InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Mythologie > De Ilias van Homerus

De Ilias van Homerus

De Ilias van Homerus "Bezing de wrok, godin, van Peleus' zoon Achilleus..." En zo begon het bekende werk van Homerus. De Ilias is het oudste Griekse en zelfs westerse epos dat wij kennen en wordt geschat op 800 v.Chr. Zelfs nu nog, millennia later, wordt het heldendicht van Homerus nog steeds veelvuldig naverteld en bestudeerd.

Voorgeschiedenis

De Trojaanse oorlog zou volgens de legende niet zijn ontstaan om politieke of economische redenen. Nee, het begon ooit op de bruiloft van Achilles' ouders, de held Peleus en de godin Thetis. De godin van de twist, Eris, wierp de bekende gouden appel te midden van de gasten. Op de appel stond 'τῇ καλλίστῃ', ofwel 'voor de mooiste'. De drie godinnen Hera, Athena en Aphrodite vinden de appel, en natuurlijk krijgen zij ruzie over wie nou de mooiste is. De godinnen laten het oordeel over aan Paris en beloven hem de mooiste dingen als hij hen kiest. Hera belooft hem onmetelijke macht, Athena immense wijsheid en Aphrodite belooft hem de mooiste vrouw op aarde, Helena. Paris kiest voor Aphrodite en dus zou hij de mooiste vrouw op aarde huwen.

Hij ging daarom naar Sparta om Helena, echtgenote van de Menelaos, mee te nemen naar Troje. Door invloed van de godin Aphrodite werden de twee algauw op elkaar verliefd en samen met Helena ging Paris terug naar Troje. Menelaos is woedend als hij ontdekt dat Helena is ontvoerd door de Trojaanse Paris. Hij snelt naar zijn broer Agamemnon, legeraanvoerder van de Grieken, en dringt hem aan om ten strijde te trekken tegen de Trojanen. En zo geschiedde...

De inhoud van de Ilias

De wrok van Achilles

De naam van de Ilias komt van het Oudgriekse 'Ἴλιον', wat 'Troje' betekent. De titel kan tot de misconceptie leiden dat Troje of de Trojaanse oorlog centraal staan in de Ilias, maar dat is niet het geval. In de Ilias worden slechts de laatste weken van de Trojaanse oorlog beschreven. Het hoofdthema van de Ilias is, zoals in de aanhef van Ilias wordt verteld, de wrok van Achilles, nadat er ruzie ontstond tussen hem en de legeraanvoerder Agamemnon.

Een overzicht van de boeken

De Ilias kent maar liefst 24 boeken ofwel hoofdstukken. Het hele epos bestaat uit grofweg 19.400 verzen. De Ilias is moeilijk onder te verdelen, maar we kunnen een simpel overzicht maken aan de hand van de belangrijkste gebeurtenissen:
  • Boek 1: Aanhef. Conflict tussen Achilles en Agamemnon. Agamemnon pakt Briseïs van Achilles af.
  • Boek 2-15: Achilles vecht niet mee en de Grieken lijden grote verliezen.
  • Boek 16-17: Apollo zorgt ervoor dat Hektor Patroklos kan doden.
  • Boek 18-21: Achilles neemt weer deel aan de strijd om Patroklos te wreken. De Grieken krijgen weer de overhand.
  • Boek 22: Achilles doodt Hektor.
  • Boek 23: De lijkspelen van Patroklos vinden plaats bij de Grieken.
  • Boek 24: Priamos haalt Hektors lijk terug met behulp van de goden. De Trojanen houden Hektors begrafenis.

De Ilias samengevat

De wrok van Achilles. Het begint allemaal als Agamemnon de dochter van Apollo's priester buitmaakt. De priester, Chryses, smeekt om haar terug te geven, maar Agamemnon weigert op brute wijze. Hierop verzoekt Chryses Apollo om de Grieken te laten boeten. Wanneer de pest uitbreekt in het Griekse legerkamp kan Agamemnon niets anders dan zijn oorlogsbuit teruggeven om zo alle ellende te laten stoppen. Maar zijn eer is hierdoor gekrenkt en hij eist compensatie. En dus neemt hij Achilles' oorlogsbuit Briseïs. Achilles kan hier niets tegen doen maar weigert nu nog langer mee te vechten. Hij vraagt zijn moeder Thetis om wraak te nemen op de Grieken. Met behulp van Zeus zorgt zij ervoor dat de Grieken grote verliezen lijden totdat ze Achilles' oorlogsbuit Briseïs zouden teruggeven.

De Grieken worden teruggedrongen tot aan de schepen en houden nauwelijks stand. Achilles' beste vriend, Patroklos, smeekt hem om in zijn wapenuitrusting deel te nemen aan de strijd, om zo de Trojanen angst aan te jagen. Achilles gaat hiermee akkoord, op de voorwaarde dat hij direct terugkeert zodra de Trojanen zijn teruggedreven. Patroklos houdt zich hier niet aan en wordt ontwapend en ontkracht door de god Apollo. Hektor krijgt hierdoor de kans om de verzwakte Patroklos te doden. En in zijn laatste adem voorspelt Patroklos dat Hektor zou sterven door de handen van Achilles.

Achilles is razend. Hij geeft niks meer om zijn oorlogsbuit. Hij moest en zou Hektor doden. Hektor, die zijn beste vriend om het leven had gebracht. Hektor maakt geen kans en wordt gedood door Achilles. Achilles, nog steeds blind van woede, bindt Hektors lijk achter zijn strijdwagen en sleept hem, onder het oog van alle Trojanen, mee naar het legerkamp van de Grieken.

Patroklos wordt gecremeerd en ter ere van hem worden er die dag lijkspelen gehouden. Achilles sleept elke dag het lichaam van Hektor om Patroklos' graf heen, rouwend en woedend om de dood van zijn vriend. De goden kunnen niet aanzien hoe het lijk van de eervolle Hektor zo wordt behandeld. Zeus spoort Priamos aan om Hektors lichaam los te kopen met een wagen vol geschenken. Onder begeleiding van de god Hermes krijgt hij het lichaam terug. Achilles belooft een wapenstilstand en staat de Trojaanse koning Priamos toe om zijn zoon te begraven. De begrafenis van Hektor is de laatste scene van de Ilias.

Lijst van hoofdpersonen

  • Achilles: De hoofdpersoon in de Ilias. Belangrijkste Griekse held, zoon van Peleus en Thetis, halfgod, beste vriend van Patroklos, aanvoerder van de Myrmidonen. Zijn wrok deed de Grieken grote verliezen lijden.
  • Agamemnon: Legeraanvoerder van het Griekse krijgsvolk, broer van Menelaos. Hij pakte het meisje Briseïs af van Achilles wat ervoor zorgde dat Achilles een hele tijd niet meevocht.
  • Apollo: Belangrijke god, is vóór de Trojanen, redt Hektor meerdere malen.
  • Briseïs: Achilles’ minnares, meegenomen door Achilles als oorlogsbuit, afgepakt door Agamemnon nadat die noodgedwongen zijn oorlogsbuit Chryseïs terug moest geven. Uiteindelijk kreeg Achilles Briseïs wel weer terug.
  • Chryseïs: Dochter van Chryses, priester van Apollo. Agamemnon moest haar teruggeven, en pakte toen Achilles' oorlogsbuit Briseïs af, wat de oorsprong van Achilles' wrok was.
  • Hektor: Belangrijkste Trojaanse held, zoon van Priamos, broer van Paris.
  • Helena: Vrouw van Menelaos, door Aphrodites belofte krijgt Paris haar. Haar ontvoering door Paris is de directe aanleiding voor de Trojaanse oorlog.
  • Paris: Zoon van Priamos en Hekabe. Hij was degene die de gouden appel gaf aan Aphrodite in plaats van Hera of Athene. Aphrodite beloofde hem de mooiste vrouw, Helena. Paris neemt Helena mee vanuit Sparta, ze was immers de vrouw van Menalaos, naar Troje. Dit was de directe aanleiding voor de Trojaanse oorlog.
  • Patroklos: Beste vriend van Achilles. Uiteindelijk wordt hij gedood door Hektor.
  • Priamus: Koning van Troje, vader van Hektor.
  • Zeus: Oppergod. Grijpt meerdere malen in om de lotgevallen van stervelingen te beslechten.

De Homerische kwestie

Er is veel onenigheid over de auteur van de Ilias. Niet iedereen is het er over eens dat Homerus de auteur van de Ilias en de Odyssee is. De twee epen zouden inconsistenties in de samenstelling en stijl tonen. Aan de andere kant zijn er geleerden die opperen dat de Ilias en Odyssee een consequent hoog niveau hebben en vooruit- en terugblikken hebben op andere passages van beide werken, wat erop zou moeten wijzen dat het door één persoon geschreven is.

De algemeen geaccepteerde theorie is echter dat de Ilias zijn definitieve vorm heeft gekregen door de orale traditie. Het heldendicht zou zijn doorgegeven door beroepszangers (ἀοιδόι) die gedichten voordroegen aan hoogwaardigheidsbekleders of op feesten en partijen. Omdat de zanger hele passages uit zijn hoofd moest kunnen oprakelen, kun je je voorstellen dat de zanger zijn eigen stukjes toevoegt om de tekst beter te kunnen onthouden. Hierbij maakten ze gebruik van formules, vaste constructies om zo de tekst beter te kunnen onthouden. Dit verklaart dus ook waarom er inconsistenties in stijl en taalgebruik in de Ilias te vinden zijn.

Voorbeeld van formules
  • Tὸν δ᾿ ἠμείϐετ᾿ ἔπειτα (en hem antwoordde vervolgens)
  • Ὣς ἔφατ᾿ (zo sprak hij)

Maar of de Ilias nu is geschreven door Homerus of niet; het was, is en zal nog lang een van de bekendste en belangrijkste werken zijn uit de wereldliteratuur.
© 2016 - 2019 Urrim, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Troje - Stad, Homerus en TurkijeTroje - Stad, Homerus en TurkijeTroje - Stad, Homerus en Turkije is de benaming van de tentoonstelling in het Allard Pierson Museum te Amsterdam, die de…
Hoeveel auteurs schreven de Ilias en de Odyssee?In de achtste eeuw voor Christus werden twee epen of lange heldendichten op schrift gesteld. Dit waren de zogenaamde Ili…
De Odyssee van HomerusDe Odyssee van HomerusTwintig jaar duurde het voordat de trouwe hond, die Odysseus bij zijn vertrek naar Troje achterliet, zijn baas terug zou…
Ovidius en zijn metamorfosenDe Metamorfosen zijn een wereldberoemd epos van de Latijnse schrijver en dichter Ovidius. Veel mensen zijn van mening da…
Verdwenen stad TrojeEeuwenlang heeft de mythe van het beleg en de plundering van Troje tot de verbeelding gesproken en avonturiers geïnspire…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Sosias, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Homerus, Ilias, vert. M.A. Schwarz, 8e dr. (Amsterdam: Polak & Van Gennep, 1982)
  • R. Artz. De tranenrijke oorlog, 1e druk (Houten: Hermaion)
  • http://benbijnsdorp.nl/homerus_ilias.html
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ilias
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Iliad

Reageer op het artikel "De Ilias van Homerus"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Tronic (infoteur), 12-02-2016 14:29 #1
Mooi artikel, ik moet het altijd nog een keer lezen :-D Reactie infoteur, 17-02-2016
Bedankt voor je reactie! Het is zeker het lezen waard.

Infoteur: Urrim
Laatste update: 05-06-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Mythologie
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 1
Schrijf mee!