InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mensen > Koning Saul: Joodse commentaren en toelichtingen

Koning Saul: Joodse commentaren en toelichtingen

Koning Saul: Joodse commentaren en toelichtingen Het leven van koning Saul is zwaar, eenzaam en angstig. Zijn levensverhaal met bekende elementen en motieven: profetie en waanzin, vriendschap en verraad, jaloezie en aanvaarding, militaire avonturen en maatschappelijke eerzucht, poëzie en verlangen naar macht, staatskunde en occultisme. Het is een echt drama met spanning en actie. De lezer krijgt ook medelijden met Saul en de zijnen. Het ongeluk ligt op de loer. De lezer blijft met verdriet verbijsterd achter. Het levensverhaal van koning Saul verteld door Elie Wiesel en de visie van Etsel

Sauls nachtelijke bezoek aan Endor

Saul is samen met zijn twee lijfwachten op weg naar Endor. De vijand is dichtbij in Shumen. Via een smalle weg kunnen ze ongestoord Endor bereiken. In Endor wil Saul de plaatselijke tovenares ontmoeten. Hij wil dat zij contact maakt met de overleden profeet Samuël. Dat lukt haar en dan herkent ze plotseling koning Saul. Maar hij stelt haar gerust. Saul praat met Samuël en vraagt wat God van hem wil in de strijd. Samuël is boos want Saul had eerder Gods woord ontkend. Samuël vertelt Saul dat hij de strijd zal verliezen. Het koningschap gaat met hem verloren. Een andere koning zal hem opvolgen wiens koningshuis nooit verloren zal gaan.

Saul is sprakeloos en kan niet protesteren. De heks heeft medelijden met hem en biedt hem een maaltijd aan. Maar Saul slaat het aanbod af. Zijn lijfwachten dringen erop aan en dan geeft hij toe. Vervolgens keert Saul terug naar huis en weet dat het zijn laatste nacht is. Hij voelt zich net als God alleen.

Waarom bezoekt Saul de heks?

Er doemen vele vragen op:
  • Weet Saul niet dat occultisme de afstand tot God vergroot?
  • Denkt hij werkelijk dat Samuël iets anders tegen hem zou zeggen?
  • Is hij wanhopig?
  • Hebben de mensen of God hem verlaten?
  • Waarom spreekt hij niet rechtstreeks tot God?
  • Wil hij zijn ondergang versnellen door naar Endor te gaan?
etc.

Wie spelen er in het drama?

De voornaamste rollen zijn weggelegd voor Samuël, Saul en David. Saul voelt zich niet verheven boven het volk. Hij wijdt zich geheel aan het veilig maken van het land. Hij zorgt dat iedereen zich aansluit. Saul is een fascinerend persoon. Hij is een complex persoon. Hij maakt vele gedaanteveranderingen mee.

Waarom eindigt Sauls koningschap?

Saul is door God uitgekozen zonder dat hij zelf ooit koning wil worden. Waarom wordt hij dan toch gestraft? We weten het precieze antwoord niet.

Saul wordt een ander mens

Wanneer Saul als koning wordt aangesteld wordt hij een ander mens: een bode van God. Hij gedraagt zich even vreemd als de profeten: zingend, dansend en schreeuwend. Toch ziet hij er niet uit als een profeet en is niet bijzonder vroom en geleerd of wetsgetrouw. Saul is een bescheiden persoon en luistert als goede zoon naar zijn vader. In de Midrasj wordt hij als artistiek beschreven. Hij is zuiver en loyaal aan zijn volk en trouw aan God. Saul heeft slechts 1 vrouw en strijdt vooraan. Als hij Amalek heeft verslagen verdeelt hij de buit. Hij gedraag zich beter dan David.

Is Saul Gods uitverkorenen?

Ja en nee. Samuël wil geen koning. Alleen God is Koning van Israël. Toch wil het volk een koning en Samuël handelt namens God en kiest Saul. Samuël zalft Saul in het geheim. Saul verbergt zich zelfs. Samuël moet het volk vertellen dat Saul koning is. Maar Samuël blijft wel op de achtergrond een belangrijke rol spelen. Het lijkt wel alsof hij Saul in de gaten houdt. Saul lijkt zich eraan te ergeren maar hij kan niet zonder de profeet. Zelfs na diens dood raadpleegt Saul hem nog. Saul heeft alles aan Samuël te danken. En Samuël kan ook bittere gevoelens hebben omdat hij de laatste rechter is en zijn zonen hem niet kunnen opvolgen. Saul heeft dus gemengde gevoelens naar Samuël toe.

Saul depressief

Saul leeft in de tiende eeuw vóór het begin van de gewone jaartelling. Het volk Israël wordt verdrukt door zijn buren en is onderling verdeeld. De Ark is gestolen. Het volk van God dat van Hem moet getuigen is overwonnen. Saul geeft het volk weer eenheid: spiritueel en fysiek. Tot zijn laatste dag strijd Saul. Maar noch Israël noch de vijanden winnen definitief. Dit tast Sauls gemoed aan. Hij weet ook helemaal niet hoe een koning zich gedraagt. Hij wil niet steeds zijn mentor Samuël raadplegen. Samuël voorspelt daarom het einde van zijn koningshuis. Saul wordt nog depressiever en laat de priesters van Nob uitmoorden en alleen die zich met occulte krachten bezighouden. Maar het wordt nog erger wanneer David in zijn leven verschijnt, zijn gedoodverfde opvolger. Saul had als David willen zijn.

David in het leven van Saul

Wanneer David in het leven van Saul verschijnt wordt Saul enerzijds nog depressiever en anderzijds opgebeurd. David is altijd vriendelijk naar Saul toe en dat wekt argwaan. Saul speelt op zeker en biedt David zijn oudste dochter aan. Maar David weigert. Dan biedt Saul zijn jongste dochter Mikal aan en David stemt toe. Toch blijft Saul achterdochtig. Saul vreest dat David de macht wil overnemen. En toch kan hij niet zonder hem. Hij haat David omdat hij op hem gesteld is. Hij wil hem doden maar Sauls kinderen, Mikal en Jonathan, waarschuwen David tijdig zodat deze kan vluchten.

Medelijden met Saul

De lezer krijgt medelijden met Saul omdat Davi eer krijgt ten koste van Saul. David vlucht voor Saul en weigert te helpen bij de oorlog. Saul voelt zich in de steek gelaten en raadpleegt daarom maar een heks.

Hoe kon het misgaan met Saul?

Saul heeft geweigerd de Amalekieten koning Agag te doden. Hij heeft niet naar Samuël geluisterd. Saul is te vriendelijk: hij weigert een mens te doden. In plaats van naar de hemel te luisteren, luistert hij naar zijn hart.

De Midrasj heeft begrip voor Saul die weigert om burgers en zelfs dieren te doden. Saul beroept zich op de Tora dat het dier en haar jong niet op dezelfde dag gedood mogen worden. Wat voor schuld hebben de dieren? Wat voor schuld hebben de kinderen? Maar de hemel zegt: “Overdrijf niet, wees niet rechtvaardiger dan nodig is.” Wie medelijden toont met een wreed persoon, zal wreed zijn voor mensen die medelijden verdienen. Daarom verdient Saul straft. Overigens is het doden van Agag mensenlievender dan om hem te martelen zoals Saul doet.

Saul is koning tegen zijn wil

Saul is kwaad op God omdat deze hem eerst hoog verheven heeft en daarna diep laat vallen. Saul zoekt de heks op om aan te geven dat hij met Samuël en God breekt. Saul pleegt vervolgens in de strijd zelfmoord om zijn koningschap tegen te werken.

Rol van David

David lijkt nogal agressief. Hij zal wel eventjes Goliath verslaan. David houdt alleen rekening met het volk en de geschiedenis. Voor Saul heeft hij respect en hij is hem loyaal. Hij heeft geen behoefte om Saul op te volgen. David houdt van Saul met heel zijn hart. Saul wordt zonder reden boos op David. Het is zijn persoonlijke zondebok. David weet dat beiden slachtoffers zijn: Saul is slachtoffer van God en David is het van Saul.

Verschillen tussen Saul en David

Er zijn wezenlijke verschillen tussen Saul en David:

Verschillen tussen Saul en David

SaulDavid
innerlijke spanning en conflicteenheid bij het volk
mist zelfverzekerdheid, daarom doodt hij Agag nietzelfverzekerd
jaloersniet jaloers
Saul heeft altijd een speer bij zichDavids attribuut is een harp
besluiteloos (vraagt Samuël om te bemiddelen)wendt zich rechtstreeks tot God
jaagt op vijanden binnen landsgrenzenjaagt op vijanden buiten de landsgrenzen
koestert wantrouwen tegen Joden en doodt hen zelfsbestrijdt de Filistijnen
bestrijdt vriendenbestrijdt indringers
wil David dodendoodt Saul niet omdat het een Joodse koning is
Saul niet uitgekozen als symbool van het Joodse koningschapDavid uitgekozen als symbool van het Joodse koningschap
Saul lijdt en doet anderen daarom lijdenDavid lijdt, maar gaat psalmen dichten en schept vreugde

Saul toont weinig begrip

Koning Saul begrijpt zichzelf niet en toont geen begrip voor anderen. Hij had moeten proberen Samuël en David te begrijpen. Ook zijn kinderen had hij moeten begrijpen. Saul is alleen, ook wanneer hij sterft. Maar God vergeeft hem omdat hij de dood met open ogen tegemoet gaat. Bij zelfdoding wil men uitvoerder en slachtoffer zijn.

Nadere toelichting op het bovenstaande bespreking door Elie Wiesel

God strafte Saul omdat hij de Amelekieten niet had uitgeroeid. De Amelekieten zijn de eeuwige vijand van de Joden die als doel hebben Gods volk uit te roeien. Je komt hen steeds weer in verschillende gedaanten in de geschiedenis tegen: Haman, Hitler, de Kozakken, de Palestijnse terroristen, etc. Het is een plicht om wrede mensen uit te roeien. Want medelijden leidt uiteindelijk tot wreed gedrag tegen mensen die echt medelijden verdienen.

Tegenwoordig voert Israël 'targeted killings' uit. Hierbij worden terroristen uitgeschakeld zonder dat er veel andere slachtoffers vallen. Israël krijgt hier veel kritiek op, want de terroristen zouden recht moeten hebben op een eerlijk proces. Zelfs een oorlogsmisdadiger krijgt immers een eerlijk proces. Daar lijkt wat voor te zeggen maar toch ook weer niet. Oorlogsmisdadigers worden meestal pas na de oorlog opgepakt en dan berecht. De oorlog is dan al afgelopen. In geval van de strijd tegen terroristen gaat de oorlog echter gewoon verder. Het is een continue strijd zoals tijdens een oorlog ook het geval is. Ook dan worden soldaten gedood en wordt niet gezegd dat soldaten alleen maar gevangen genomen mogen worden. Dat zou ondoenlijk zijn. Dan zou je als leger met de handen op de rug vastgebonden moeten vechten, terwijl de vijand vrolijk verder gaat met moorden. Bovendien is het vaak lastig om een terrorist op te pakken. Je riskeert hierbij de levens van je eigen soldaten. Er kunnen dan zelfs meer doden vallen.

Het is niet goed medelijden te hebben met wrede mensen. Uiteindelijk zal je dan zelf de strijd verliezen. En dat is ook wat er gebeurde met Saul.

Lees verder

© 2011 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse Bijbel: David op de vlucht voor Koning SaulJoodse Bijbel: David op de vlucht voor Koning SaulDavid is op de vlucht voor Saul. Hij vlucht naar het zuiden, de bergen van Judea. Hij heeft wapens en voedsel nodig die…
Joodse Bijbel: David de schaapsherder en GoliathJoodse Bijbel: David de schaapsherder en GoliathDavid is één van de beroemdste Joden in de geschiedenis. Hij wordt door Samuël tot koning gezalfd. Maar Koning Saul mag…
Nieuw op Netflix: Better Call Saul (Breaking Bad spin-off)Nieuw op Netflix: Better Call Saul (Breaking Bad spin-off)De serie Breaking Bad heeft diverse grote prijzen ontvangen en heeft een trouw publiek aan zich gebonden. In 2013 is de…
Zelfmoord (zelfdoding) bezien vanuit Joods perspectiefIs het stoppen van zelfmoord (zelfdoding) louter een kwestie van publiek belang of is het ook een spirituele zaak waarbi…
Boekrecensie: Vijf Bijbelse persoonlijkheden – Elie WieselIn 'Vijf Bijbelse persoonlijkheden' beschrijft Elie Wiesel – Jozua, Saul, Elia, Jeremia en Jona. Wiesel stelt deze Bijbe…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk / Pixabay
  • Vijf Bijbelse persoonlijkheden - Elie Wiesel

Reageer op het artikel "Koning Saul: Joodse commentaren en toelichtingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 17-07-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mensen
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!