken

In het begin maakte Lalique zijn glaswerk vooral van geblazen glas dat uit twee lagen bestaat en waarvan de buitenste laag gedeeltelijk wordt weggeslepen, dit heet bevangglas. Later ging hij over op het gieten van glas en geblazen glas in vorm. Naast deze oude glastechnieken, ontwikkelde en gebruikte hij moderne technieken om een grotere productie te kunnen maken, want zijn bedoeling was om glaskunst te maken dat voor iedereen bereikbaar was.

Metalen mal

Rond 1910 werd het blazen van glas in een metalen mal uitgevonden. Hierdoor verbeterde de kwaliteit van de parfumflacons van Lalique en konden deze sneller worden geproduceerd.

Cire perdue

Voor de unieke ontwerpen gebruikte Lalique een oude techniek: de “cire perdue” of “verloren was” methode. Hierbij maakt men eerst een model van was. Over de was komt een laag klei of gips, met op één plaats een kleine opening. De klei wordt verhit en hard, de was smelt en loopt via de opening weg. In de zo verkregen gietvorm giet men gesmolten glas, of er wordt glas in geblazen. Na het afkoelen van het glas wordt de vorm van klei verwijderd en het glas bijgeslepen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Art Nouveau nader toegelichtSedert jaren kunnen we de Art Nouveau in al zijn glorie bewonderen in huizen, galerijen,.. Dit is mede mogelijk gemaakt…
Kristalglas: kristalglazen voorwerpenKristalglas: kristalglazen voorwerpenEr zijn veel gebruiksvoorwerpen die van kristalglas wordt gemaakt. Kristalglas werd voor de eerste keer in 1676 gemaakt…
Het Parfumflessen MuseumParfum bestaat al duizenden jaren. Tot aan het einde van de 19e eeuw werd in Nederland bijna geen parfum gebruikt. Daarn…
Art Deco, de eerste internationale totaalstijlArt deco is een ontwerp- en decoratiestijl die tussen 1910 en 1940 vernieuwend was. De naam is ontleend aan de "Expositi…
Art Nouveau: sieraden als kunstArt Nouveau: sieraden als kunstDoor Art Nouveau konden sieraden voor het eerst in lange tijd weer worden ontworpen als kunstzinnige voorwerpen in plaat…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Wmpearl, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • https://rlalique.com/rene-lalique-biography
  • http://www.musee-lalique.com/en/lalique-more-name
  • http://www.afforddecarts.com/phdi/p1.nsf/supppages/afford?opendocument&part=3
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Lalique
  • http://www.kunstbus.nl/design/rene+lalique.html
  • http://www.lalique.com/en/world-of-lalique/lalique-timeline
  • http://www.glassencyclopedia.com/Laliqueglass.html
  • “Glas en Kristal”, Elka Schrijver
  • Afbeelding bron 1: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Davidmadelena, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "René Lalique de glaskunstenaar"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 18-12-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Special: Glaskunst
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!