InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Taal > De taalhandelingstheorie van J.R. Searle

De taalhandelingstheorie van J.R. Searle

De taalhandelingstheorie van J.R. Searle In 1979 kwam John R. Searle met een theorie over taalhandelingen (oorspronkelijk: 'speech act theory'). Volgens hem zijn er vijf manieren waarop wij taal gebruiken. Dit zijn representatieve, directieve, commissieve, expressieve en declaratieve taalhandelingen. In dit artikel worden deze taalhandelingen kort besproken.

Representatieve taalhandelingen

Deze slaan op alle taalhandelingen die een stand van zaken uit de werkelijkheid afbeelden. De taalhandeling is een weergave van de toestand in de wereld. De uitspraak hoeft echter niet waar te zijn, het moet alleen maar waar zijn in de ogen van de persoon die de uitspraak doet.

Voorbeelden

  • Meedelen
  • Inlichten
  • Verklaren
  • Vertellen
  • Weergeven
  • Bevestigen
  • Ontkennen
  • Beweren

Directieve taalhandelingen

De intentie van de spreker bij een directieve taalhandeling is dat hij/zij iets wil. De spreker probeert dat door in communicatief opzicht de hoorder iets te laten uitvoeren, of juist niet te laten uitvoeren.

Voorbeelden

  • Bevelen
  • Smeken
  • Vragen
  • Instrueren
  • Adviseren
  • Aanraden
  • Verbieden
  • Commanderen

Commissieve taalhandelingen

Met een commissieve handeling bindt of verplicht de spreker zich in de toekomst een bepaalde handeling te verrichten of juist na te laten. Anders dan met directieven moet de spreker zelf handelen om in overeenstemming te komen met de woorden. Er is sprake van 'commitment'.

Voorbeelden

  • Zweren
  • Beloven
  • Wedden
  • Zich verplichten
  • Garanderen

Expressieve taalhandelingen

Alle taalhandelingen waarmee de spreker zijn gevoelens, houdingen, opvattingen, waardeoordelen of emoties laat zien. Het zijn dus niet, zoals bij representatieve taalhandelingen, uitspraken over de buitenwereld, maar over de binnenwereld van de spreker.

Voorbeelden

  • Waarderen
  • Beoordelen
  • Wensen
  • Prijzen
  • Schelden
  • Klagen
  • Mopperen

Declaratieve taalhandelingen

Moeilijk uitgelegd: met een declaratieve handeling zet de spreker 'de wereld in overeenstemming met wat hij/zij op dat moment zegt. Je zou kunnen zeggen dat het een taalhandeling is die een nieuwe werkelijkheid maakt, het zijn taalhandelingen die dingen laten gebeuren. Dit gaat vaak over een bepaalde maatschappelijke institutie, waarbij de spreker macht heeft over de hoorder. Denk bijvoorbeeld aan een rechter die macht heeft over een verdachte.

Voorbeelden

  • De oorlog verklaren
  • Iemand ontslaan
  • Iemand dopen
  • Iemand aansprakelijk stellen
  • Het zich veroorloven
  • Het opzeggen
© 2011 - 2019 Shiny, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Pragmatiek: TaalhandelingenPragmatiek: TaalhandelingenOp het gebied van pragmatiek wordt er vaak over taalhandelingen gesproken. De meest gebruikelijke taalhandelingen zijn v…
Pragmatiek - Indirect taalgebruik: indirect gebruik van taalPragmatiek - Indirect taalgebruik: indirect gebruik van taalVeel van de taal die wij gebruiken zou je indirect kunnen noemen, ook al zou je dit ten eerste instantie niet meteen doo…
Speech schrijvenSpeech schrijvenEen speech vergt een goede voorbereiding. Je kunt inspiratie opdoen door te brainstormen, voor je daadwerkelijk begint m…
Taalontwikkeling: aspecten ontwikkeling taal bij kinderenTaalontwikkeling: aspecten ontwikkeling taal bij kinderenHoe ouder een kind wordt, hoe beter het een taal gaat spreken. Maar hoe gaat dat precies? Hier zullen verschillende aspe…
Begrippen uit de Pragmatiek (studie naar taalgebruik)Begrippen uit de Pragmatiek (studie naar taalgebruik)Taalkunde, ook wel taalwetenschap of linguïstiek, bestaat uit verschillende deelgebieden. Ze bestaat uit bijvoorbeeld ui…
Bronnen en referenties
  • Collegemateriaal Pragmatiek

Reageer op het artikel "De taalhandelingstheorie van J.R. Searle"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Shiny
Gepubliceerd: 19-10-2011
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Taal
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!