Jona en vergeving: Joodse commentaren en toelichtingen

Jona en vergeving: Joodse commentaren en toelichtingen Jona wordt nergens officieel profeet genoemd. Toch beschouwen Joden hem als kleine profeet. Waarom verzette hij zich tegen G'd en zijn menselijke schepsels? Het verhaal van Jona wordt tijdens de Mincha, het middaggebed, op Jom Kippoer verteld. Het boek lijkt op een avonturenroman met religieuze en theologische trekken. Ninivé wordt gespaard. Is Jona ook tevreden en wat heeft hij met zijn beproeving gewonnen?

Jona wil niet naar Ninivé

G'd wil dat Jona naar het goddeloze Ninivé gaat en de bewoners tot boete maant omdat anders de stad binnen veertig dagen verwoest zal worden. Maar Jona voelt er niets voor om naar Ninivé te gaan. Hij vlucht per schip van Jaffa naar Tarsis ver weg van G'd en ver weg van Ninivé.

Het schip zinkt Jona wordt overboord gegooid

Het schip komt in een storm terecht en dreigt te zinken. De bemanning bidt maar dit helpt niet. Jona slaapt en wordt door de bemanning wakker gemaakt. Na loting wordt Jona als schuldige aangewezen voor de ramp. Hij bekent en zegt dat ze hem maar in zee moeten gooien. Jona wil dood.

Een walvis slokt Jona op

G'd zendt een walvis die Jona opslokt en redt. Drie dagen en nachten zit hij gevangen in de walvis. Hij smeekt G'd om genade en komt tot inkeer: hij zal prediken.

Jona spreekt in Ninivé

Jona gaat snel naar Ninivé waar hij in naam van G'd spreekt. De mensen tonen berouw. G'd is blij maar Jona is verward; hij wil weer dood. Aan de rand van de stad bouwt hij een hut en een wonderboom schiet uit de grond en geeft Jona tijdelijk een gevoel van geluk. Maar de boom wordt opgevreten door een worm en de hitte wordt ondraaglijk. Jona wil weer dood. Jona had medelijden met een boom maar niet met mensen.

Waren er twee Jona's?

Sommige Joodse Schriftgeleerden denken dat er sprake was van twee Jona's: Jona de profeet en Jona de schrijver van het boek. Jona de profeet leefde in de achtste eeuw vóór het begin van de gewone jaartelling. Het boek werd vijf eeuwen later geschreven. Om dit mysterie op te lossen zeggen sommige Schriftgeleerden dus dat er twee Jona's zijn. Dan is weliswaar het taalprobleem opgelost, maar niet de historische en filosofische problemen. De eerste Jona werd door G'd naar Jerobeam gestuurd met het verzoek aan de koning zijn leven te beteren. De tweede Jona werd naar Ninivé gestuurd. De tweede Jona heeft onze meeste belangstelling. Hij is een anti-held. Hij laat zich door de gebeurtenissen leiden (de wind speelt de hoofdrol). Hij erkent zijn plicht als profeet maar rent er voor weg. Maar hij kan niet wegvluchten voor G'd. Toch hebben meerdere profeten 'nee' tegen G'd gezegd. Denk hierbij aan Mozes en Jeremia. Maar zij vluchtten niet, Jona wel. Toch voert hij G'ds opdracht uiteindelijk uit. Had hij dat als profeet niet kunnen voorzien?

Wat zegt de Talmoed over Jona?

Er staan verschillende zaken over Jona in de Talmoed:
  • Jona zou geleefd hebben na Samuël en David.
  • Hij stond gelijk met Elia die hem als profeet aanstelde.
  • De Midrasj meldt dat hij een echte rechtvaardige (Tsaddiek ĝamoer) is die levend het Paradijs binnenkomt.
  • Jona was rijk.
  • Jona had een vrome vrouw.
  • De matrozen op de boot vertegenwoordigen de 'Verenigde Naties' die afstand doen van hun afgoden.
  • Jona zou meerdere keren in de zee zijn geworpen als een spelletje (steeds als Jona in het water terecht komt kalmeert de zee).

Ninivé, een zondige stad

Ninivé is vol zonde en koestert haat jegens Israël. De stad is volgens Bijbelse verbeelding het symbool van oorlog, bedrog, afgunst en wreedheid. Daarom moet het vernietigd worden.

De bemanning is schuldig

De bemanning heeft Jona geholpen met zijn zelfmoordplannen en is dus schuldig. De bemanning is verplicht eerst het leven van de passagiers te redden en dan pas hun eigen leven.

De wind en de zee zijn schuldig

De wind en de zee hadden bezwaar bij G'd bezwaar kunnen aantekenen tegen het feit dat G'd hen betrekt bij Zijn conflict met Jona.

De walvis redt Jona pas na drie dagen en nachten

Het is waar dat de walvis Jona redt. Maar dat gebeurt pas na drie dagen en nachten. Hij spuwt hem niet meteen uit.

G'd treft blaam

G'd is de regisseur van het drama. Het lijkt alsof hij met Jona speelt. Jona voorspelt een ramp voor Ninivé maar die komt niet uit. En G'd wist dit.

Ook Jona treft enig verwijt

Jona geeft niet om de inwoners van Ninivé. Hij is zelfs vijandig naar hen toe terwijl hij ze niet kent. Hij maakt zich boos om het behoud van de stad.

Jom Kippoer vergeving van de zonden

De bewoners van Ninivé zijn slecht maar doen al op de eerste dag boete. De matrozen willen Jona niet in het water gooien, maar Jona wil het zelf. De zee en de wind kunnen ook niet ongehoorzaam zijn omdat G'd alles bepaalt. Ditzelfde geldt voor de walvis. En G'd is barmhartig omdat Hij Ninivé spaart. Jona treedt op als woordvoerder voor de mensheid. Hij kiest voor Israël en niet voor G'd.

Wat is de betekenis van het verhaal? Er zijn twee thema's:
  1. Bekering tesjoeva (berouw)
  2. Universaliteit van de Joodse boodschap

bekering tesjoeva (berouw)

Het Jodendom kent geen fataliteit. Het noodlot kan worden gestopt. Bekering is een daad van bewustwording. Het verleden kan niet veranderd worden maar we kunnen wel vormgeven aan de toekomst. G'd heeft de mens een vrije wil gegeven om te veranderen en te kiezen voor het goede. Ieder mens heeft dus een kans om zijn/haar leven opnieuw te beginnen.

Universaliteit van de Joodse boodschap

Jona's zending naar Ninivé is om andere naties te dienen. Hij moet niet-Joden onderrichten zonder zijn Joodse identiteit te verliezen. Hoe Joodser hij handelt des te universeler is zijn boodschap. Alleen een Jood die zich betrokken voelt bij zijn mede-Joden kan betrokken zijn bij het lot van de niet-Joden. Jona verbergt zijn identiteit niet. Hij is een Jood en vreest G'd. Een Jood neemt een duidelijk standpunt in. Hoewel Jona in eerste instantie vergelding verlangt, redt hij Ninivé op het laatste moment. Dat Jona niet ongevoelig is voor mensen blijkt uit zijn medelijden die hij voor de wonderboom heeft. Jona is eigenlijk te gevoelig. Hij wil niet dat Ninivé sterft maar dat mag niet ten koste gaan van Israël. Andere mensen liefhebben mag niet buiten eigen mensen omgaan.

Lees verder

© 2011 - 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Vergeving van zonde en het elkaar vergeven in de BijbelVergeving van zonde en het elkaar vergeven in de BijbelDe vergeving van zonden is een centraal thema in de Bijbel. Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament is v…
De bijbel: Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied en JonaDe bijbel: Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied en JonaDe bijbel is zeker geen eenvoudig boek om zo maar te beginnen met lezen. Interessant en de moeite waard is het echter ze…
Joodse Bijbel: de profeten Hosea, Amos, JonaJoodse Bijbel: de profeten Hosea, Amos, JonaTen tijde van de Koning Jeroboam II zijn drie belangrijke profeten actief. Dit zijn Hosea, Amos en Jona. Zij wijzen de b…
De kracht van vergeven in de psychologie en in de BijbelDe kracht van vergeven in de psychologie en in de BijbelWat is vergeven en moet je altijd kunnen vergeven? Kan er wel vergeven worden als er niet om vergeving gevraagd wordt? V…

Leefde Adolf Hitler langer dan wij dachten?Leefde Adolf Hitler langer dan wij dachten?Hitler was niet dood, hij leefde nog voort, toen de wereld dacht dat hij aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door z…
De Heilige Sint Barbara: een universele heiligeDit artikel beschrijft de legende van een zeer intrigerende heilige: Sint Barbara van Nicomedië. Wie was ze? Waar kwam z…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Vijf Bijbelse persoonlijkheden - Elie Wiesel

Reageer op het artikel "Jona en vergeving: Joodse commentaren en toelichtingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 19-06-2020
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mensen
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!