Kludde: mythische figuur, legende en sage

Kludde: mythische figuur, legende en sage Kludde is een mythische figuur uit de Vlaamse folklore. Hij verschijnt op de meest onverwachte momenten, onder steeds wisselende gedaantes, op steeds verschillende plaatsen. Soms komt hij als kwaadaardige hond, soms als zwarte vogel, soms als zeemeerman. Deze kwelgeest ontmoet je liever niet, want hij heeft een erg slechte reputatie!

Wie is Kludde?

De figuur Kludde komt in vele verhalen voor, in verschillende delen van het land en onder verschillende gedaantes.

Waar?

Je vindt verhalen over hem terug in gans Vlaanderen. Hij duikt op zowel in Oost- als in West Vlaanderen, maar ook in Frans Vlaanderen, in Limburg, in Antwerpen en in Brabant. Volgens sommige bronnen wordt hij geassocieerd met de Scheldestreek en vindt men verhalen over hem terug in Dendermonde, Antwerpen, Hemiksem en Schelle.

Hoe herkent men Kludde?

Dit is een moeilijke zaak, omdat Kludde opduikt onder verschillende gedaantes en op de meest onverwachte plaatsen. Wat vaststaat is dat Kludde een kwelgeest is, die er plezier in schept mensen te plagen en in de maling te nemen. Soms heeft hij zelfs boosaardige trekjes. Sommige bronnen spreken over een grote, zwarte hond. Een echt monster, met een korte staart, een dikke vacht en leerachtige vleugels vertrekkend vanop zijn schouders. Meestal loopt hij op zijn achterpoten. Andere bronnen hebben het over een zwarte kat. Nog andere over een gigantische, zwarte vogel die constant "kludde, kludde, kludde" roept. Dit zou zijn naam enigszins verklaren. Onze demon kan zich kleiner of groter maken. Onder de lieve vorm van deze gedaantes werkt hij op het gemoed van de argeloze voorbijganger. Het arme poesje dat zielig kijkt, de achtergelaten hond, de vogel met de lamme vleugel. Maar kom vooral niet dichterbij, want dan neemt hij zijn ware gedaante aan en gaan de poppen aan het dansen. Nog andere bronnen vermelden een man met een harige hondenhuid op de rug, waardoor de figuur in verband wordt gebracht met de weerwolf. Voor sommigen is het de geest van een slechte mens. Willy Vandersteen tekent hem in zijn Suske en Wiske als een behaard mannetje met een vissenstaart. In een Franse bron wordt hij beschreven als een oud, mager paard dat de stalknechten stuipen op het lijf jaagt. Denkende dat hij op een paard stapt, krijgt de stalknecht de schrik van zijn leven wanneer hij bemerkt dat hij eigenlijk op kwelgeest Kludde zit! Een vaak weerkerende eigenschap zijn de lichtgevende ogen. Maar ook hier is er weer geen eensgezindheid. Voor sommigen zijn ze fonkelend rood, voor anderen zijn het blauwe vlammetjes. Ook onder het mom van een pad of een vleermuis vinden we Kludde wel eens terug. andere bronnen schilderen hem af als waterduivel, vandaar de link met de Schelde.

Hoe gaat Kludde te werk?

Meestal houdt onze kwelgeest zich schuil achter bomen en struiken of onder bruggen. Hij valt alleen 's nachts aan en verdwijnt bij het ochtendgloren. Aan zijn linkerenkel heeft hij een ketting die hij laat rammelen. Wanneer een dronken boer terug naar huis strompelt, springt hij in zijn nek en klampt hij zich stevig vast. De arme man moet de hele nacht ronddolen met Kludde op zijn rug. Bij het krieken van de dag is Kludde verdwenen. Uitgeput wordt de arme boer 's morgens wakker, ergens onder een boom of in een gracht, totaal uitgeput. Maar of dat door Kludde of de drank is, dat laten de verhalen in het midden...

Kludde heeft de reputatie onoverwinnelijk te zijn. Toch zijn er verhalen bekend waarin Kludde werd verslagen. Zo is er het verhaal van Schelle, waar Kludde aan het spoken was in een boerderij, nachten aan een stuk. De boer riep de hulp van een slager in. Deze stak Kludde op een nacht met een mes in de buik, waarna deze laatste jammerend wegvluchtte in de donkere nacht en nooit meer terugkwam. Eenzelfde verhaal duikt op in zowel Wichelen als Lieferinge. Een vrouw die werd lastiggevallen, smeet een doek in de bek van Kludde. 's Anderendaags zag men in het dorp een knecht rondlopen met vezels die uit zijn mond hingen. Onnodig te zeggen dat hij snel voor Kludde werd aanzien. Om Kludde te doen vluchten kon men ook bidden. In Limburg doet een verhaal de ronde van iemand die Kludde had gevangen en hem aan een haak had gehangen in een viswinkel. In Oost-Vlaanderen moest men dan weer zijn zakdoek trekken, naar hem gooien en roepen "Ontweert die!". Hier vindt men dus weer die link met de weerwolf terug (ontweren - weer-wolf).

Dankbare figuur

  • Algemeen wordt aangenomen dat Kludde samenwerkte met Lange Wapper, wat ons terug naar Antwerpen brengt.
  • In Wichelen werd een Kluddepad uitgewerkt.
  • Ook striptekenaar Willy Vandersteen maakte dankbaar gebruik van onze mythische figuur. Hij duikt op in "De zwarte madam" als zwarte kat en in "Amoris van Amoras" als de waterduivel met de vissenstaart.
  • In een Rode Ridder-strip vinden we hem terug als waterdemon, weer met verschillende gedaantes.
  • Ook in Jan zonder Vrees was hij een dankbare inspiratiebron. Hij duikt op in het boek, maar ook in de televisiereeks.
  • De 80e FOS, zeescouts uit Zandvliet, liet zich inpireren door de waterduivel en kozen de naam Kludde voor hun eenheid in 1977.
  • De groep Black Metal heeft op zijn demoversie van "Langs Scheld-en Denderland" een track met als naam Kludde.

Zoals bij iedere mythische figuur is het moeilijk te achterhalen wat er nu juist allemaal van waar is. Wat vaststaat is dat onze Kludde tot boeman heeft gediend om generaties kinderen braaf te houden. Zij wilden immers niet door Kludde worden meegenomen!
© 2010 - 2020 Mapa, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Belgische legendes: Olen en de pot met de drie orenBelgische legendes: Olen en de pot met de drie orenIn de Belgische Kempen, tussen Geel en Herentals, ligt het dorpje Olen. Veel valt er in Olen niet te beleven, maar Olen…
A Dog of Flanders, van Hoboken tot JapanA Dog of Flanders, van Hoboken tot JapanVraag aan een Belgisch kind wie Nello en Patrasche zijn en bijna niemand zal ze kennen. Stel dezelfde vraag aan een Japa…
Sinterklaas, zwarte piet en de SymbolenSinterklaas, zwarte piet en de SymbolenIedereen kent de Symbolen van de Sint en zijn Zwarte Pieten wel. Maar weet u ook dat de Symbolen van Sinterklaas en Zwar…
De bloedsteen van Ede: een mysterieuze steen vol verhalenDe bloedsteen van Ede: een mysterieuze steen vol verhalenIn Ede bevindt zich een zwerfkei midden in het bos: de bloedsteen. Mogelijk ligt deze steen er al sinds de ijstijd. Meer…

Willem Elsschot (1882-1960)Willem Elsschot was een zeer eigenzinnig Vlaams schrijver die zich bij geen enkele literaire kring heeft aangesloten. Hi…
De minnaressen van Lodewijk XIV, de ZonnekoningLodewijk XIV, de Zonnekoning. Despoot, gedreven politicus, kunstliefhebber. Alom gekend, onderwerp van honderden boeken…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ramdlon, Pixabay
  • www.volksverhalenbank.be
  • www.stedeninfo.be
  • Wikipedia
  • Les évangiles du diable selon la croyance populaire (Claude Seignolle - 1994)

Reageer op het artikel "Kludde: mythische figuur, legende en sage"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Straffehond, 14-08-2011 18:32 #2
De enige connectie tussen Kludde en Lange Wapper is Suske en Wiske. In geen enkel ander verhaal of legende heb ik een connectie gevonden tussen die twee. Is het verhaal geen eigen leven gaan leiden? Reactie infoteur, 14-08-2011
Het is algemeen geweten dat Willy Vandersteen uitging van een bepaald feit en daar dan een verhaal rond verzon. Zowel Kludde als Lange Wapper zijn mythische figuren, dus bewijzen zijn er helemaal niet, noch voor de ene, noch voor de andere. Willy Vandersteen had dus vrij spel om een verhaal in elkaar te steken en zijn inspiratie de vrije loop te laten.

Weedee, 22-08-2010 21:58 #1
Wat is in feite de connectie tussen Kludde en Lange Wapper? Reactie infoteur, 30-08-2010
Kludde en Lange Wapper zijn beide kwelgeesten en ze hielpen elkaar wel eens om guitenstreken uit te halen.

Infoteur: Mapa
Laatste update: Juni 2015
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Biografie
Special: Folklore
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!