Nannerl Mozart, een vergeten genie?

Nannerl Mozart, een vergeten genie? Wolfgang Amadeus Mozart is een van de meest gelauwerde componisten van de westerse klassieke muziek. Zijn werk heeft veel betekend voor de ontwikkeling van muziek en inspireerde vele muziekschrijvers na hem. Vrij onbekend is echter zijn zus Maria Anna (Nannerl) Mozart, die ook over een enorm muzikaal talent beschikte. Wat is er over haar bekend?

Levensschets

Maria Anna Walburga Ignatia Mozart werd geboren in Salzburg op 30 juli 1751. Op vroege leeftijd kreeg ze al pianolessen van haar vader Leopold. De muziek die ontstond bij deze onderwijzingen hadden veel invloed op de prilste muzikale ontwikkeling van haar broer Wolfgang. Om hun muzikale talent te tonen, reisde Leopold met zijn twee kinderen door Europa van hof tot hof. Nannerl moest echter na haar achttiende verjaardag thuisblijven, aangezien ze een fatsoenlijke leeftijd had bereikt om te trouwen. Hier eindigde haar professionele carrière als muzikant. In 1784 trad ze in het huwelijk met de magistraat Johann Baptist Franz von Berchtold zu Sonnenburg. Na diens dood in 1801 besloot ze zichzelf te onderhouden door pianolessen te geven en ze promootte de composities van haar broer. Ze stierf in haar geboorteplaats op 29 oktober 1829.

Muzikaal talent

Lofprijzingen

Nannerl Mozart trok samen met haar broer door Europa in de jaren 60 van de achttiende eeuw. Haar vaardigheid op het klavecimbel en de piano werd net zoals die van haar broer geprezen. Tevens is het bekend dat ze met Wolfgang duetten op de piano speelde. Zo is het aannemelijk dat de pianosonate voor vier handen in c majeur (KV 19d), die in Londen werd opgevoerd, speciaal geschreven is door Amadeus om door hen beiden gespeeld te worden. Hierdoor is het ook mogelijk om de minimale technische vaardigheid van Maria te bepalen toen de familie Mozart in Londen verbleef.

Composities

Verder werden vroege muziekstukken van Wolfgang Amadeus Mozart door Nannerl opgeschreven. Het is bij deze eerdere composities moeilijk te bepalen in hoeverre Nannerl haar kleine broer hielp bij het schrijfproces. Amadeus’ eerste symfonie in es majeur (KV 16) is bijvoorbeeld een punt van discussie onder musicologen. Brieven van de familie Mozart wijzen erop dat Maria Wolfgangs ideeën heeft opgeschreven. Hoe groot echter haar contributie was, is aan het begin van de eenentwintigste eeuw nog steeds niet opgehelderd. Er bestaat dan ook nog geen consensus bij muziekwetenschappers. Vele speculaties doen de ronde. Zo zijn er theorieën die het grootste deel van Wolfgangs vroegere werk aan haar zus toekennen, terwijl andere hypothesen haar rol verminderen tot het louter opschrijven van de muziek die haar broer haar dicteerde.

Eigen werk

Daarnaast heeft Nannerl zelf muziek gecomponeerd. Hiervan is helaas niets bewaard gebleven. In Oostenrijk was het in de achttiende eeuw voor vrouwen vanuit een sociaal aspect onfatsoenlijk om geld te verdienen door het schrijven van composities. Het kan zijn dat ze haar werk uit frustratie zelf heeft vernietigd, maar het kan ook zijn dat enkele van haar composities onder haar broers naam zijn uitgegeven. In de correspondentie met haar vader, die enigszins conservatieve trekjes had, wordt er met geen woord gerept over haar muzikale werk. De brieven van Wolfgang spreken echter openlijk over haar composities. Zo prijst Amadeus in een brief uit 1770 een compositie van Maria, die ze met een brief had meegezonden.

Onduidelijkheid

Doordat Nannerls werken niet zijn overgeleverd is er weinig concreets te zeggen over haar compositietalent. Uit de vele complimenten over haar talent op jonge leven is het echter wel mogelijk om te zeggen dat ze technisch een begaafd speler was. Haar leven geeft daarnaast een helder perspectief op de positie van vrouwen in de geschiedenis. Het toont aan dat de behandeling van bepaalde groepen in de maatschappij consequenties kan hebben voor de kunst die gecreëerd wordt.
© 2020 Schrijven, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wolfgang Amadeus MozartWolfgang Amadeus Mozart27 januari 1756 vond de geboorte plaats van een muzikaal genie; Wolfgang Amadeus Mozart. Zijn muziek wordt nog steeds me…
Componist: Wolfgang Amadeus MozartMozart is een van de grootste componisten die de wereld ooit gekend heeft. Als kind trad hij al op en was een 'wonderkin…
Amadeus Mozart, hoe zag hij eruit? Uiterlijk en portrettenAmadeus Mozart, hoe zag hij eruit? Uiterlijk en portrettenPortretten van Mozart verschillen van elkaar, dus we wisten lange tijd niet zeker hoe Mozart eruit gezien heeft. Het Bar…
W.A. Mozart – Requiem in dW.A. Mozart – Requiem in dEen requiem is een dodenmis, de eredienst die gehouden kan worden als iemand overleden is, voorafgaand aan de begrafenis…

Brabantse Dag Heeze, de grootste cultuurparade van BrabantBrabantse Dag Heeze, de grootste cultuurparade van BrabantDe Brabantse Dag is een cultuurhistorische optocht in Heeze, Noord-Brabant. De optocht wordt sinds 1958 georganiseerd en…
Mozaïek: Geschiedenis en techniekenMozaïek: Geschiedenis en techniekenMozaïekkunst is een veelgebruikte kunstvorm waarbij gekleurde stenen samen een patroon of afbeelding vormen. De oudste o…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Creator:Pietro Antonio Lorenzoni, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Auteur(s) onbekend, ClassicFM: Was Mozart's sister actually the most talented musician in the family?, 28 juni 2019,
  • https://www.classicfm.com/composers/mozart/nannerl-mozarts-sister-better-musician/
  • Auteur(s) onbekend, liveaboutdotcom: The Other Mozart Prodigy: The Life of Maria Anna, Mozart's Sister, voor het laatst bewerkt op 6 augustus 2018, https://www.liveabout.com/biography-maria-anna-mozart-prodigy-4173129
  • Jacob, H.E., A.W. Bruna Uitgevers B.V. Utrecht: Mozart. Wonderbaarlijk genie, 1991

Reageer op het artikel "Nannerl Mozart, een vergeten genie?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Schrijven
Gepubliceerd: 11-05-2020
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!