InfoNu.nl > Kunst en Cultuur > Diversen > Troje - Stad, Homerus en Turkije

Troje - Stad, Homerus en Turkije

Troje - Stad, Homerus en Turkije Troje - Stad, Homerus en Turkije is de benaming van de tentoonstelling in het Allard Pierson Museum te Amsterdam, die de spectaculaire afsluiting vormt van de viering in 2012 van 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Nederland en Turkije. Het gelijknamige boek Troje - Stad, Homerus en Turkije verscheen in december 2012 bij uitgeverij WBOOKS. Tentoonstelling en boek geven een beeld van Troje in een breed perspectief.

Allard Pierson Museum

De tentoonstelling Troje - Stad, Homerus en Turkije is tot 5 mei 2013 te bezoeken in het Allard Pierson Museum te Amsterdam. De tentoonstelling omvat ruim 300 topstukken uit en over Troje, in bruikleen uit zowel binnen- als buitenland; daaronder ook objecten uit het Archeologisch Museum te Istanbul en uit musea in Çanakkale en Çorum. Tot de topstukken behoren belangrijke vondsten die Heinrich Schliemann en Carl Blegen bij hun opgravingen deden. Uit de bronstijd zijn er bronzen bijlen, een goudklompje en een goudstaafje te zien, maar ook aardewerk, weefgewichten, drinkbekers en kralen; uit de Hellenistische periode hoofdjes van terracotta figuurtjesen uit de Romeinse tijd Ilion-munten van het antieke Troje. Eveneens zijn er tabletten te zien, waarin de koningen van Ahhiyawa worden vermeld, evenals een verdrag tussen Troje en Hattusa.
Voor meer informatie en actuele openingstijden en prijzen van het museum zie www.allardpiersonmuseum.nl.

Troje - Stad, Homerus en Turkije - het boek

Het boek Troje - Stad, Homerus en Turkije verscheen in december 2012 bij uitgeverij WBOOKS, ISBN 978 90 400 0750 7 (Nederlandstalig) en ISBN 978 90 400 0793 4 (Engelstalig), prijs 24,95. De auteurs van het boek zijn: Günay Uslu, Ömer Faruk Serifoglu, René van Beek, Floris van den Eijnde, Jorrit Kelder, Gert Jan van Wijngaarden.
Het boek biedt een breed perspectief op Troje en bestaat uit de volgende hoofdstukken:
  • 1 Het verhaal van Troje
  • 2 De archeologie van Troje
  • 3 Troje en zijn buren
  • 4 Troje en Homerus
  • 5 Troje en de Grieks-Romeinse Oudheid
  • 6 De wedergeboorte van Troje
  • 7 Schliemann en de herontdekking van Troje
  • 8 Homerus en Troje in het moderne Turkije
  • 9 Het eeuwige Troje

Het paard van Troje

De Trojaanse oorlog heeft in de dertiende of twaalfde eeuw voor Christus plaatsgevonden. Aanleiding tot de oorlog tussen de Grieken en de Trojanen vormde de schaking van de mooie Helena, de vrouw van de Spartaanse koning Menelaos door de Trojaanse koningszoon Paris. Dat is althans de mythe. Waarschijnlijk ging de Trojaanse oorlog om economische belangen.
De Trojanen verloren uiteindelijk deze strijd door de list van het Trojaanse paard. De Grieken verstopten hun soldaten in een metershoog houten paard en smokkelden ze zo de stad binnen. De soldaten kwamen te voorschijn, toen de Trojanen dronken lagen te slapen.
Het is vooral vanwege het Trojaanse paard dat de Trojaanse oorlog in populaire zin bekendheid geniet. Het paard van Troje dat gebruikt is in de Hollywoodfilm Troj staat tegenwoordig in de haven van de Turkse plaats Çanakkale.
Overigens wordt in het heldendicht de Ilias van Homerus de scene met het paard niet beschreven. Het paard kan verwijzen naar een stormram of de Griekse god Poseidon, die geassocieerd wordt met paarden en aardbevingen. In de latere Aeneïs van Vergilius staat het Trojaanse paard wellicht voor een vernietigende aardbeving.

Heeft Homerus wel bestaan?

Net zo mysterieus als het Trojaanse paard is de dichter Homerus zelf. De heldendichten de Ilias en de Odyssee worden aan de dichter Homerus toegekend. Maar over de identiteit, geboortedatum en woonplaats van Homerus is niets bekend; in ieder geval niets bewijsbaars. Hij zou geleefd hebben tussen de negende en zevende eeuw voor Christus; meerdere steden claimden al in de Oudheid dat zij de geboorteplaats van de dichter waren en het ontbreekt de biografieën uit de Romeinse tijd aan bewijskracht. Door deze onduidelijkheid gingen en gaan er stemmen op dat Homerus misschien wel helemaal niet bestaan heeft en dat de Ilias en de Odyssee zijn terug te voeren op een lange traditie van mondelinge zangkunst en dat bepaalde zangers de legende Homerus verzonnen hebben om zo meer indruk te maken met hun gedichten.

Hoewel Troje in Turkije ligt, heeft het wonderbaarlijk genoeg tot 1885 moeten duren totdat er een vertaling verscheen van de Ilias en de Odyssee in het Osmaans-Turks van de hand van Fraseri.
In de bijdrage aan dit boek van Günay Uslu Homerus en Troje in het moderne Turkije wordt ervan uitgegaan dat de geboortestad van Homerus het meest waarschijnlijk Smyrna moet zijn geweest (het huidige Izmir). In de Homerusbiografie van Kevkebü'l Ulum staat het volgende te lezen: "Net als veel beroemde figuren uit de Oudheid was ook Homerus een buitenechtelijk kind. Omdat Cretheis, de dochter van Melanopus hem baarde op de oever van de rivier de Meles in de buurt van Izmir, noemde zij hem Melesigenes, wat 'kind van de Meles' betekent". Fraseri benadrukt dat het bestaan van de dichter van de Ilias en de Oydssee niet ontkend kan worden. Want zo zegt hij: "Het is niet de naam Homerus geweest, die de vermelde werken hun reputatie en roem heeft bezorgd; integendeel, de werken hebben de auteur beroemd gemaakt. Dus Homerus is de Ilias en de Odyssee." Een kwestie van omgekeerde bewijsvoering?

De archeologie van Troje

Wat is er tegenwoordig eigenlijk nog te zien van Troje? Weinig! "Troje is klein en rommelig. Bezoekers zien er slechts een hoeveelheid aan muurresten, die een archeologisch doolhof vormen in een landbouwgebied". Dat zegt Gert Jan van Wijngaarden in zijn bijdrage aan dit boek. Van een indrukwekkende stad zoals beschreven in de Ilias is dus geen sprake. Bovendien heeft het grootste gedeelte van de archeologische resten niets met de Trojaanse oorlog van doen. Ze omvatten namelijk een periode van meer dan 4.000 jaar. Troje bestaat wel uit tien lagen. En het is niet precies vast te stellen welke archeologische bodemlagen aanknoping hebben met het literaire Troje. Meest aannemelijk zijn dat de lagen Troje VIIA (1300-1180 v. Chr) en Troje VIIB (1190-900 v.Chr).

Hoe kom je in Troje?

Troje (het huidige Hisarlik) ligt in het noordwesten van Turkije aan de Dardanellen, die de Egeïsche Zee met de Zee van Marmara verbinden. Troje ligt op de rand van een plateau ten oosten van het stroomgebied van de rivier de Skamander, op een heuvel die ongeveer 30 meter uitsteekt boven een vruchtbare vlakte. Nu is de kust ver weg, maar volgens recent wetenschappelijk onderzoek liep de kustlijn vroeger anders en lag Troje toen aan een diepe baai met goede havens. Vanuit Istanbul is het zo'n 600 km naar Troje met ferry (overtocht over de zee van Marmara) en auto of lijnbus. Vanuit de bekende badplaats Kusadashi is het zo'n 300 km rijden. Veel georganiseerde groepsreizen hebben Troje in het programma opgenomen.

Troje als symbool

In het hoofdstuk Het eeuwige Troje schrijft Jacqueline Klooster dat Troje voor veel mensen meer dan een plaats is: het is een symbool. Daarbij citeert zij de woorden van de Bulgaars-Frans-Amerikaanse schrijfster Rachel Bespaloff in haar essay uit 1940 over de Ilias:
"De stad mag tot de grond toe afgebrand zijn, geen steen meer op de andere staan, maar hij overleeft in het epos als levende getuige van de echte of imaginaire strijd waarvan hij de inzet was". En zolang er oorlogen zijn is de Ilias overal.
© 2013 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Verdwenen stad TrojeEeuwenlang heeft de mythe van het beleg en de plundering van Troje tot de verbeelding gesproken en avonturiers geïnspire…
Mythen en Sagen - De Trojaanse OorlogDe legende over de Trojaanse Oorlog is bij de meeste mensen bekend. Het verhaal is onlangs verfilmd. De film heet Troy,…
De Odyssee van HomerusDe Odyssee van HomerusTwintig jaar duurde het voordat de trouwe hond, die Odysseus bij zijn vertrek naar Troje achterliet, zijn baas terug zou…
De Trojaanse oorlogDe Trojaanse oorlogDe Trojaanse oorlog is waarschijnlijk een van de meest bekende verhalen uit de Griekse mythologie. Dit beroemde verhaal…
De Aeneis van VergiliusDe Aeneis is een dichtend boekwerk in het Latijn, geschreven door Vergilius. De Aeneis beschrijft de (fictieve) oorspron…
Bronnen en referenties
  • www.allardpiersonmuseum.nl
  • www.wbooks.com
  • Wikipedia

Reageer op het artikel "Troje - Stad, Homerus en Turkije"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Laatste update: 11-01-2013
Rubriek: Kunst en Cultuur
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!