InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Kunst > Een analyse van: De Schreeuw

Een analyse van: De Schreeuw

Een analyse van: De Schreeuw Het is altijd al een veelbesproken schilderij geweest: De Schreeuw van Edvard Munch. Op scholen en academies wordt het schilderij veel gebruikt bij lessen en colleges, je ziet hem vaak terugkomen in kunstboeken, er zijn zelf films op gebaseerd. Maar wat maakt De Schreeuw nou De Schreeuw, waar komt het vandaan, hoe is het opgebouwd en welk doel heeft het?

Waar gaat het kunstwerk over?

船e Schreeuw' is een kunstwerk dat gaat over een traumatische ervaring van de schilder zelf. In de tijd dat hij het schilderij creëerde, had hij een relatie met een getrouwde vrouw. Deze relatie verliep uiterst pijnlijk voor de schilder en in deze periode maakte hij dan ook een aantal schilderijen die zijn leven op dat moment lieten zien. Op het moment dat de verhouding voorbij was en hij dus weer vrijgezel was, schilderde hij 船e Schreeuw'. Hij maakte dit schilderij na een wandeling. Hij liep met zijn vrienden terug naar de stad Oslo en bleef staan op een brug. Hier werd hij aangegrepen door het landschap om hem heen en de ondergaande zon. De omgeving begon te schreeuwen, de hemel werd plotseling bloedrood en boven Oslo lagen vuurtongen. Deze indrukwekkende ervaring bracht hem op het idee om dit schilderij te maken. De figuur in het schilderij is een zelfportret, het angstige, paniekerige en zijn hoofd vasthoudende figuurtje is hijzelf. Om hem heen kronkelt de omgeving en hijzelf kronkelt ook mee. De kronkels geven het geluid weer wat de natuur en hijzelf creëert. Het beeldt angst uit.

Wat heeft de kunstenaar daarover te vertellen?

Edvard Munch werd op 12 december 1864 geboren in Loten. Hij heeft een tragische jeugd gehad, waaruit hij de inspiratie voor zijn werken haalde. Hij is opgegroeid in een erg arm gezin,zijn vader was zwaar depressief, maar ook verloor hij op jonge leeftijd zijn zus en moeder en zelf had hij een zwakke gezondheid. Hij ging in Oslo wonen, waar hij schilderlessen ging volgen en lid werd van de kunstenaarsgroep 'Kristiana Bohème'. Door deze groep begon hij zijn expressionistische stijl steeds meer te ontwikkelen. In 1885 ging hij naar Parijs en ontmoette daar kunstenaars als Paul Gauguin en Vincent van Gogh. Een aantal jaar later vertrok hij naar Italië, waar hij een mocht exposeren bij de Vereinigung Berliner Künstler. In 1897 zette hij zijn schilderij 詮rieze of Life' op de tentoonstelling Salon des Indépendants in Parijs. Intussen was hij ook het buitenland al bekend geworden. Hij begon ook in het buitenland te werken, dit voornamelijk in Duitsland, Frankrijk en Italië. Daarna keerde hij weer naar Noorwegen terug om zich bezig te houden met muurschilderingen voor universiteit. In 1944 overleed hij aan een ziekte.
Edvard Munch heeft ook de Eerste Wereldoorlog meegemaakt en ook dat maakte dat hij zich richtte op het expressionisme. Hij stopte al zijn emoties in zijn schilderijen, onder andere verdriet, ziekte, dood, en ook seksualiteit. In 船e Schreeuw' heeft Edvard Munch vooral de nadruk gelegd op gevoel. Het voornaamste gevoel dat hij in dit schilderij naar voren heeft laten komen is angst, dit naar aanleiding van een angstvisioen. Hij heeft paniekerige verfstreken en bibberige lijnen gezet om de angst in het schilderij goed te weergeven. Ook de kleuren geven een angstig gevoel mee.

In hoeverre suggereert het kunstwerk de werkelijkheid?

Het beeld is wel figuratief, dat kun je zien aan enige herkenning van een persoon en een brug. Toch is het wel meer abstract dan realistisch, te zien aan de anatomisch niet correcte persoon en aan de kronkelende achtergrond. Daarentegen is het toch ook weer niet abstract, omdat er toch wel enige voorstelling in te zien is. Je kunt dan meer spreken van stileren, het schilderij is vereenvoudigd. De persoon heeft de herkenbare delen van de mens zoals ogen, een neus en een mond, maar heeft geen haar, wenkbrauwen, oren en menselijke oneffenheden.

Waarmee is het kunstwerk gemaakt?

Bij 船e Schreeuw' zijn olieverf, tempera en pastel gebruikt. In het schilderij is zeker gebruikt gemaakt van licht, het licht lijkt van de zijkant te komen, dit suggereer ik door de schaduwen onderaan de reling, bij de brug. Echter is dit niet helemaal duidelijk. Je kunt zien aan de reling, de brug en de lucht dat er licht is gebruikt. Het licht is hier natuurlijk. Het lichtgebruik vind ik erg passend in dit schilderij. Het overheerst niet, maar is wel aanwezig.

In het schilderij zijn verschillende kleurcontrasten gebruikt. Zo steken de lucht en het water tegen elkaar af. In de lucht zitten verschillende kleuren, namelijk rood, oranje, een wat gelige kleur, terwijl de zee een blauwe kleur vertoont. Dit warm-koud-contrast is dus duidelijk te zien. Dit contrast vind ik mooi, vooral in dit schilderij komen de kleuren zo goed tot hun recht. Ook wordt er een licht-donker-contrast gebruikt, dit zie je aan het water. In het midden van het water is het donkerblauw, bijna zwart, terwijl daarnaast lichtere, gele kleuren te zien zijn. De schilder heeft polychroom geschilderd, je ziet oranje, blauw, geel, groen. Er is dus duidelijk in meerdere kleuren geschilderd. Ook dit spreekt mij aan, ik houd erg van kleur en hoewel er in dit schilderij niet waanzinnig veel kleuren zitten verwerkt, is het nog kleurrijk genoeg in mijn ogen. De kleuren zijn niet verzadigd, ze zijn gemengd met andere kleuren. Ook is er sprake van kleurhelderheid, de kleuren zijn helder en herkenbaar. Er zit wit in het schilderij verwerkt, te zien aan de brug, dit versterkt de kleuren en het lichteffect nog meer.

Het schilderij is tweedimensionaal, dus er is hier sprake van ruimtesuggestie. Edvard Munch heeft ruimte gesuggereerd door de schreeuwende persoon op de voorgrond te plaatsen en verderop op de brug kleinere mensen te schilderen. Door middel van de persoon op de voorgrond op de brug te plaatsen, waardoor een deel van de brug niet zichtbaar is, heeft de schilder eveneens ruimte gesuggereerd. Hij heeft met overlapping gewerkt.

Hoewel de horizon niet helemaal zichtbaar is, heeft Munch toch geprobeerd door middel van lijnperspectief, ruimte in het schilderij te brengen. De brug komt uit in een vluchtpunt, hij lijkt te verdwijnen. Ook atmosferisch perspectief is in dit schilderij te herkennen. De personen op de achtergrond zijn silhouetten, ze hebben geen identiteit. Daarentegen heeft de persoon op de voorgrond wel degelijk identiteitskenmerken.

De ruimtesuggestie vind ik goed toegepast. Alhoewel de kleuren niet meewerken in de ruimtesuggestie, doen de overlapping, het lijnperspectief en het atmosferische perspectief dit wel. De ruimtesuggestie zorgt voor enige rust in het schilderij, je kunt zien wat het belangrijkste is en wat niet. Wat ik interessant vind is dat de schilder alleen in de voorgrond ruimte heeft gecreëerd. De achtergrond lijkt een plat vlak, de lucht lijkt zelfs meer naar voren te komen dan het water.

In het schilderij is niet gebruik gemaakt van constructieve vormen maar juist van organische vormen. De lijnen zijn losjes, niet strak. De brug lijkt heel strak te zijn, maar is ook wat bibberig als je goed kijkt. De vormen zijn op de natuur gebaseerd. Ook lijkt het schilderij wat plastisch te zijn. De lucht, de zee en de persoon zijn rekbaar, kneedbaar, ze zijn niet strak en geometrisch.
De contouren van de persoon, van de brug en van de mensen achterop de brug zijn vrij duidelijk, je kunt goed zien wat voor vormen ze hebben.

De kunstenaar heeft goed onderscheid gemaakt tussen de voorgrond en de achtergrond. De voorgrond heeft strakkere contouren, waardoor de persoon, de brug en de personen op de achtergrond meer naar voren komen en dus belangrijker lijken te zijn.

Hoe zijn de middelen geordend?

De compositie van dit schilderij is absoluut niet rustig. Integendeel, het is dynamisch, beweeglijk en druk. Op het eerste gezicht lijkt het een diagonaalcompositie te zijn, echter als je wat langer kijkt zie je dat het meer een over-all-compositie is. De persoon op de voorgrond lijkt het belangrijkste, echter is de achtergrond ook een groot onderdeel van het schilderijen dat maakt het dus een over-all-compositie. De bewegingssuggestie is hierin heel duidelijk, de persoon staat niet stil, de lucht is niet stil, de zee ook niet, alles beweegt.

Met welk doel wordt het kunstwerk gebracht?

Als we het over 船e Schreeuw' hebben, spreken van autonome kunst. Het schilderij is niet doelmatig gemaakt, Edvard Munch maakte het niet in opdracht en had niet de bedoeling het schilderij een functie te geven.

Toch zit er wel degelijk een functie in, het is namelijk esthetisch, het is confronterend. De schilder heeft zichzelf geconfronteerd met het angstvisioen door het op doek te zetten, maar ook andere mensen kunnen geconfronteerd worden met hun eigen ervaringen. Ook herkenning en inleving is een functie van dit schilderij. Mensen kunnen zichzelf misschien wel herkennen in de persoon, als zij gek worden van de geluiden om zich heen, zo kunnen zij zich herkennen in de persoon, maar zich ook inleven. Men kan de geluiden proberen te horen die de omgeving aanroept, zelf gek worden van het geluid.
© 2011 - 2017 Eve-lijn, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Schreeuw - Edvard MunchDe Schreeuw - Edvard MunchDe Schreeuw van Edvard Munch is een schilderij dat eigenlijk iedereen wel kent. Maar wat is nu eigenlijk het verhaal era…
Edvard Munch: het expressionismeEdvard Munch: het expressionismeEdvard Munch wordt veelal bewonderd vanwege zijn zeer intense en aangrijpende schilderijen, waarvan `De Schreeuw` het be…
Schilderkunst: "De schreeuw" van Edvard MunchSchilderkunst: "De schreeuw" van Edvard Munch"De schreeuw" is een kunstwerk van de schilder Edvard Munch. Dit schilderij heeft niet altijd deze naam gehad; bij onthu…
Edvard Munch: een schreeuw die niet verstomtEdvard Munch: een schreeuw die niet verstomtDe creativiteit van Edvard Munch (1863 1944) is een weerspiegeling van de gebeurtenissen in zijn leven en dient aanvan…
Een reis door schilderijenland, een prachtig boek over PasenrecensieEen reis door schilderijenland, een prachtig boek over PasenEen kind laten kennismaken met de kunstgeschiedenis door de eeuwen heen lukt ouders zeker met dit boek. Het boek gaat ov…
Bronnen en referenties
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Schreeuw_%28schilderij%29

Reageer op het artikel "Een analyse van: De Schreeuw"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Eve-lijn
Gepubliceerd: 18-05-2011
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Kunst
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!