InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Sint Joris en de draak: verhaal en legende

Sint Joris en de draak: verhaal en legende

Sint Joris en de draak: verhaal en legende “Drakenstrijders, onversaagd! Luister wat de koning vraagt.” Wie af en toe een bezoekje brengt aan de Efteling heeft deze woorden wellicht al eerder gehoord. Ze weerklinken wanneer je de snelle houten achtbaan ‘Joris en de draak’ betreedt. Maar wat is het verhaal achter deze attractie? Heeft Sint-Joris echt bestaan en hoe zag het verloop van zijn leven eruit? Leverde hij werkelijk strijd met een boosaardige draak? De legende en de historische feiten achter de attractie zijn interessant en leuk om weten. Bovendien leeft het verhaal van Sint-Joris en de draak tot op vandaag op diverse manieren voort.
Wat is het verhaal achter Joris en de draak? / Bron: Gustave Moreau / Wikimedia CommonsWat is het verhaal achter Joris en de draak? / Bron: Gustave Moreau / Wikimedia Commons

Legende en verhaal van Sint-Joris en de draak

De draak in het moeras

Het verhaal vertelt hoe een draak de stad Silena in het huidige Libië teisterde. Hij leefde in de moerassen en bewaakte de enige bron van de stad. Om het monster gunstig te stemmen en om water te krijgen offerde de bevolking elke dag twee schapen.

Tot uiteindelijk de dag aanbrak dat er geen schapen meer waren. De draak eiste daarop dat de stad maagden zou offeren. Door lottrekking bepaalden de inwoners welke meisjes aan het monster werden gegeven. Op een dag duidde het lot de dochter van de koning aan, maar toen ze de draak en haar dood tegemoet liep kwam Sint-Joris tussenbeide.

Sint-Joris doodt de draak

Gezeten op een paard, gewapend met een lans en met een kruis als bescherming leverde hij een verwoede strijd en verwondde het monster. Joris richtte zich tot de koning en zei dat hij de draak zou doden, op voorwaarde dat iedereen zich zou bekeren tot het christendom.

De koning en het volk gingen akkoord en Joris stak de draad dood. Die dag lieten naar schatting vijftienduizend tot twintigduizend mensen zich dopen.

Heeft Sint-Joris echt bestaan?

Naamdag

De naamdag van St Joris is 23 april, maar hij is een mysterieuze figuur. Weinig is over hem bekend. Het is zelfs niet zeker of hij wel echt heeft geleefd of louter een personage uit een mythe is.

Leven

Wie zijn ouders waren of wanneer hij precies werd geboren is onzeker. Volgens sommige bronnen werd hij in 270 geboren in Lod, een stadje in het huidige Israël. Hij kwam echter volgens de meeste bronnen wellicht uit Cappadocië. Zijn vader zou gestorven zijn toen Joris nog kind was. Later werd Joris officier in het Romeinse leger onder keizer Diocletianus, die over het Romeinse Rijk regeerde van 284 tot 305 na Christus.

Diocletianus stond bekend om zijn vele hervormingen van het rijk in de politiek, het leger, de belastingen en de provincies. Hij voerde ook een nieuwe munt in om de inflatie in het rijk tegen te gaan. Diocletianus liet ook een decreet om christenen te vervolgen uitvaardigen. Joris, die christelijk was maar in hoog aanzien stond bij de Romeinse keizer, weigerde hieraan mee te doen. Hij wilde zijn geloof niet afzweren. Daarop liet de keizer hem onthoofden.

Marteldood

Volgens de overlevering stierf Joris echter een marteldood. Nadat hij door christenvervolgers was opgepakt werd hij gefolterd op een rad met zwaarden die langs weerszijden sneden en in een grote ketel met kokende olie gegooid. Ook moest hij een beker met gif drinken. Maar of hij echt een marteldood stierf of gewoon door troepen van de keizer werd vermoord is niet duidelijk.

Doodde Sint-Joris een draak?

We weten allemaal dat draken niet echt bestaan. Hoe ontstond dit verhaal? Aanvankelijk was er geen sprake van een draak. Deze toevoeging gebeurde pas bijna duizend jaar na zijn vermeende martelaarsdood. In de dertiende eeuw verscheen het boek ‘Legenda Aurea’ van Jacobus da Voragine waarin het leven van verschillende heiligen werd beschreven. Hoewel Sint-Joris al mondeling bekend was in Engeland sinds de achtste eeuw was dit werk de eerste schriftelijke bron over zijn leven. De auteur vertelde in dit werk hoe Joris strijd leverde met een draak en het monster overwon.

Jacobus da Voragine baseerde zich sterk op de Griekse mythologie bij het schrijven van zijn ‘Legenda Aurea’. Het verschil was dat hij nu een christen de rol van de Griekse helden liet innemen. Draken kwamen in de Griekse sagen veelvuldig voor en onderzoekers denken dat de schrijver zich liet inspireren door het verhaal van Perseus, de held die een draak doodde.

Historici denken ook dat de draak in dit werk symbool staat voor het heidendom en voor alles wat niet christelijk is. Het verslaan van de draak door Sint-Joris is bij uitbreiding een symbool voor het bekeren van een heidens land tot het christendom.

Het heraldische kruis van Sint Joris / Bron: Robert Prummel / Wikimedia CommonsHet heraldische kruis van Sint Joris / Bron: Robert Prummel / Wikimedia Commons

Hoe het verhaal van Joris en de draak voortleeft

Patroonheilige

Sint-Joris is patroonheilige van verschillende landen, streken en steden. Zo is hij sinds 1222 de patroonheilige van Engeland. Het wapenschild van Sint-Joris is een rood kruis op een witte achtergrond. Je herkent dit nu nog in de vlag van Engeland. Ook van onder andere Catalonië, Servië, Portugal, Malta, Moskou en Milaan is Joris de beschermheilige. In Catalonië is 23 april (de naamdag van Sint-Joris) zelfs de nationale feestdag.

Hij is ook de patroon van verschillende scoutsverenigingen. Gelovigen roepen Sint-Joris onder andere aan tegen oorlogsdreiging, koorts en bekoringen.

Activiteiten rond Sint-Joris

In Beesel in de Nederlandse provincie Limburg vindt om de zeven jaar het ‘draaksteken’ plaats. Dit is een evenement waarbij vertoningen in openlucht de strijd tussen Sint-Joris en de draak doen herleven.

De houten achtbaan in de Efteling verving in 2010 de vroegere attractie ‘Pegasus’. Sindsdien herleeft de geschiedenis van Joris en de draak weer als vanouds en kruipen bezoekers dagelijks in de huid van deze mythische drakendoder.

Lees verder

© 2015 - 2017 Karldelauw, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joris en de Draak (Efteling)De Efteling heeft in 2010 een goede investering gedaan door de Pegasus te vervangen door de Joris en de Draak. De bezoek…
Casa Battló in BarcelonaEen bezoek aan Barcelona is niet compleet zonder een bezoek aan de meesterwerken van Gaudi: La Sagrada Familia, Park Guë…
Lissabon reisverslag dag 5 - Castelo de São JorgeAlfama staat voor de bezoekers van Lissabon synoniem voor het imposante kasteel Castelo de São Jorge (Kasteel van Sint-J…
Boekrecensie: DroedeldagBoekrecensie: DroedeldagDroedeldag is een leuk boek voor kinderen in de kleuterleeftijd. Droedelen is gedachteloos krabbels tekenen. Joris, het…
Het verhaal achter enkele uitdrukkingen en gezegdesHet verhaal achter enkele uitdrukkingen en gezegdesUitdrukkingen/gezegdes zijn volledige geïntegreerd in onze taal. Mogelijk gebruik je zelfs regelmatig uitdrukkingen, waa…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Sint Joris en de draak: verhaal en legende"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Jaap Brandsma, 20-09-2016 12:48 #1
Joris heeft inderdaad echt geleefd, en de draak heeft ook echt bestaan (nee, het was niet zijn schoonmoeder!). Joris had de Romeinse naam Georgius, was een dapper soldaat en in het geheim een Christen. Zijn functie in het Romeinse leger was Draconarius, een ruiter te paard met een lans waarop een slangenkop zat met een windbuil er aan vast. Deze lans heette een Draconarium, en er waren vele ruiters mee uitgerust. Wanneer zo'n groep Draconaria op de vijand afreed maakte dat, vanwege de speciale vorm van de slangekop + windbuil, een intimiderend angstaanjagend geluid voor de vijand. Op het moment dat bij keizer Diocletianus bekend werd dat de dappere Georgius in het geheim een Christen was werd hij onthoofd. Hiermee begon de legende over "Georgius, de Draconarius" later verbasterd tot "George and the dragon" door de kruisridders die door het Turkse Cappadocie naar Jeruzalem trokken en van de legende van Joris hoorden.
Maar voordat de kruisridders het verhaal mee terug naar het westen brachten had de legende zich al naar het oosten en noorden van Cappadocie verspreid, uiteraard aangevuld met wonderlijke verhalen die Joris volbracht zou hebben door zijn geloof in Jezus Christus. Joris werd door de eeuwen heen zelfs zo populair dat er een heel land naar hem genoemd werd (Georgië) en tot schutspatroon van Moskou verheven werd. Hoor je dus praten over "Joris en de draak", denk dan aan de man met wie het verhaal ongeveer 300 na Christus begon: Georgius de Draconarius!

Infoteur: Karldelauw
Laatste update: 30-12-2016
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Special: Efteling
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 1
Schrijf mee!