InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Oorlog > Ondergang - Presser: Een boek over massamoord

Ondergang - Presser: Een boek over massamoord

Ondergang van dr. Jacques Presser is een tweedelig boek dat handelt over de geschiedenis van een massamoord op Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het beschrijft de ondergang van 106.000 Nederlandse Joden die door de Duitsers werden vermoord. Dit was overigens 2% van het totale aantal Joden in Europa dat werd vermoord. Joden werden in Nederland van alle rechten ontnomen en totaal geïsoleerd. Daarna werden ze koelbloedig op fabrieksmatige wijze vermoord. De Duitse moordenaars waren niet zelden bruten en ongeletterden maar ook hoogopgeleiden

Geschiedenis van de moord op 106.000 Nederlandse Joden

Dr. Jacques Presser heeft met zijn tweedelig standaardwerk alleen de geschiedenis van de moord willen weergeven. Het gaat om feiten in tijdsvolgorde en oorzakelijke samenhang. Alle feiten zijn controleerbaar. Ondanks veel emotie heeft Presser de onvoorwaardelijke objectiviteit in acht genomen. Het is een sober en zakelijk verslag geworden.

Endlösung der Judenfrage

De Nazi-ideologie had als doel de totale vernietiging van de Joden. Er werd oorlog gevoerd tegen een verspreid levende, nagenoeg weerloze gemeenschap die niet door het volkenrecht werd beschermd. Het ging om de uitroeiing.

Hitler aan de macht in 1933

In 1933 kwamen de Nazi's o.l.v. Adolf Hitler aan de macht. De Jodenhaat vormde de kern van de Nazi-ideologie. Al vóór 1939 was duidelijk dat Hitler zijn plannen zou gaan uitvoeren. In Duitsland was de Jodenvervolging al in volle gang, zoals bleek tijdens de Kristallnacht in november 1938 waarbij Joden werden mishandeld en opgepakt, synagogen in brand werden gestoken en veel werd geroofd. Maar het zou allemaal nog veel erger gaan worden.

Radicalisering in Duitsland

De radicalisering in Duitsland heeft zich later in aangepaste vormen ook in Nederland voorgedaan en daarom is het goed daar wat dieper op in te gaan.

'wilde' en 'beheerste' methoden

De Nazi's pasten twee methoden toe bij de Jodenvervolging in Duitsland:
  1. 'wild' (hetzecampagnes en gewelddadigheden)
  2. 'beheerst' (optreden van de politie)

De Joodse organisaties hadden op de 'wilde' methode geen vat. Bij de 'beheerste' methode was contact met de politie (dat wilden de Nazi's ook i.v.m. de totale vernietiging van Joden).

Kristallnacht

Tijdens de Kristallnacht in november 1938 was sprake van een samenhang tussen de 'wilde' en de 'beheerste' methoden. Naar buiten toe moest het een spontane actie lijken maar het werd in werkelijkheid van bovenaf geregisseerd. Goering, Himmler en Heydrich waren aanhangers van de 'beheerste' methode terwijl Goebbels en Hitler zich meer lieten leiden door de 'wilde' methode. Wanneer er onderlinge wrijving ontstond kozen de Nazi's voor verscherpte maatregelen tegen de Joden. Er was meer sprake van improvisatie dan "men op grond van de later zo systematische en doordacht uitgevoerde vernietiging heeft verondersteld."

Wannsee-Konferenz

Door het in bezit krijgen van Polen en later de oorlog tegen de Sovjet Unie konden de vele Joden die in de deze landen woonden niet meer gezuiverd worden door emigratie. Er bleef maar één methode over en dat was de totale vernietiging. De Endlösung kreeg vooral gestalte tijdens de Wannsee-Konferenz die werd opgezet en voorbereid door Heydrich, de rechterhand van Himmler. Deze conferentie vond op 20 januari 1942 plaats en sindsdien heeft de politiek van de vernietiging tot het einde van WOII haar vorm gekregen. In het ene land ging de Joden vernietiging makkelijker dan in het andere land. Zo zijn er veel meer Joden uit Nederland vermoord dan uit België.

Referat IV B4

De vernietiging werd vanuit Berlijn georganiseerd door de Referat IV B4 van het Reichssicherheitshauptamt (RSHA). Maar vele anderen waren erbij betrokken. Eichmann werd in maart 1941 leider van het Referat IV B4. Als chef van het Amt stond Müller boven Eichmann. Toch had Eichmann de meeste macht. Ook in Nederland is de vervolging van Joden gedirigeerd door Referat IV B4. Eichmann kwam meerdere malen naar Nederland om te praten met het apparaat dat hier de vervolging uitvoerde.

Lees verder

© 2014 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Concentratiekampen in de Tweede WereldoorlogConcentratiekampen in de Tweede WereldoorlogIn Hitler Duitsland was tijdens de Tweede Wereldoorlog geen plaats voor joden, zij moesten ‘uitgeroeid’ worden. Een plan…
Hitler 'was niet van plan de Joden uit te roeien'Adolf Hitler, wie heeft er niet van hem gehoord. Hoewel hij inmiddels ruim zestig jaar dood is wordt zijn naam nog dagel…
Soorten kampen in Tweede WereldoorlogDe Tweede Wereldoorlog is de grootste oorlog van de laatste 100 jaar. Door de Duitsers werden er in ons land verschillen…
Samenvatting: Schindlers ListSamenvatting: Schindlers ListDit is een film over de Tweede Wereldoorlog waarin Oscar Schindler de hoofdpersoon speelt. De film gaat over de Jodenver…
Oorsprong van modern islamitische JodenhaatOorsprong van modern islamitische JodenhaatDe onbeschrijflijke haat van Iran, Hamas, Islamitische Jihad en Hezbollah tegen Joden en Israël kent zijn oorsprong in h…
Bronnen en referenties
  • Ondergang - J. Presser

Reageer op het artikel "Ondergang - Presser: Een boek over massamoord"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 09-07-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Oorlog
Special: Ondergang - Presser
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!