InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Taal > Bijbel (Tenach) - Hebreeuwse poëzie in de Tenach

Bijbel (Tenach) - Hebreeuwse poëzie in de Tenach

Bijbel (Tenach) - Hebreeuwse poëzie in de Tenach In Tenach vinden we veel poëzie. Sommige Bijbelboeken zijn zelfs geheel in dichtvorm geschreven. De belangrijkste poëtische boeken zijn: het Psalmenboek (Sefer Tehilliem), de Spreuken van Salomo (Misjlei Shlomo), Job (Ijov), het Hooglied van Salomo (Sjier Sjieriem) en de Klaagliederen van de profeet Jeremia. Het Hebreeuws is een zeker geschikte taal om mee te dichten. Het Hebreeuws is een dynamische taal, die mogelijkheden biedt om tot zeer concrete uitdrukkingen te komen.

Poëzie in de Tenach

De meeste poëzie komt voor in de Psalmen. De Psalmen worden gebruikt zowel in voordracht als in zang. Ook in andere delen van de Tenach komen poëtische stukken voor. Vaak gaat het dan om korte stukken tussen de proza. Maar het gaat ook om losse op zichzelf staande gedichten, liederen of psalmen. Een beroemd voorbeeld is het "Lied van de Zee" dat o.l.v. Mozes door de Israëlieten werd gezongen na hun uittocht uit Egypte. Een ander voorbeeld is het "Lied van Mozes" in Deuteronomium dat Mozes op het eind van zijn leven zong. Beroemd is ook het "Loflied van Deborah" dat gezongen werd door Deborah en Barak na de overwinning van de Israëlieten op de Kanaänietische Sisera en zijn sterke leger. Het "Klaaglied van David" is een ander voorbeeld van poëzie in de Tenach. David zong dit na de dood van zijn vriend Jonatan en Israëls eerste koning Saul. In de profetische boeken is de "Psalm van Jona" bekend. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van nog veel meer poëzie in de Tenach.

Kenmerken van de poëzie

Het Hebreeuws is een zeker geschikte taal om mee te dichten. De werkwoorden en de naamwoorden hebben de belangrijkste functie in de zinnen. Het Hebreeuws is daarmee een dynamische taal, die mogelijkheden biedt om tot zeer concrete uitdrukkingen te komen. Andere talen hebben die mogelijkheden niet. Vandaar dat in de vertalingen van de Tenach veel van de concretisering verloren gaat, of niet begrijpelijk kan worden vertaald.

Parallellisme der leden

De verzen van de Hebreeuwse poëzie in de Tenach zijn kort en bondig. Er komen regelmatig herhalingen voor om een bepaald effect te bereiken of om een bepaalde nadruk te leggen. Hebreeuwse poëzie is dynamisch, concreet, krachtig, bondig en eenvoudig. Het taalgebruik is archaïsch en er is sprake van parallellisme der leden. Dit laatste houdt in dat gelijke, synonieme of tegengestelde gedachten of woorden vaak in parallelle of opeenvolgende verzen herhaald worden. De belangrijkste vormen van parallellisme zijn: het synoniem, synthetisch, antithetisch, progressief en vergelijkend parallellisme.

1. synoniem parallellisme = inhoud van het eerste lid wordt met andere, synonieme woorden herhaald in het tweede lid van het vers. De centrale gedachte in dit vers wordt steeds herhaald met synonieme woorden door de dichter.

Voorbeeld Psalm 1:
Gelukkig is de mens,
die niet gaat in de raad van de goddelozen,
noch staat op de weg van de zondaren,
noch zit in de stoel van de spotters.


Voorbeeld Spreuken 11:25:
De zegenende ziel wordt overvloedig verkwikt,
wie laaft wordt ook zelf gelaafd.


2. antithetisch parallellisme = in het tweede lid van het vers wordt een tegenstelling tot het eerste lid gegeven, om de gedachten of inhoud te verduidelijken.

Voorbeeld Spreuken 10:1:
Een wijs zoon verheugt de vader,
maar een dwaas zoon is de kommer van zijn moeder.


3. synthetisch parallellisme = er komt alleen parallellisme voor in de opbouw van het vers, waarbij in de tweede regel van het vers een nieuwe gedachte wordt uitgedrukt, die gebaseerd is op de inhoud van de eerste regel.

Voorbeeld Psalm 19:9-10
De bevelen van de Heer zijn recht, verblijdend het hart,
het gebod van de Heer is zuiver, verlichtend de ogen;
de vreze van de Heer is rein, bestaande tot in eeuwigheid,
de rechten van de Heer zijn waarheid, allen zijn zij rechtvaardig.


4. progressief parallellisme = houdt in dat het tweede lid van het vers een voortzetting of uitbreiding bevat van de inhoud van het eerste lid.

voorbeeld Spreuken 10;22
De zegen van de Heer, die maakt rijk,
zwoegen voegt er niets aan toe.


5. vergelijkend parallellisme = de gedachte of inhoud van het vers wordt verduidelijkt door middel van de vergelijking met iets wat bij de lezer als bekend geacht wordt.

voorbeeld
Als azijn voor de tanden en voor de ogen,
zo is de luipaard voor wie hem zenden.

Lees verder

© 2008 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbel (Tenach) - Canon & ToraBijbel (Tenach) - Canon & ToraHet Oude Testament (Tenach) is in de loop der geschiedenis met verschillende benamingen aangeduid. De vroegste benaming…
Wat is de Tora? - de Geschreven en Mondelinge ToraDe Tora is de as waar omheen het Jodendom draait. Als je wilt weten wat de Joodse benadering is inzake een bepaalde kwes…
Het Oude Testament (Christendom)Het Oude Testament speelt een belangrijke rol binnen het Christendom. Het Oude Testament is het eerste gedeelte van de C…
Boekrecensie: Tanach  Stichting Sja'ar en NBGrecensieBoekrecensie: Tanach Stichting Sja'ar en NBGTanach is een Hebreeuwse Bijbel met een Nederlandse vertaling. De vertaling is gemaakt door een vertaalteam waarbij een…
Parallellisme in Prediker & Psalmen: poëzie in de bijbelParallellisme in Prediker & Psalmen: poëzie in de bijbelPoëzie in de bijbel: we bespreken 'parallellisme' in de Bijbelboeken Prediker en Psalmen en komen met een aantal voorbee…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Bijbel (Tenach) - Hebreeuwse poëzie in de Tenach"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 16-06-2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Taal
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!