InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Oorlog > Ondergang - Presser: Eerste maanden van de Duitse bezetting

Ondergang - Presser: Eerste maanden van de Duitse bezetting

Het Duitse leger trok in de nacht van 9 op 10 mei 1940 Nederland binnen. Het was een wending in de geschiedenis van Nederland en van de Nederlandse Joden. De wending zou ten kwade zijn alhoewel men toen nog niet wist hoe erg het zou gaan worden. Joden waren bang en dat gold ook voor het Nederlandse volk. Er waren mensen die wegvluchtten. Ze vluchtten via Frankrijk, Spanje en Portugal Europa uit en sommigen van hen bereikten Amerika. Duizenden andere Joden trachtten via IJmuiden Nederland uit te komen. Dat betekende dat tienduizenden Joden in Amsterdam bleven. Ze konden of wilden niet weg.

Het drama van IJmuiden

Comité voor Bijzondere Joodse Belangen

Het Comité voor Bijzondere Joodse Belangen meldde dat er een schip in IJmuiden klaar lag voor Joden die weg wilden. Maar vele Joden voelden de druk van de door Nederlandse militairen en/of politie uitgeoefende controle. Vreesde Nederland een Vijfde Colonne? Er was ook veel verwarring door 'tegengestelde opdrachten'. Vele Joden werden naar Velserbroek en elders gestuurd en zagen geen zee. Er zijn te weinig overtuigende bewijzen die het drama van IJmuiden kunnen verklaren. Er kwamen toch nog enkele honderden Joden in Engeland aan. Er waren ook Joden die zelf op een bootje dobberden op de Noordzee en zo in Engeland aankwamen, maar duizenden lukten dat niet.

kunsthandelaar Goudstikker

De bekende Joodse kunsthandelaar Goudstikker viel in het nachtelijk duister in het ruim van een boot en overleed. De hele collectie van Goudstikker werd enige maanden later door de Duitsers naar Duitsland gebracht.

Zelfmoorden

Er was veel paniek onder de Nederlandse Joden. Zo waren er geruchten over een dreigende pogrom. Het aantal geslaagde zelfmoorden bedroeg ongeveer 150 in Amsterdam. In Den Haag beroofden 30 Joden zich van het leven. Soms ging het om hele gezinnen of families. Er waren ook veel mislukte pogingen tot zelfmoord.

Aanpassen aan de nieuwe toestand

Joden ongemoeid laten?

Toen een pogrom uitbleef probeerden Joden hun leven weer enigszins op te pakken. Aan de Amsterdamse burgemeester dr. W. de Vlugt was door de Duitse militaire bevelhebber verzekerd dat men de Joden in Nederland ongemoeid zou laten. Ook bij een toespraak van Seys-Inquart op 29 mei 1940 in de Ridderzaal werd niets over de Joden gezegd. Dat deed Seys-Inquart pas op 12 maart 1941 n.a.v. de Februaristaking. De Nazi's pasten in het Westen een andere tactiek toe dan in het Oosten. Het tempo van de vernietiging van de Joden lag lager.

plaatsing in Duitsland

Op 2 juli 1940 deelde Verweij, de directeur van de Rijksdienst der Werkloosheidsverzekering en Arbeidsbemiddeling, mede dat bepaalde personen "wegens hun physieke en psychische gesteldheid" niet geschikt waren voor plaatsing in Duitsland. Dit gold o.a. voor Joden.

discriminatie

De eerste openlijke discriminatie tegen Joden was bij de luchtbescherming op 14 mei 1940. Joden moesten daar weg van hoger hand. Ook hing het verbod van rituele slacht in de lucht. Dit verbod was in Duitsland één van de eerste wetten geweest. Het verbod op ritueel slachten kwam er uiteindelijk ook in de zomer van 1940. Op 30 september 1942 meldden de Duitsers overigens dat het alleen maar om een verdoving ging en niet om een verbod op ritueel slachten. Veel Joden gaf het de illusie dat het verbod hen niet trof maar alleen de orthodoxe Joden.

arrestatie

Op 20 juli 1940 werd de Jood Simon de la Bella gearresteerd. Hij was voorzitter van de vakbond NVV en had vijf miljoen gulden uit de kas naar Engeland in veiligheid gebracht. Hij deelde de cel met dr. Henri Polak. Later werd hij weggevoerd naar Dachau waar hij op 11 juli 1942 overleed.

Verder leek het de eerste maanden rustig te zijn voor Joden in Nederland onder de Duitse bezetting...

Lees verder

© 2014 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
WOII in Nederland: bezetting, vervolging en bevrijdingWOII in Nederland: bezetting, vervolging en bevrijdingOp 10 mei 1940 kwam er, door de inval van Duitse troepen, voor Nederland een eind aan een periode van meer dan 100 jaar…
The Pianist - Waargebeurd oorlogsdramaThe Pianist - Waargebeurd oorlogsdramaThe Pianist is een indrukwekkende verfilming van een waargebeurd verhaal uit de 2e wereldoorlog. Het verhaal gaat over d…
Waarom Israël niet populair is - een Joodse visiemijn kijk opWaarom Israël niet populair is - een Joodse visieHoe komt het dat één land ter wereld dagelijks haar bestaansrecht moet rechtvaardigen? Hoe komt het dat Israël zo enorm…
Boekrecensie: De Golem - Elie WieselrecensieBoekrecensie: De Golem - Elie WieselDe Golem is een wezen van leem die werd opgewekt door de geheimzinnige toverformule van de mysterieuze Maharal, Rabbi Je…
Bronnen en referenties
  • Ondergang - J. Presser

Reageer op het artikel "Ondergang - Presser: Eerste maanden van de Duitse bezetting"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 09-07-2018
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Oorlog
Special: Ondergang - Presser
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!