InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Geschiedenis > Bevalling en geboorte vroeger bij de Germanen

Bevalling en geboorte vroeger bij de Germanen

Weinig is bekend over het verloop van een bevalling bij de Germanen, volken die voornamelijk in Scandinavië en het huidige Duitsland en Nederland woonden. Wel staat vast dat zij tal van magische middelen kenden om een bevalling voorspoedig te laten verlopen. Vroedvrouwen konden helpen bij het uitvoeren van dergelijke riten, want mannen waren waarschijnlijk in principe niet bij een bevalling aanwezig. De vaders keurden slechts het kind nadat het geboren was. Wanneer de baby er bijvoorbeeld te slap uitzag, werd het te vondeling gelegd. Wanneer het al voeding tot zich genomen had, mocht het opvoeden van het kind echter niet meer geweigerd worden.

Een bevalling bij de Germanen

Net als bij andere volkeren uit de oudheid kenden de Germanen speciale goden, die tijdens de geboorte van een kind te hulp konden komen. Heilige voorwerpen en offerriten konden de bevalling ook succesvol laten verlopen in de ogen van de Germaanse vrouwen. Als het baringsproces desondanks verkeerd afliep en de moeder stierf, geloofden de Germanen dat zo'n vrouw na haar sterven bij de goden voortleefde, een eer die gestorven krijgers eveneens ten deel viel.

Godheden rond de bevalling

Germaanse godheden die onder meer ten taak hadden om een vrouw tijdens de baring bij te staan, waren Holda, Perchta en Freya. Perchta was immers een beschermer van nog niet geboren kinderen en de god van de vruchtbaarheid Freya was zeer strijdbaar. Deze goden konden dan ook aangeroepen worden tijdens de bevalling.

Germaanse baringsrituelen

Naast het aanbidden van goden konden ook speciale riten worden uitgevoerd om de bevalling tot een goed einde te laten komen. Een varken, dat symbool stond voor de vruchtbaarheid, kon geofferd worden. Voor een Germaan was dat geen kleine gift, want een varken was een kostbaar bezit.

Verder kon een bosje geel walstro in het bed van de barende vrouw gelegd worden. Dat gebruik werd echter in de vroege middeleeuwen door een kerkvergadering verboden en vervloekt, wat overigens niet het algehele einde van deze praktijk betekende.

De praktijk om kinderen te vondeling te leggen

De strijd was de Germanen niet vreemd. Net als in de oude Griekse stad Sparta moesten de Germaanse kinderen dan ook een krachtige bouw hebben. De Germaanse vaders bepaalden daarom op het moment na de geboorte of zij hun kind dat op de grond neergelegd was, zouden optillen. Dit symboliseerde namelijk de acceptatie van het kind. De vader gaf daarmee aan dat hij het kind wilde gaan opvoeden.

Afgewezen Germaanse kinderen

Als de vader echter besloot om zijn kind niet op te rapen, betekende dat de afwijzing van het kind. De baby zou met een bootje de zee opgeduwd worden of onder een boom gelegd worden. Ook kon het kind in een speciale stenen bak gelegd worden. Een weldoener kon het eventueel daaruit oppakken om het kind alsnog op te voeden.

Bescherming van kinderen

Volgens de Romeinse geschiedschrijver Tacitus waren de Germanen er echter niet op uit om hun nageslacht te vernietigen. Hoewel zijn beschrijving de Germaanse leefwijze verheerlijkt, waren er inderdaad wetten die de mogelijkheden om kinderen af te wijzen, beperkten. Als een kind namelijk voedsel of heilig water genuttigd had, mocht het niet meer te vondeling gelegd worden. Aan vroedvrouwen werd er dan ook (zelfs tot het einde van de middeleeuwen toe) het advies gegeven om met honing aan hun vinger de binnenkant van het babymondje te bevoelen.

De ooievaar als Germaanse erfenis

Verscheidene hedendaagse rituelen rond de geboorte vinden ook hun oorsprong in de Germaanse gebruiken. Zo zou de Vlaamse gewoonte om suikerbonen met een amandelvulling te eten, van Germaanse origine zijn.

De ooievaar als levensbrenger

Ook de associatie van ooievaars met de geboorte van een kind vindt zijn wortels in de Germaanse taal. Als aanduiding voor deze vogel gebruikten de Germanen namelijk een woord dat 'levensbrenger' of 'schatdrager' betekent. Een van de talloze Germaanse geloofsopvattingen rond de geboorte zou namelijk geweest zijn dat ooievaars kinderen brachten, een verhaal dat nu nog slechts kinderen wijsgemaakt wordt.
© 2017 Ddek, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Beltane: Sabbat van de vruchtbaarheidBeltane, ookwel meiavond, begint op de vooravond van 1 mei. Het van oorsprong Keltisch vruchtbaarheidsfeest is de tegenh…
Tradities rond bevalling en kraamtijdTradities rond bevalling en kraamtijdNieuw leven, kinderen krijgen en opvoeden, voor de meesten van ons een geweldige ervaring. Vroeger was dat niet anders,…
Doopsuiker ideeënEen komst van een nieuwe baby brengt heel wat met zich mee. En één van de dingen waar u traditiegetrouw voor zal zorgen…
De zwarte ooievaar broedt niet langer in NederlandDe zwarte ooievaar broedt niet langer in NederlandDe zwarte ooievaar is een bijzondere vogel, nog specialer dan zijn witte zusje. Het dier broedde ooit in Nederland, maar…
De ooievaar, het symbool van de geboorteDe ooievaar, het symbool van de geboorteHet is tegenwoordig heel gewoon om bij de geboorte van een baby een ooievaar, al dan niet met baby in de bek, in de tuin…
Bronnen en referenties
  • H.H. Ploss, Woman: An Historical Gynæcological and Anthropological Compendium (Londen 1935).
  • D.L. Carmody en T. L. Brink, Cengage Advantage Books: Ways to the Center: An Introduction to World Religions (Boston 2014).
  • L.S. Milner, Hardness of Heart/hardness of Life: The Stain of Human Infanticide (Lanham 2000).
  • C. Lewis, The Illustrated Guide to Pigs: How To Choose Them - How To Keep Them (Londen 2011).
  • F.F. von Oefele, Over Het Gebruik Van Kruiden en Dranken Ter Voorkoming Van Zwangerschap Een Ethnographisch Historische Studie (1899).
  • J.H. Halbertsma, Vroedkunde, vroedmeester, vroedvrouw (1825).
  • Tacitus, Germania, 19.
  • http://www.babybytes.nl/encyclopedie/G/Geboortetradities
  • http://www.babyvandaag.nl/zwanger-zijn/ontspanning/opmerkelijke-rituelen-tijdens-de-zwangerschap/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Freya_(godin)
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Perchta
  • http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/ooievaar

Reageer op het artikel "Bevalling en geboorte vroeger bij de Germanen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Ddek
Gepubliceerd: 28-02-2017
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Geschiedenis
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!